III KO 108/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KO 108/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 października 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 października 2022 r., wniosku Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt II K 590/22, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt II K 590/22, Sąd Rejonowy w Chrzanowie wystąpił do Sądu Najwyższego z (poprzedzoną wnioskiem sygnalizacyjnym obrońcy oskarżonego) inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi, w trybie art. 37 k.p.k., sprawy P. K., oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 190a § 2 k.k. i art. 107 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k. W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że pokrzywdzonymi w tej sprawie są adwokaci A.

P. i A.P.1, którzy od wielu lat prowadzą kancelarie w C. i z tego powodu mają codzienne kontakty zawodowe z orzekającymi w Sądzie Rejonowym w Chrzanowie sędziami.Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie jest zasadny i dlatego nie został uwzględniony. Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie. Nie można uznać, że sytuacja uzasadniająca skorzystanie z dyspozycji art. 37 k.p.k. powstaje tylko z tego powodu, że oskarżycielami posiłkowymi w procesie karnym są osoby znane sędziom sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji kontaktów o charakterze zawodowym.

W tej kwestii Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażany w literaturze i orzecznictwie, że gdy uczestnikami postępowania są osoby wykonujące zawód prokuratora, adwokata, radcy prawnego czy komornika, samo zaistnienie takiej sytuacji nie uzasadnia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Konieczne jest bowiem jeszcze wykazanie, że in concreto z uwagi na istniejące relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z sędziami sądu właściwego zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności (por. D. Świecki (w:) Kodeks postępowania karnego.

Tom I. Komentarz aktualizowany, pod red. D. Świeckiego, LEX/el. 2022, komentarz do art. 37, teza 5 i powołane tam orzeczenia Sądu Najwyższego). Okoliczności świadczących o tym, że relacje sędziów orzekających w sądzie właściwym miejscowo do rozpoznania sprawy z oskarżycielami posiłkowymi wykraczają poza to, co w kontaktach zawodowych jest konieczne, w uzasadnieniu inicjatywy zastosowania instytucji z art. 37 k.p.k., nie wskazano. Co zaś się tyczy dalszej argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego, nawiązującej do istnienia podstaw do wyłączenia każdego z sędziów Sądu Rejonowego w Chrzanowie w oparciu o przepis art. 41 § 1 k.p.k. i długotrwałości wdrożonej w tym trybie procedury, stwierdzić trzeba, iż nie jest ona zasadna.

Przesłanki stosowania instytucji określonych w art. 41 § 1 k.p.k. i art. 37 k.p.k. nie są tożsame, a racją sięgania po wyjątkowe unormowanie przewidziane w tym ostatnim przepisie nie może być ominięcie stosowania trybu postępowania określonego w art. 42 k.p.k. Okoliczność uzasadniająca wyłączenie w trybie art. 41 k.p.k. sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy ma charakter indywidualny, dotykający konkretnego sędziego i jako taka nie może skutkować zmianą właściwości sądu w trybie art. 37 k.p.k., nawet jeżeli skutkować będzie wyłączeniem z tego samego powodu wszystkich sędziów sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy.Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.[as]