III KO 75/26 · Sąd Najwyższy

III KO 75/26 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2026 r. w sprawie skazanego G. Z. w przedmiocie wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na postawie art. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 75/26.

UZASADNIENIE

Skazany G. Z. pismem datowanym 12 listopada 2025 r., skierowanym do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie złożył wniosek „o ponowne rozpatrzenie wyroku łącznego wydanego w dniu 22 czerwca 2023 r., sygn. akt AKa 43/23”. Wystąpienie motywował tym, że w przedmiocie wyroku łącznego orzekał „tak zwany NEO-sędzia, SSA G.Z. – przewodniczący oraz być może że wyroki w wyroku łącznym też zostały rozpatrzone przez NEO-sędziego”. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt II AKo 181/25 stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.

Pismo obrońcy skazanego G. Z. zarejestrowano pod sygn. akt III KO 75/26, a zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej sprawę przydzielono sędziemu SN Jarosławowi Matrasowi, który wyznaczył termin posiedzenia Sądu na 15 kwietnia 2026 r. i zaproponował, by w składzie orzekającym zasiedli także sędziowie SN Jacek Błaszczyk i Małgorzata Gierszon. Nie spotkało się to z aprobatą Prezesa Sądu Najwyższego, który zarządzeniem z dnia 12 marca 2026 r. na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art. 544 § 2 k.p.k. wyznaczył skład orzekający w osobach sędziów SN:

Dariusza Kali (przewodniczący), Antoniego Bojańczyka i Jarosława Matrasa. Sędzia sprawozdawca Jarosław Matras zarządzeniem z dnia 17 marca 2026 r.: - odwołał termin posiedzenia wyznaczonego na 15 kwietnia 2026 r., - stwierdził „istnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu członka składu orzekającego SSN Antoniego Bojańczyka (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. – por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22”, - polecił doręczenie zarządzenia stronie inicjującej wznowienie postępowania kasacyjnego, - polecił „odpis zarządzenia przedstawić przewodniczącemu wydziału w celu zarejestrowania sprawy o wyłączenie z urzędu SSN A.

Bojańczyka (uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22) i przydzielenie tej sprawy osobie, która nie jest w tej samej sytuacji ustrojowej (nemo iudex in causa sua)”. W zarządzeniu wskazano m.in., że zostało wydane „w celu zagwarantowania stronie prawa do sądu” oraz że „sygnalizacja wznowienia z urzędu dotyczy orzeczenia wydanego przez sędziego powołanego w takim samym trybie co członek składu (sprawa II AKa 43/23)”. W konsekwencji sprawie dotyczącej wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka nadano numer KRI 1601. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Autor cytowanego zarządzenia zasadnie odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, nr 6, poz. 22). W jej pkt 8 stwierdzono, że „kontrola bezstronności sędziego prowadzona przez właściwy sąd z urzędu w trybie art. 42 § 1 k.p.k. może zostać uruchomiona również przez każdego sędziego zasiadającego w jego składzie”, co czyni uprawione merytoryczne orzekanie w przedmiocie wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie III KO 75/26. Uznano, że należy podjąć decyzję o wyłączeniu sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w wymienionej sprawie o sygnaturze akt III KO 75/26, bowiem realia tej sprawy są takie, że: - złożenie pisma sygnalizującego potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt AKa 43/23, skazany motywował faktem zasiadania w składzie orzekającym tego Sądu sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3), - sędzia Antoni Bojańczyk do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego również został powołany przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. W tym stanie rzeczy zasadny jest pogląd, że prawo skazanego G. Z. do sądu (należycie obsadzonego, bezstronnego) – w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym – nie byłoby w pełni realizowane, gdyby w składzie Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie III KO 75/26 uczestniczył sędzia Antoni Bojańczyk.

Wątpliwe byłoby zachowanie przez tego sędziego obiektywizmu w orzekaniu, bowiem zachodziłby przypadek jeśli nie tożsamy, to bardzo zbliżony do orzekania sędziego we własnej sprawie, skoro zasadność wystąpienia skazanego sędzia Antoni Bojańczyk z pewnością oceniałby, mając w polu widzenia własny status zawodowy, który podważyłby podzielając racje autora wystąpienia. Okoliczność tę miał na uwadze Sąd Najwyższy, gdy w pkt 6 wspomnianej uchwały z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 stwierdził, że środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego nie może być rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze.

Należy przyjąć, że ta teza uchwały ma zastosowanie w przypadku, gdy przedmiotem badania jest sygnalizacja potrzeby wznowienia z urzędu postępowania z powodu nienależytej obsady sądu, wynikającej z udziału w składzie orzekającym sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Kierując się powołanymi względami, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.[JJ.][a.ł] ‎