III KRS 1/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KRS 1/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z odwołania J. K.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 8 października 2013 r.

w przedmiocie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w B., ogłoszonym w Monitorze Polskim

z 2011 r. Nr 114, poz. 1154,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 lutego 2014 r.,

uchyla

zaskarżoną

nieprzedstawienia

uchwałę

Prezydentowi

w

części

dotyczącej

Rzeczypospolitej

Polskiej

kandydatury J. M. K. z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w B.

i w tym zakresie

przekazuje

sprawę

Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Krajowej

Radzie

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą nr […] z dnia 8 października 2013 r.

postanowiła nie przedstawiać Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w B.

kandydatur asystenta sędziego J. M. K. i adwokata A. J. P..

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że na jedno wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w B., ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r.

Nr 114, poz. 1154, zgłosiło się trzydziestu pięciu kandydatów. Podczas posiedzenia

w dniu 11 stycznia 2013 r. Krajowa Rada Sądownictwa, po rozważeniu całokształtu

okoliczności, postanowiła przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej

z wnioskiem

o

powołanie

do

pełnienia

urzędu

na

stanowisku

sędziego

Sąd Rejonowego w B. kandydaturę A. J. P., dając temu wyraz w uchwale Nr […].

Od powyższej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa wniósł odwołanie J. M. K..

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III KRS 200/13, Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżoną uchwałę w części odnoszącej się do A. J. P. i J. M. K. i w tym

zakresie przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego

rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy podniósł, że wobec braku

rzeczowego uzasadnienia uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w kwestii lepszych

kwalifikacji i doświadczenia zawodowego zwycięzcy konkursu, nie jest możliwa

ocena, czy Rada dokonała wszechstronnego rozważenia sprawy. W ocenie Sądu

Najwyższego, adwokat wykonujący zawód przez co najmniej sześć lat nie korzysta

z domniemania wyższych kwalifikacji w porównaniu z asystentem sędziego.

Wątpliwość ta zostaje pogłębiona przez pominięcie w uzasadnieniu uchwały KRS

wymiernego kryterium - wyników głosowania Kolegium oraz Zgromadzenia

Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego w P., które to wyniki są zdecydowanie

korzystniejsze dla skarżącego. Konieczne zatem jest wzięcie przez Radę

pod uwagę i wskazanie kryteriów wyboru, w tym zwłaszcza wymienionych w art. 35

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie można

uznać sprawy za wszechstronnie rozważoną, jeżeli z uzasadnienia uchwały

nie wynika

jednoznacznie,

dlaczego

dokonano

wyboru

kandydata,

który

nie legitymuje się wymiernymi - lepszymi kwalifikacjami czy poparciem kolegium

i zgromadzenia ogólnego sędziów danego

sądu. Dlatego też wątpliwości

podniesione przez skarżącego w odwołaniu trzeba uznać za zasadne. W piśmie

z dnia 14 sierpnia 2013 r. wniesionym do Krajowej Rady Sądownictwa A. P.

ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu J. K. od uchwały Krajowej

Rady Sądownictwa oraz do uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego uchylającego

tę uchwałę. Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. J. K. wniósł replikę

wobec stanowiska A. P..

W wykonaniu wyroku Sądu Najwyższego, Krajowa Rada Sądownictwa

ponownie rozpoczęła postępowanie nominacyjne na wolne stanowisko sędziowskie

w Sądzie Rejonowym w B., ogłoszone w Monitorze Polskim z 2011 r.

Nr 114, poz. 1154, w stosunku do kandydatur asystenta sędziego J. M. K.

