III KO 38/24 · Sąd Najwyższy

III KO 38/24 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Jerzy Grubba‎SSN Jarosław MatrasProtokolant Katarzyna Gajewska w sprawie C. L., skazanego z art. 197 § 2 i 3 pkt 2 i 3 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 maja 2024 r., z urzędu, kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego, zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III KK 385/22, o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej, p o s t a n o w i ł:

1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne;

2. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III KK 385/22, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji, wniesionej przez obrońcę C. L. i kasację obrońcy skazanego przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym;

3. kosztami postępowania wznowieniowego obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III KK 385/22, oddalił jako oczywiście bezzasadną kasację obrońcy skazanego C. L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II AKa 2/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt II K 43/17.Pismem z dnia 11 marca 2024 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem ww. postanowienia, uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.

Wskazał na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. – nienależytej obsady sądu z uwagi na fakt, że w składzie jednoosobowym rozpoznającym kasację zasiadał sędzia SN Igor Zgoliński, który został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej w oparciu o uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: KRS), której kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).W tym kontekście obrońca powołał się na treść uchwały trzech połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20, OSNK 2020, z. 2 poz.

7) oraz inne orzeczenia Sądu Najwyższego (uchwała SN z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienie SN z 18 października 2023, I KO 33/23), z których wynika, że w przypadku naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego nie jest potrzebne przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i każdy przypadek wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia z udziałem sędziego powołanego w wadliwej procedurze należy postrzegać jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy przedmiotem postępowania wznowieniowego może być postępowanie, zakończone oddaleniem kasacji.

Sąd Najwyższy, rozpoznając niniejszą sprawę, dostrzega ewolucję poglądów judykatury w przedmiocie dopuszczalności stosowania procedury wznowieniowej do postępowań po uprawomocnieniu się orzeczenia i podziela wielokrotnie wyrażany w najnowszym orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym „dopuszczalne jest wznowienie postępowania kasacyjnego oddalającego kasację, zarówno na wniosek strony – w oparciu o podstawy wznowieniowe określone w art. 540 § 1 pkt 1, § 2 i § 3 k.p.k., jak i z urzędu – art. 542 § 3 k.p.k.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23, LEX nr 3597323; zob. też: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 czerwca 2023 r., V KO 30/22, LEX nr 3572360; z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt III KO 43/23).Przechodząc do meritum sygnalizacji należy stwierdzić, że w dalszym ciągu aktualność zachowuje uchwała trzech połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., zgodnie z którą: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3)”. W odniesieniu do tak wadliwie powołanych sędziów Sądu Najwyższego nie bada się zatem – tak jak w przypadku sędziów sądów powszechnych – czy „wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności” (ibidem). Stanowiska co do ważności zacytowanej uchwały nie zmienia fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61), co było już wielokrotnie przedmiotem analiz Sądu Najwyższego (zob. zwłaszcza postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, z dnia 29 września 2021, V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNPiUS 2022, nr 10, poz. 95 i uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).W świetle powyższego oczywiste jest zatem, że wydanie przez Sad Najwyższy postanowienia o oddaleniu kasacji w składzie, w którym zasiadał sędzia SN Igor Zgoliński, powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wadliwie – z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

– dotknięte jest uchybieniem rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Konieczne stało się zatem wznowienie postępowania kasacyjnego, uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2022 r, sygn. akt III KK 385/22 i przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania.Na marginesie wolno zauważyć, że niezależnie od sygnalizacji obrońcy skazanego co do potrzeby wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu, z uwagi na wystąpienie jednej z okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., w sprawie można byloby – jeśli tylko zostałby złożony w tym zakresie stosowny wniosek – rozważać wystąpienie także podstawy wznowieniowej określonej w art. 540 § 3 k.p.k., albowiem Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) już kilkukrotnie stwierdzał naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC z uwagi na wadliwość procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z uwagi na tryb ustalania składu Krajowej Rady Sądownictwa (w wyrokach: z dnia 22 lipca 2021 r., w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, z dnia 8 listopada 2021 r., w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19 (oraz z dnia 3 lutego 2022 r., w sprawie Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20).

Wprawdzie orzeczenia te nie dotyczyły sędziów orzekających w Izbie Karnej, jednak wadliwość powołania sędziego SN Igora Zgolińskiego jest taka sama, jak sędziów orzekających w sprawach, które stanowiły podstawę skarg rozpoznanych przez ETPC w ww. orzeczeniach. W orzecznictwie nie budzi też wątpliwości potrzeba zapewnienia standardu prawa do sądu, gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 EKPC także w postępowaniach po uprawomocnieniu się orzeczenia (zob. postanowienie SN z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II KO 75/23 i wskazane tam judykaty SN i ETPC).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.[PGW][ms] Jerzy Grubba Kazimierz Klugiewicz Jarosław Matras