III KO 121/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KO 121/18 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Małgorzata Gierszon‎SSN Dariusz Kala w sprawie Ł. Ś.skazanego z art. 197 § 1 i 3 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2019 r., wniosku obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania orzeczenia oraz w kwestii wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1. nie uwzględnić wniosku, 2. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II K (…), 3. wydatkami postępowania w kwestii wznowienia obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Obrońca Ł. Ś., sygnalizując Sądowi Najwyższemu zaistnienie przesłanek do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II K (…), złożył wniosek o wstrzymanie w trybie art. 532 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. wykonania orzeczenia.Wymienionym wyżej wyrokiem Sądu Okręgowego w E. Ł.Ś. został uznany za winnego czynów kwalifikowanych z art. 197 § 1, § 2 i § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., jak również z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 245 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz z art. 202 § 4a w zw. z art. 64 § 1 k.k. Za przestępstwa te wymierzono mu kary jednostkowe pozbawienia wolności oraz orzeczono karę łączną 8 lat pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 95a § 1 k.k. skierowano go po odbyciu orzeczonej kary pozbawienia wolności na leczenie ambulatoryjne w celu przeprowadzenia terapii farmakologicznej lub psychoterapii zmierzających do zapobieżenia ponownemu popełnieniu takiego przestępstwa, w tym w szczególności poprzez obniżenie zaburzonego popędu seksualnego skazanego. Sąd Okręgowy rozstrzygnął także w przedmiocie środków karnych i systemu wykonywania kary.Sąd Apelacyjny w (…) zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji – zaskarżony wyłącznie na korzyść oskarżonego – w ten sposób, że uchylił zawarte w jego pkt II, V i VIII rozstrzygnięcia o środkach zabezpieczających i środku karnym i orzekł wobec skazanego na podstawie art. 93a § 1 pkt 2 k.k., art. 93c pkt 3 k.k. i art. 93 f k.k. terapię farmakologiczną zmierzającą do osłabienia popędu płciowego i psychoterapię w celu poprawy jego funkcjonowania w społeczeństwie, a na podstawie art. 41a § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. i art. 43 § 1a k.k. środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną E. G. przez okres 10 lat połączony z obowiązkiem zgłaszania się przez 12 miesięcy jeden raz w tygodniu we właściwej jednostce Policji.Obrońca Ł.

Ś., sygnalizując potrzebę wznowienia postępowania z urzędu, powołał się na wystąpienie w sprawie bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. oraz z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W uzasadnieniu wniosku obrońca wskazał, że Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 93f k.k. środek zabezpieczający, który w chwili popełnienia czynu zabronionego przez skazanego oraz w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji nie był znany ustawie, zaś w składzie sądu meriti zasiadał sędzia, który nie posiadał prawidłowej delegacji.W pisemnym stanowisku Prokuratury Krajowej podzielono zapatrywanie obrońcy na potrzebę wznowienia postępowania z urzędu ze względu na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k.

Podkreślono jednocześnie, że wyrok Sądu Okręgowego w E. dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II K (…), nie jest dotknięty uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II K (…). W szczególności zaś nie zaistniały wskazywane przez obrońcę skazanego uchybienia, które stanowiłyby bezwzględne przyczyny odwoławcze określone w art. 439 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k.I.

Sąd Okręgowy w E., orzekając w sprawie skazanego, jako sąd pierwszej instancji, był należycie obsadzony. Pełniący funkcję przewodniczącego składu orzekającego sędzia Sądu Rejonowego w E. był delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w E. w odpowiednim trybie, który został określony w art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427 z późn. zm.). Udzielenie sędziemu dalszej delegacji „w celu zakończenia rozpoznawania” konkretnych spraw było delegowaniem na czas nieokreślony w rozumieniu art. 77 § 1 powołanej wyżej ustawy.

W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego kwestia dopuszczalności takiego określenia terminu zakończenia delegacji udzielonej na czas nieokreślony nie budzi wątpliwości (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., II KK 72/04, LEX nr 141364 i z dnia 26 lutego 2016 r., III KK 336/15, LEX nr 2057626).II. W stosunku do skazanego nie orzeczono nieznanego ustawie środka zabezpieczającego.Z uwagi na wejście w życie z dniem 1 lipca 2015 r. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 396) nowelizującej przepisy Kodeksu karnego regulujące stosowanie środków zabezpieczających, Sąd odwoławczy orzekał w innym stanie prawnym, niż ten który obowiązywał w chwili wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji.