i adwokata A. J. P.. Podczas posiedzenia w dniu 9 września 2013 r.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa, po dokonaniu wszechstronnej

analizy materiałów zgromadzonych w sprawie, powziął wątpliwości co do

odpowiednich kwalifikacji obydwu kandydatów na stanowisko sędziego Sądu

Rejonowego w B.. Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa ustalił,

na podstawie

informacji

uzyskanych

w

Sądzie

Apelacyjnym

w

[…],

że

adwokat A. P. z pierwszego egzaminu sędziowskiego, który zdawał w Sądzie

Apelacyjnym w […], otrzymał ocenę niedostateczną, co nie zostało ujawnione

w czasie pierwszego postępowania nominacyjnego. Ponadto Zespół stwierdził, że

treść odwołania do Sądu Najwyższego i sposób argumentowania J. K., a także

replika w stosunku do pisma A. P., mogą świadczyć o braku niezbędnej dojrzałości

kandydata do wykonywania zawodu sędziego. Zespół powziął wątpliwości, czy obaj

kandydaci powinni uczestniczyć w obecnej procedurze konkursowej na urząd

sędziego. W związku z powyższym Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa

przyjął jednogłośnie stanowisko o nierekomendowaniu Radzie żadnej z kandydatur

(4 głosy „za”) na wolne stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w B., postulując

jednocześnie powtórzenie w całości postępowania nominacyjnego, co pozwoli

zgłosić się na wolne stanowisko innym kandydatom.

Podczas posiedzenia w dniu 8 października 2013 r. Krajowa Rada

Sądownictwa uznała, że w obecnej procedurze nominacyjnej nie przedstawi

Prezydentowi

Rzeczypospolitej

Polskiej

osoby

z

wnioskiem

o

powołanie

do pełnienia

urzędu

na

stanowisku

sędziego

Sądu

Rejonowego

w

B..

Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa, ogólne oceny kwalifikacji asystenta

sędziego J. M. K. i adwokata A. J. P., jakkolwiek dobre, nie są wyróżniające.

Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zaś, aby powołaniem na urząd sędziego

premiować osoby, które nie tylko spełniają podstawowe warunki i wymogi formalne,

ale wyróżniają się na tle innych kandydatów. W tym kontekście należało ocenić

obydwie obecne kandydatury.

J. M. K. w 2004 r. ukończył wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł

magistra prawa z ogólną oceną bardzo dobrą. Po odbyciu aplikacji sądowej,

we wrześniu 2008 r. złożył egzamin sędziowski z łącznym wynikiem dobrym.

W okresie od lipca 2003 r. do lipca 2006 r. pracował w Departamencie Prawnym

Banku […] S.A. w W., w Departamencie Prawnym i Likwidacji Szkód […]

Towarzystwa

Ubezpieczeń

[…]

S.A.

w

W. i

na

stanowisku

specjalisty

ds. organizacyjnych w E. S.A. w W.. W okresie od 14 marca 2007 r. do 23 września

2007 r. był zatrudniony w Sądzie Rejonowym w R. w II Wydziale Karnym,

na stanowisku referenta stażysty p.o. asystenta sędziego. W okresie od 6 listopada

2008 r. do 24 maja 2009 r. był zatrudniony na stanowisku asystenta sędziego

w V Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w P..

Z dniem 25 maja 2009 r. objął stanowisko asystenta sędziego w Sądzie

Rejonowym w R., gdzie pracuje do chwili obecnej. Pracował kolejno w:

Wydziale Grodzkim, Wydziale Cywilnym, Wydziale Ksiąg Wieczystych i Wydziale

Karnym. Ocenę pracy i kwalifikacji kandydata sporządził sędzia Sądu Okręgowego

w P. - T. W. - wizytator ds. wykonywania orzeczeń karnych. Opiniujący stwierdził,

że J. M. K. jest dobrym kandydatem na stanowisko sędziego sądu rejonowego.

Posiada dobrą znajomość prawa materialnego i procesowego w różnych

dziedzinach

prawa, projekty

jego

orzeczeń

są

prawidłowo

zredagowane.

Rzeczowa argumentacja prezentowana w uzasadnieniach, z trafnie przywołanymi

orzeczeniami, umiejętnie wsparta poglądami doktryny świadczy, w ocenie sędziego

wizytatora, o opanowaniu przez kandydata warsztatu pracy sędziowskiej.

