III KO 51/23 · Sąd Najwyższy

III KO 51/23 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie przeciwko J. C. i innym oskarżonemu o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 czerwca 2023r., wystąpienia Sądu Okręgowego w K.o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w K. w trybie art. 37 k.p.k. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o sygn. IX Ka 891/22 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na fakt, że oskarżony w sprawie J. C. jest rodzonym bratem wieloletniej sędzi tego Sądu (obecnie w stanie spoczynku) A. B.W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy w K. wskazał, że wcześniej złożony do Sądu Najwyższego wniosek o przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie został uwzględniony. W postanowieniu z dnia 20 lutego 2023 r., III KO 126/22 Sąd Najwyższy wskazał, że art. 37 k.p.k. powinien być wykładany w sposób restrykcyjny.

W realiach niniejszej sprawy nie istniały wówczas obiektywne okoliczności mogące uzasadnić przekazanie sprawy innemu sądowi. Nie było także podstaw, aby uznać, że z subiektywnej perspektywy (stron, sędziów, społeczności lokalnej) zachodzić mogły i powinny podstawy do uznania, że aktualizuje się sytuacja o jakiej stanowi art. 37 k.p.k., uniemożliwiająca sądowi właściwemu miejscowo do rozpoznania sprawy bezstronne i rzetelne jej rozstrzygnięcie. Jednakże, już po wydaniu orzeczenia przez Sąd Najwyższy współoskarżona K.

P. złożyła dnia 30 marca 2023 r. wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego A. Ś. od rozpoznania sprawy. W jego treści wskazała, że sędzia ten orzeka w sądzie, w którym wcześniej orzekała sędzia A. B., czyli rodzona siostra oskarżonego J. C. Podniosła też, że ta okoliczność wywołała w niej obawę o swobodę orzekania sędziego, a także wątpliwość co do jego bezstronności. Kolejną okolicznością mającą wpływ na ponownego złożenie wniosku w trybie art. 37 k.p.k. było złożenie przez sędzię E. O. i sędziego L.

G. wyznaczonych do składu orzekającego wspólnie z SSO A. Ś. wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. IX Ka 891/22. Uzasadniając swe stanowiska sędziowie podali wieloletnią znajomość sędzi A. B. zarówno na gruncie zawodowym jak i prywatnym. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w K. wyłączył SSO A.Ś., SSO E. O. oraz SSO L. G. od rozpoznania sprawy o sygn. IX Ka 891/22.Następnie po wyznaczeniu innego składu orzekającego sędzia D. B., sędzia K. S. i sędzia R. B. zawnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy powołując tożsame jak pozostali sędziowie okoliczności.

W związku z tym, postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w K. wyłączył sędzię D. B., sędziego K. S. oraz sędzię R. B. od rozpoznania sprawy o sygn. IX Ka 891/22.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 37 k.p.k. wystąpienie do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu winno być uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2023 r., V KO 118/22 (LEX nr 3457904), „Dobro wymiaru sprawiedliwości musi być (…) rozumiane nie tylko jako wymóg zapewnienia bezstronności subiektywnej sądu, ale ma na celu także zabezpieczenie zewnętrznych pozorów bezstronności (aspekt obiektywny bezstronności).”Z drugiej strony, powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga natomiast, aby sądy nie ulegały presji stron procesowych i opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego postępowania, a racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy.

Tego rodzaju postawa sędziów, starających się za wszelką cenę o przekazanie sprawy i nierozpoznawanie jej osobiście, nie buduje autorytetu wymiaru sprawiedliwości, a jedynie prowadzi do przedłużenia toczącego się postępowania.Fakt, że sprawa dotyczy osoby będącej bratem wieloletniej sędzi tego Sądu, pełniącej również funkcję jego wiceprezesa, z którą orzekających w tym Sądzie sędziów łączyła nie tylko znajomość na gruncie zawodowym, ale także prywatnym, przemawia za potrzebą wyłączenia od rozpoznania sprawy tych sędziów, którzy takie relacje z sędzia utrzymywali.

Mając jednak na uwadze, że sędzia A. B. przeszła w stan spoczynku 4 lata temu, nie można domniemywać, że każdy sędzia orzekający obecnie w Sądzie Okręgowym w K. pozostawał i pozostaje z nią w relacjach prywatnych. Takiej informacji zabrakło w postanowieniu Sądu Okręgowego w K. Dlatego wymienione w nim okoliczności nie świadczą jeszcze o tym, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga odstępstwa od zasady rozpoznania sprawy przez właściwy miejscowo sąd. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.