III KO 120/23 · Sąd Najwyższy

III KO 120/23 POSTANOWIENIE Dnia 6 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski (przewodniczący)‎SSN Tomasz Artymiuk‎SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) w sprawie J.M., o stwierdzenie zgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 grudnia 2023 r., wniosku lustrowanego o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II AKa 217/18, utrzymującym w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt III K 21/17, p o s t a n o w i ł:

1. wniosek oddalić;

2. obciążyć lustrowanego J.M. kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

UZASADNIENIE

Lustrowany - adw. J.M. pismem z dnia 16 października 2023 r., powołując się na podstawy wznowieniowe określone w art. 540 § 1 i 3 k.p.k., złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II AKa 217/18, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt III K 21/17, wobec wydania przez ETPCz w Strasburgu w dniu […] decyzji w sprawie przyjęcia do łącznego rozpoznania skargi lustrowanego nr […] ze skargą nr […] P.M. i stwierdzenia, że w obu skargach Polska naruszyła art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, co – w jego przekonaniu – wyczerpuje wskazane we wniosku podstawy do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.Dyrektor Biura Lustracyjnego IPN- KŚZpNP w W., ustosunkowując się do wniosku o wznowienie, wniósł o pozostawienie go bez rozpoznania, względnie o jego oddalenie.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie lustracyjne wobec wnioskodawcy toczyło się już od 2005 r. i w sprawie wypowiadały się kilkukrotnie zarówno Sądy pierwszej, jak i drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy, który w przeszłości wznowił postępowanie, a w postępowaniu kasacyjnym uchylił orzeczenie Sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a ostatnio postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt V KK 598/19, oddalił kasację osoby lustrowanej od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II AKa 217/18 - jako oczywiście bezzasadną.Po wtóre trzeba zauważyć, że gdy chodzi o sygnalizowaną podstawę wznowieniową propter nova, to – jak akcentuje się w judykaturze – „artykuł 21d ust. 2 ustawy o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, jako lex specialis do art. 540 § 1 k.p.k. wyłącza stosowanie tego przepisu w postępowaniu lustracyjnym, natomiast aktualne pozostają przyczyny wznowienia opisane w art. 540 § 2 i 3 k.p.k. oraz z art. 542 § 3 k.p.k.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008 r., II KO 25/06, LEX nr 362207).

Analizując zatem rozpoznawany wniosek również pod kątem przesłanek określonych w art. 21d ust. 2 ustawy lustracyjnej trzeba podnieść, że w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania jego autor przedstawił argumentację dotyczącą sfery dowodowej, która nie wpisywała się w żadną ze wskazywanych podstaw wznowieniowych, co czyni zbędnym odnoszenie się do tej części wniosku. Oczywiste jest bowiem to, że postępowanie uregulowane w Rozdz. 56 Kodeksu postępowania karnego odnosi się do nadzwyczajnego środka zaskarżenia, którego rozpoznanie nie może sprowadzać się do przeprowadzenia ponownej kontroli instancyjnej w sprawie.

Na marginesie należy jedynie w tym miejscu zauważyć, że wniosek lustrowanego o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie w oparciu m.in. również o przesłankę z art. 21d ust. 2 ww. ustawy został oddalony postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt III KO 61/22.Jeśli zaś chodzi o główny argument podniesiony przez wnioskodawcę, odnoszący się do podstawy wznowieniowej, określonej w art. 540 § 3 k.p.k., to trzeba pamiętać, że zachodzi ona jedynie wówczas, gdy w związku z wydaniem rozstrzygnięcia przez organ międzynarodowy działający na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Polskę zajdzie potrzeba (podkr. - SN) wznowienia postępowania.

Nie jest więc tak, że wydanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, dotyczącego sprawy krajowej, prowadzonej w trybie przepisów k.p.k., będzie automatycznie implikowało konieczność wznowienia postępowania. W tym kontekście trafnie wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że „potrzeba wznowienia postępowania karnego wynikająca z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 540 § 3 k.p.k.) zachodzi wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału dotyczy głównego nurtu procesu, a charakter i zakres stwierdzonych w jego toku uchybień w istocie podważa słuszność merytorycznego rozstrzygnięcia.

Potrzeba wznowienia w związku z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zajdzie wówczas, gdy poczynione zostaną ustalenia, że stwierdzone przez Trybunał naruszenie przepisów Konwencji mogło mieć wpływ na treść orzeczeń sądów krajowych zapadłych w toku prawomocnie zakończonego postępowania karnego objętego wnioskiem o wznowienie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2019 r.; II KO 47/18, OSNK 2019/7/34, LEX nr 2626271; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2021 r., II KO 26/21, LEX nr 3220066).

Tymczasem wskazywana przez wnioskodawcę decyzja ETPC z dnia […] 2023 r. (nr […]) o połączeniu do wspólnego rozpoznania skargi i ich skreślenia z listy spraw, dotycząca m.in. skargi J.M., została wydana w związku z uznaniem przez rząd RP, w ramach deklaracji jednostronnej, przewlekłości postępowania oraz braku w tym zakresie skutecznego środka odwoławczego w prawie krajowym. Rozstrzygniecie to nie dotyczy zatem głównego nurtu procesu, ani nie odnosi się do merytorycznych aspektów sprawy lustracyjnej J.M. Tym samym wniosek o wznowienie postępowania również i w tym zakresie nie jest zasadny.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 639 k.p.k. obciążając lustrowanego kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. [SzK] [ms]