Kolegium Sądu Okręgowego w P. na posiedzeniu w dniu 9 maja 2012 r.

zaopiniowało kandydaturę J. M. K. 3 głosami „za”, 1 głosem „przeciw”, przy braku

głosów „wstrzymujących się”. Podczas głosowania Zgromadzenia Ogólnego

Sędziów Sądu Okręgowego w P. w dniu 11 maja 2012 r. kandydat uzyskał:

20 głosów „za”, 6 głosów „przeciw”, 11 głosów „wstrzymujących się”. W ocenie

Krajowej Rady Sądownictwa, J. M. K. posiada wymagane doświadczenie

zawodowe. Jednakże jego praca i kwalifikacje, jakkolwiek pozytywne, zostały

ocenione przez sędziego wizytatora zaledwie jako dobre. Ponadto Rada powzięła

wątpliwości co do niezbędnej dojrzałości kandydata do wykonywania zawodu

sędziego, a środowisko sędziowskie nie udzieliło jego kandydaturze jednoznacznie

wysokiego poparcia. Z doświadczeń Krajowej Rady Sądownictwa wynika zaś, że

asystenci

sędziów,

zwłaszcza

asystenci

sędziów

sądu

okręgowego,

otrzymują stosunkowo najwyższe poparcie podczas głosowań na zgromadzeniu

ogólnym sędziów.

A. J. P. w 1998 r. ukończył wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł

magistra prawa z oceną dobrą. Po odbyciu aplikacji sądowej, w październiku

2003 r., złożył egzamin sędziowski (poprawkowy), uzyskując ocenę dostateczną.

Od 1 września 2005 r. do 31 lipca 2006 r. był zatrudniony w […] „M.” Spółce z o.o.

w S. na stanowisku referenta ds. prawnych. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej

w […] z 28 marca 2006 r. został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej

w […]. Z dniem 1 sierpnia 2006 r. rozpoczął wykonywanie zawodu adwokata

w indywidualnej Kancelarii Adwokackiej w Z., a od 16 października 2006 r. swoją

siedzibę przeniósł do Kancelarii Adwokackiej w W.. Ocenę pracy i kwalifikacji

kandydata sporządził SSO W. R. — wizytator ds. komorniczych i egzekucyjnych.

W jego ocenie, pisma procesowe sporządzone przez A. J. P. zostały właściwie

zredagowane pod względem merytorycznym i formalnym. Spełniają one wymogi

określone przepisami procedury cywilnej i karnej. Pisma zawierają argumentację

prawną i faktyczną, powołują odpowiednie poglądy doktryny, a przede wszystkim

orzecznictwo Sądu Najwyższego. Świadczą one o dobrej znajomości przepisów

prawa procesowego i materialnego - zarówno cywilnego, jak i karnego,

oraz ich wykładni, a także o dużym nakładzie pracy i sumiennym podejściu

opiniowanego do wykonywania czynności pełnomocnika i obrońcy. Mając to

na uwadze, sędzia wizytator stwierdził, że A. J. P. ma dobre przygotowanie

do wykonywania

zawodu

sędziego,

co

pozwala

pozytywnie

ocenić

jego

kandydaturę na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego. Podczas posiedzenia

Kolegium Sądu Okręgowego w P. w dniu 9 maja 2012 r. na A. J. P. oddano 4 głosy

„przeciw”, przy braku głosów „za” i „wstrzymujących się”, a na posiedzeniu

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego w P. w dniu 11 maja 2012 r.

na kandydata oddano: 1 głos „za”, 19 głosów „przeciw” i 16 głosów

„wstrzymujących się”. W opinii Krajowej Rady Sądownictwa,

A. J. P. posiada

wymagane doświadczenie zawodowe. Doświadczenie zawodowe adwokata,

prowadzącego samodzielnie sprawy przed różnymi sądami i ponoszącego pełną

odpowiedzialność zawodową za podejmowane działania, jest niewątpliwie bardziej

doniosłe

od

doświadczenia

asystenta

sędziego,

który

pracuje

zawsze

pod kierunkiem sędziego. Jednakże, chociaż jego praca i kwalifikacje zostały

ocenione

przez

nie udzieliło

tej

sędziego

wizytatora

kandydaturze

jako

dobre,

poparcia,

co

środowisko

sędziowskie

może

przemawiać

za nieprzedstawieniem jej z wnioskiem o powołanie. Ponadto z informacji

uzyskanych w Sądzie Apelacyjnym w […] wynika, że A. J. P. z pierwszego

egzaminu sędziowskiego otrzymał ocenę niedostateczną, dopiero egzamin

poprawkowy zdał z oceną dostateczną.

Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności, uwzględniając

dotychczasowy dorobek zawodowy kandydatów, staż ich pracy, posiadane przez

nich doświadczenie zawodowe, opinie służbowe i wizytacyjne na temat ich

kwalifikacji, a także wyniki głosowania podczas posiedzenia Kolegium Sądu

i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów, Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że

w procedurze nominacyjnej na obecnym jej etapie nie wyłonił się kandydat, który

dawałby w najwyższym stopniu gwarancję odpowiedniego zaspokojenia potrzeb

orzeczniczych Sądu Rejonowego w B.. Rada ostatecznie stwierdziła, że J. M. K.

i A. J. P. i nie spełniają w najwyższym stopniu ustawowych kryteriów powołania

na stanowisko sędziego sądu rejonowego. Powyższe okoliczności spowodowały,

że w trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 8 października 2013 r.

na kandydaturę: J. M. K. nie oddano głosów „za”, oddano 12 głosów „przeciw”,

przy 3 głosach „wstrzymujących się”, zaś na A. J. P. nie oddano głosów „za”,

oddano 3 głosy „przeciw”, przy 12 głosach „wstrzymujących się”, w rezultacie czego

obaj kandydaci nie uzyskali wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Od powyższej uchwały odwołanie złożył J. K., zaskarżając uchwałę w części,

tj. w zakresie rozstrzygnięcia odnośnie jego osoby. Uchwale zarzucono naruszenie

prawa przez niewłaściwe zastosowanie art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa,

przez:

1/

sprzeczną

z

prawem,

dowolną

oraz

sprzeczną

ze zgromadzonym materiałem ocenę kandydatury skarżącego na stanowisko

sędziego; 2/ dokonanie oceny kandydatury skarżącego bez dochowania obowiązku

wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy na podstawie

udostępnionej dokumentacji; 3/ dokonanie oceny z pominięciem rzetelnej oceny

kwalifikacji skarżącego; 4/ naruszenie godności skarżącego w postaci przypisania

mu „braku niezbędnej dojrzałości do wykonywania zawodu sędziego”; 5/ wyrażenie

poglądu na sprawę przed wszczęciem ewentualnego ponownego postępowania

kwalifikacyjnego na to samo stanowisko sędziowskie. Odwołujący się wniósł

o uchylenie zaskarżonej uchwały w części dotyczącej rozstrzygnięcia co do jego

osoby oraz przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż uchwała podjęta została z

naruszeniem art. 30 Konstytucji RP, przez naruszenie godności osobistej

skarżącego

w

postaci

przypisania

mu

„braku

niezbędnej

dojrzałości

do

wykonywania zawodu sędziego”, a także z naruszeniem art. 33 ust. 1 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, zgodnie z którym w sprawach

indywidualnych Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy,

na

podstawie

udostępnionej

dokumentacji

oraz

wyjaśnień

uczestników

postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone.

Z niewiadomych skarżącemu względów, Krajowa Rada Sądownictwa na

stronie 4 uzasadnienia zaskarżonej uchwały podkreśliła, iż „sędzia Sądu

Okręgowego w P. - T. W. - wizytator ds. wykonywania orzeczeń karnych (...)

stwierdził, że Pan asystent sędziego J. M. K. jest dobrym kandydatem

na stanowisko sędziego sądu rejonowego”. Przytoczenie takiego sformułowania

jest przeinaczeniem faktów, ponieważ skarżący legitymuje się dwiema bardzo

dobrymi ocenami kwalifikacji i przydatności na stanowisko sędziego sądu

rejonowego, wystawionymi przez tegoż sędziego wizytatora. Pominięcie tych

dwóch ocen kwalifikacji przez Krajową Radę Sądownictwa oraz określenie

skarżącego jako kandydata jedynie „dobrego” w opinii sędziego wizytatora,

świadczy o dowolnej i sprzecznej ze zgromadzonym materiałem ocenie

kandydatury odwołującego się. Ponadto Krajowa Rada Sądownictwa nie uzasadniła

w jakikolwiek sposób, w czym ma się przejawiać „brak niezbędnej dojrzałości"

do wykonywania zawodu sędziego, uniemożliwiając skarżącemu merytoryczne

ustosunkowanie się do tego sformułowania, a które jest całkowicie gołosłowne

i wręcz

obraźliwe

dla

kandydata.