Jednakże to, że zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny zastosował przepisy nowej ustawy, nie oznacza, iż orzekł wobec skazanego środek zabezpieczający, który w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. był nieznany ustawie.Mimo zmian, które nastąpiły w systematyce kodeksowych środków zabezpieczających, orzeczona przez Sąd Apelacyjny w stosunku do skazanego terapia farmakologiczna zmierzająca do osłabienia popędu seksualnego oraz psychoterapia w celu poprawy jego funkcjonowania w społeczeństwie były środkami, których stosowanie przewidywały zarówno przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia przez skazanego przypisanych mu czynów, jak i w chwili orzekania przez sądy obu instancji.Orzeczona w pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego, na podstawie art. 93c pkt 3 k.k. w zw. z art. 93f terapia farmakologiczna, a także psychoterapia stanowiły formy przewidzianego w art. 93a § 1 pkt 2 k.k. środka zabezpieczającego w postaci terapii.

Orzeczony środek zabezpieczający odpowiadał rodzajowo określonemu w obowiązującym wcześniej przepisie art. 95a § 1 k.k. skierowaniu na leczenie ambulatoryjne, w celu przeprowadzenia terapii farmakologicznej lub psychoterapii, zmierzających do zapobieżenia ponownemu popełnieniu takiego przestępstwa, w tym w szczególności poprzez obniżenie zaburzonego popędu seksualnego sprawcy.Niczego w tym zakresie nie zmienia podnoszony przez obrońcę brak w przyjętych przez Sąd Apelacyjny za podstawę swojego rozstrzygnięcia przepisach zakazu stosowania terapii farmakologicznej, jeżeli jej przeprowadzenie spowodowałoby niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia skazanego, który był zawarty w uchylonym z dniem 1 lipca 2015 r. przepisie art. 95a § 1 k.k.To samo dotyczy sygnalizowanego przez obrońcę i prokuratora faktu łącznego orzeczenia przez Sąd Apelacyjny dwóch form terapii – terapii farmakologicznej i psychoterapii, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji skierował skazanego na leczenie ambulatoryjne w celu przeprowadzenia jednej z form tego leczenia – terapii farmakologicznej lub psychoterapii.Powyższe nie świadczy o wystąpieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k., lecz o dostrzeżeniu przez obrońcę skazanego i prokuratora – powołujących się na niezastosowanie przez Sąd odwoławczy ustawy względniejszej dla skazanego i wydanie orzeczenia surowszego niż zaskarżone apelacją - uchybień, które można oceniać wyłącznie z perspektywy naruszenia przepisów art 4 § 1 k.k. i art. 434 § 1 k.p.k.

Dokonywanie takiej oceny nie leży w kompetencjach sądu wznowieniowego. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby wskazana problematyka została poddana osądowi Sądu Najwyższego, jeżeli któryś z podmiotów specjalnych(art. 521 § 1 k.p.k.) uzna, iż wyrok Sądu Apelacyjnego, który zapadł w sprawie skazanego został wydany z rażącym naruszeniem prawa, mogącym mieć istotny wpływ na jego treść i wniesie od niego kasację.Nie wdając się zatem w leżące poza zakresem badania podstaw wznowienia postępowania rozważania dotyczące dopuszczalności stosowania zasady lex mitior agit przy orzekaniu środków zabezpieczających, zauważyć jedynie można, że właściwe odczytanie znaczenia dokonanej przez Sąd odwoławczy zmiany wyroku nie może ograniczać się wyłącznie do prostego porównania treści przepisów art. 93f § 1 k.k.(obowiązującego) i art. 95a § 1 k.k. (uchylonego), lecz wymaga kompleksowego spojrzenia na całość regulacji związanej z orzekaniem i wykonywaniem przewidzianych w tych przepisach środków zabezpieczających, nie wyłączając przepisów intertemporalnych, takich jak art. 20 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 396).W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie mógł zostać uwzględniony.Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.