Używając

wobec

skarżącego

dopiero

w dziewiątym chronologicznie postępowaniu kwalifikacyjnym na urząd sędziego

argumentu o rzekomym braku niezbędnej dojrzałości, Krajowa Rada Sądownictwa

jako konstytucyjny organ nie poszanowała godności odwołującego się, co jest jej

obowiązkiem wynikającym z treści normy zawartej w art. 30 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały występuje szereg wewnętrznych

sprzeczności, które niewątpliwie mają wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, albowiem

są wynikiem stawiania skarżącemu wymagań zaostrzonych i innych wobec tych,

jakie przyjęto podczas pierwszego rozpoznania sprawy, zakończonej uchwałą

Krajowej Rady Sądownictwa nr […], uchylonej wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia

12 czerwca 2013 r. sygn. akt III KRS 200/13. Rada mając do wyboru skarżącego,

czyli kandydata bardzo dobrego według oceny sędziego wizytatora i legitymującego

się wysokim poparciem środowiska sędziowskiego, a także drugiego z uczestników

postępowania – A. J. P., czyli kandydata dobrego według oceny sędziego

wizytatora i legitymującego się brakiem poparcia środowiska sędziowskiego,

powinna dokonać wyboru spośród tych kandydatów zgodnie z zadaniem

postawionym sobie na stronie 4 uzasadnienia zaskarżonej uchwały, czyli wyboru

najlepszego spośród bardzo dobrych i dobrych kandydatów.

Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa w odpowiedzi na odwołanie

wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że Rada w zaskarżonej uchwale wskazała, wbrew

twierdzeniom

odwołującego

się,

powody

nieprzedstawienia

skarżącego

do nominacji sędziowskiej. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że Rada

dokonała oceny wniosku skarżącego z zastosowaniem właściwych kryteriów,

przedstawiła wszystkie niezbędne dane charakteryzujące kontrkandydata adwokata

A. J. P., którego również postanowiono nie przedstawiać Prezydentowi RP

z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na wolnym stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w B.. Określone zostały elementy, które Rada wzięła pod uwagę

przy podejmowaniu decyzji, a także wskazano powody nieprzedstawienia na tym

etapie postępowania nominacyjnego żadnego z kandydatów z wnioskiem

o powołanie do pełnia urzędu. Zostały zatem wskazane przyczyny, które

spowodowały uznanie przez Krajową Radę Sądownictwa, że obaj kandydaci

nie spełniają

w

najwyższym

stopniu

ustawowych

kryteriów

powołania

na stanowisko sędziego sądu rejonowego.

Pozbawione podstawy prawnej są zarzuty braku rzetelnej oceny przez KRS

kwalifikacji zawodowych i przydatności skarżącego na stanowisko sędziego Sądu

Rejonowego. Elementy te, tak jak wszystkie inne, były brane pod uwagę

w procedurze

nominacyjnej

i

podejmowaniu

decyzji,

co

wynika

wyraźnie

z uzasadnienia uchwały. Równie bezzasadne pozostają zarzuty naruszenia

godności skarżącego (art. 30 Konstytucji). Rada przedstawia Prezydentowi RP

kandydatów do powołania na urząd sędziego jako jeden z najważniejszych

urzędów w Państwie. Osoby, które mają objąć ten urząd, powinny cechować się

nie tylko najwyższymi kwalifikacjami merytorycznymi, ale także takimi cechami

osobowościowymi,

które

stanowią

gwarancję

bezstronnego

wymierzania

sprawiedliwości. Integralność wewnętrzna kandydatów musi być brana pod uwagę

ze względu na istotę służby sędziowskiej.

Przedstawiony sposób rozpatrzenia i oceny przez Radę kandydatów

do pełnienia urzędu sędziowskiego, w ponownie rozpoczętym postępowaniu

konkursowym, wskazuje na stosowanie wobec nich takich samych wymagań,

kryteriów kwalifikacyjnych i procedur postępowania, jak na wcześniejszych etapach

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Inicjując rozważania w przedmiotowej sprawie warto przypomnieć, że

zgodnie z treścią art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r.

o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714, dalej ustawa o KRS),

uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu

sprzeczności uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z prawem, o ile odrębne

przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z tego przepisu prawo zaskarżenia

uchwał Rady dotyczy zatem uchwał podejmowanych w sprawach należących

do jej kompetencji, w tym w wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o KRS

sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach

sędziów

Sądu

Najwyższego

oraz

stanowiskach

sędziowskich

w

sądach

powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych. W myśl art. 44

ust. 3 ustawy o KRS, do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach

z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeku postępowania cywilnego

o skardze kasacyjnej, poza przepisem art. 871 k.p.c., ustanawiającym przymus

adwokacko – radcowski w występowaniu przed tymże Sądem. Odesłanie

do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej implikuje

sposób

wyznaczenia

granic

rozpoznania

przez

Sąd

Najwyższy

sprawy

zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania. Stosownie do art. 398 13

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę kasacyjną w granicach

zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko

nieważność postępowania.

Niniejsze postępowanie odwoławcze dotyczy procedury konkursowej na

wolne stanowisko sędziego w Sądzie Rejonowym w B., ogłoszone w Monitorze

Polskim z 2011 r. Nr 114, poz. 1154, w której pierwotnie wzięło udział trzydziestu

pięciu kandydatów. W wyniku uchylenia przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia

12 czerwca 2013 r. poprzedniej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z 11 stycznia

2013 r., z tego grona uczestników postępowania na obecnym etapie procedury

konkursowej pozostało dwóch kandydatów – asystent sędziego J. M. K. i adwokat

A. J. P., z których żaden nie został przedstawiony Prezydentowi Rzeczypospolitej

Polskiej

z

wnioskiem

o

powołanie

na

wolne

stanowisko

sędziowskie.

Odnośnie zatem do granic zaskarżenia trzeba stwierdzić, że odwołanie J. M. K.

dotyczy tylko tej części uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 października

2013

r.,

która

zawiera

postanowienie

o

nieprzedstawieniu

Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury odwołującego się z wnioskiem o powołanie

do pełnienia urzędu na wolnym stanowisku sędziego w Sądzie Rejonowym w B..

Są to jednocześnie granice rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.

Jest oczywiste, że po uchyleniu przez Sąd Najwyższy wcześniejszej uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa w kwestii obsady wolnego stanowiska sędziego

w Sądzie Rejonowym w B., ponownie rozpoznając sprawę Rada mogła po raz

wtórny podjąć uchwałę negatywną dla kandydata, ale mogła też podjąć uchwałę

dla niego pozytywną. Swoboda Rady w zakresie rozstrzygnięcia była jednak

ograniczona przez związanie jej wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez

Sąd Najwyższy (art. 39820 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS).

Należy przy tym podzielić pogląd wyrażony w powołanym przez skarżącego wyroku

Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2012 r., III KRS 6/12 (LEX nr 1227970), że

zasady równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP)

oraz równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) sprzeciwiają się

zaostrzeniu wymagań wobec kandydata, którego sprawa jest rozpoznawana

ponownie. W niniejszym przypadku Sąd Najwyższy uchylając uchwałę Krajowej

Rady Sądownictwa z dnia 11 stycznia 2013 r. o przedstawieniu Prezydentowi RP

kandydatury adwokata A. J. P. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w B. i nieprzedstawieniu Prezydentowi RP kandydatury m. in.

asystenta sędziego J. M. K., stwierdził, że wobec braku rzeczowego wyjaśnienia

w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, w odniesieniu do odwołującego się,

kwestii jego kwalifikacji, doświadczenia zawodowego, rekomendacji, a także

dodatkowych wymiernych kryteriów, jak wyniki ukończenia studiów i egzaminu

sędziowskiego oraz poparcie organów samorządu sędziowskiego, zachodzi

potrzeba ponownego rozpoznania sprawy celem dokonania wyboru kandydata

na wolne stanowisko sędziego z zastosowaniem kryteriów wymienionych w art. 35

ustawy o KRS.

Trzeba bowiem pamiętać, że w świetle art. 44 ust. 1 ustawy o KRS, kognicja

Sądu Najwyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje

wyłącznie badanie, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza

to, że Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego rozpatrywania

kwalifikacji kandydatów na stanowisko sędziowskie ani decydowania o tym, który z

nich powinien zostać przedstawiony Prezydentowa Rzeczypospolitej Polskiej z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu. Merytoryczna ingerencja Sądu

Najwyższego w rozstrzygnięcia Krajowej Rady Sądownictwa w tej materii byłaby

niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę szczególnego władztwa Rady,

wynikającego z samych norm konstytucyjnych. Ustanowienie trybu odwoławczego

od uchwał Rady sprawia jednak, że przedmiot postępowania w kwestii oceny

kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma

charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji i jako taka powinna ona

podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod

kątem

legalności

i

przestrzegania

stosownych

procedur

prawnych

oraz

poszanowania praw obywateli, w tym wynikających z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60

Konstytucji RP zasady równego dostępu do służby publicznej, zasady równego

traktowania oraz zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego

zasady

sprawiedliwości

szczególności

badanie,

społecznej. W

czy

Rada

praktyce

przestrzegała

kontrola

w

ta

danym

obejmuje

w

postępowaniu

konkursowym jednolitych kryteriów oceny kandydatów oraz procedur postępowania

związanych z ową oceną.

Słuszny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez Radę w trakcie

ponownego rozpoznawania sprawy art. 33 ust. 1 ustawy o KRS. Powołany przepis

zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby przed podjęciem uchwały w

indywidualnych sprawach należących do jej kompetencji, wszechstronnie rozważyła

sprawę, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników

postępowania lub innych osób, jeśli zostały złożone. Naruszenie tego przepisu

może zatem polegać na pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy

okoliczności wynikających z owej dokumentacji lub wyjaśnień, albo dokonaniu

ustaleń sprzecznych z tymże materiałem. Sposób rozważenia przez Radę sprawy

powinien zaś znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podjętej uchwały,

które ma umożliwić uczestnikom postępowania zapoznanie się z motywami, które

legły u podstaw podjętej uchwały, a Sądowi Najwyższemu - jej instancyjną kontrolę.

W niniejszym przypadku lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały nasuwa

wątpliwości co do sposobu procedowania przez Radę nad wyłonieniem zwycięzcy

konkursu na wolne stanowisko sędziowskie, a zwłaszcza rozważenia przez ten

organ wszystkich okoliczności sprawy i zastosowania - zgodnie z poglądem

prawnym wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2013 r. –

właściwych kryteriów oceny kandydatów, zwłaszcza tych, o jakich mowa w art. 35

ust. 1 i 2 ustawy o KRS, a więc kwalifikacji i doświadczenia zawodowego

kandydatów, opinii wizytatorów i przełożonych, rekomendacji oraz wyników

głosowań organów samorządu sędziowskiego. Warto zauważyć, że ów katalog

(adresowany w pierwszej kolejności do zespołu Rady przy sporządzaniu listy

rekomendowanych kandydatów) nie ma wyczerpującego charakteru i - poza

wyeksponowaniem kwalifikacji kandydatów - nie hierarchizuje przymiotów, jakimi

powinna odznaczać się osoba ubiegająca się o to stanowisko. Tym niemniej te

kryteria, które zostały wymienione w przepisie, mają ustawowy charakter i muszą

być brane pod uwagę w procedurze konkursowej.

W

przedmiotowej

sprawie

Krajowa

Rada

Sądownictwa

analizując

kandydaturę J. M. K. na wolne stanowisko sędziowskie wskazała na fakt

ukończenia przez odwołującego się studiów prawniczych z wynikiem bardzo

dobrym oraz dobrą ocenę uzyskaną przez niego z egzaminu sędziowskiego,

a nadto

opisała

przebieg

dotychczasowej

pracy

zawodowej

skarżącego,

by ostatecznie - powołując się na opinię sędziego wizytatora – stwierdzić, że

chociaż odwołujący się posiada wymagane do sprawowania urzędu sędziego

doświadczenie zawodowe, to jednak jego praca i kwalifikacje zostały ocenione

przez sędziego wizytatora „zaledwie jako dobre”. Konkluzja ta nie znajduje jednak

potwierdzenia w ujawnionych w toku postępowania konkursowego okolicznościach.

W rzeczywistości bowiem sędzia wizytator SSO T. W. wydał skarżącemu dwie

bardzo dobre oceny kwalifikacyjne z lutego i października 2011 r. Rację ma zatem

odwołujący się zarzucając sprzeczność dokonanych przez Krajową Radę

Sądownictwa ustaleń z treścią materiału sprawy. Sprzeczność ta jest zaś o tyle

istotna, że jak przyznano w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, celem Rady

w trakcie ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy było wyłonienie do pełnienia

urzędu na wakującym stanowisku sędziego - spośród dobrych i bardzo dobrych

kandydatów - osoby wyróżniającej się na tle innych uczestników postępowania.

Trzeba przy tym pamiętać, iż po uchyleniu przez Sąd Najwyższy poprzedniej

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, procedura konkursowa została zawężona

do dwóch

kandydatów.

predyspozycje

tych

W

osób

konsekwencji

do

tego,

wykonywania

pozostawało

zawodu

porównać

sędziowskiego.

Odmowa przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej osoby skarżącego

w wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

sądu rejonowego nie znajduje zatem dostatecznego uzasadnienia w powołanych

wyżej okolicznościach.

Przyczyną

odmowy

przedstawienia

kandydatury

odwołującego

się

Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego był także brak jednoznacznie wysokiego poparcia organów samorządu

sędziowskiego. Faktem jest, że w poprzednim postępowaniu przed Krajową Rada

Sądownictwa to kryterium w ogóle nie było brane pod uwagę, co słusznie wytknął

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. Obecnie Rada

stawia kandydatom w tym zakresie wymaganie uzyskania poparcia „jednoznacznie

wysokiego”, nie wyjaśniając, co rozumie pod tym pojęciem i czy którykolwiek z

trzydziestu pięciu uczestników postępowania opiniowanych przez kolegium i

zgromadzenie ogólne sędziów cieszył się takim właśnie poparciem. Dla obiektywnej

oceny kandydatów z punktu widzenia tej przesłanki istotne jest zaś to, jak

kształtowały się wyniki głosowania przed wymienionymi organami w odniesieniu do

poszczególnych uczestników postępowania i jak na tym tle wypada kandydatura

odwołującego się.

Trzeba wreszcie podzielić zarzuty skarżącego w kwestii słuszności

zanegowania przez Radę jego dojrzałości do wykonywania zawodu sędziego.

Negatywną przesłanką wnioskowania o istnieniu owej dojrzałości nie może być

wszakże fakt skorzystania przez kandydata z przysługującego mu środka

odwoławczego od niekorzystnej dla niego uchwały Krajowej Rady Sądownictwa,

zwłaszcza gdy wniesione odwołanie okazało się uzasadnione i implikowało

uchylenie zaskarżonej uchwały, zapobiegając uprawomocnieniu się nieprawidłowej

– także zdaniem samej Rady – wcześniejszej decyzji w przedmiocie przedstawienia

Prezydentowi RP kandydata do powołania na wolne stanowisko sędziowskie.

Oparta na tego rodzaju sprzecznej z prawem (bo ograniczającej uczestnika

postępowania

konkursowego

w

możliwości

korzystania

z

przewidzianych

przepisami środków zaskarżenia) przesłance ocena kandydatury odwołującego się

doprowadziła zaś nie tylko do podjęcia przez Radę kolejnej, negatywnej dla

skarżącego decyzji w obecnej procedurze nominacyjnej, ale w ogóle do

zakwestionowania predyspozycji kandydata do wykonywania zawodu sędziego, a

tym samym do pomniejszenia jego szans na zwycięstwo w ewentualnych kolejnych

konkursach na to stanowisko.

Podzielając zarzuty odwołania, Sąd Najwyższy z mocy art. 39815 § 1 k.p.c. w

związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS orzekł jak w sentencji wyroku.

aw