III KO 108/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KO 108/17 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie P.L. oskarżonego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 189 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 grudnia 2017 r. wniosku Sądu Rejonowego w R. zawartego w postanowieniu z dnia 7 listopada 2017 r., o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k., p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę P.L. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.. UZASADNIENIEPostanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r., Sąd Rejonowy w R. w oparciu o przepis art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (w domyśle Sądowi Rejonowemu w K.) sprawy P.L..W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że za wyjęciem przedmiotowej sprawy z właściwości tego Sądu przemawiają względy ekonomiki procesowej, dążenie do sprawnego rozpoznania sprawy oraz unikanie dublowania czynności procesowych w sytuacji, gdy przedmiotowa sprawa pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawą S. N. i innych, która przekazana już została w trybie art. 37 k.p.k. przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., III KO 69/17.

Odwołano się przy tym do przepisu art. 34 § 1 i 2 k.p.k. zgodnie z którym sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie toczy się jednocześnie, a sprawy tych osób powinny być połączone we wspólnym postępowaniu. Zdaniem sądu występującego z inicjatywą wspólne rozpoznanie sprawy P. L. ze sprawą już wcześniej przekazaną stworzy lepsze możliwości do jej trafnego rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek niniejszy zasługuje na uwzględnienie.Ma rację Sąd Rejonowy w R., gdy przypomina utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd o wyjątkowym charakterze przepisu art. 37 k.p.k. Zasadniczym elementem dobra sprawiedliwości w rozumieniu tego przepisu jest potrzeba zapewnienia przeprowadzenia rzetelnego procesu karnego, rozumianego jako taki, który m.in. zakończy się w rozsądnym terminie, będzie prowadzony przed bezstronnym i obiektywnym sądem, w warunkach wolnych od negatywnego wpływu na prowadzone w jego ramach czynności, oraz pozwala realizować prawa uczestników postępowania w tym przede wszystkim oskarżonego i pokrzywdzonego (zob. szerzej:

J. Kosonoga (w:) R. A. Stefański, St. Zabłocki (red.): Kodeks postępowania karnego. Komentarz do art. 1-166, t. I, s. 512-533 oraz powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Z tego powodu, jako podstawę do odstąpienia od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy m.in. przez sąd właściwy miejscowo (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) wskazuje się w pierwszym rzędzie konieczność zapewnienia bezstronności orzekania, lecz nie tylko. Znaczenie w takim wypadku ma również taka wartość, jak zapewnienie respektowania realizacji w postępowaniu wszystkich zasad procesowych, a także osiągnięcia w nim wskazanych w art. 2 § 1 k.p.k. celów tego postępowania, w tym również tego, aby rozstrzygnięcie w przedmiocie procesu nastąpiło w rozsądnym terminie – art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2009 r., III KO 56/09, LEX nr 515562).Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w tym wypadku.

W akcie oskarżenia P. L. zarzucono czyn pozostający w ścisłym związku z czynami, które w odrębnej sprawie zarzucono S. N. oraz sześciu innym osobom. Ta ostatnia sprawa została w trybie art. 37 k.p.k. przekazana przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 września 2017 r., III KO 69/17, do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.. Wprawdzie przekazanie to miało w pierwszym rzędzie związek z okolicznościami o charakterze podmiotowym, na które w tym wystąpieniu Sąd Rejonowy w R. nie wskazuje, nie ulega wszakże wątpliwości, że bezpośredni związek obu spraw, które wyłącznie z powodu zaszłości związanych z osobą oskarżonego w tej sprawie skutkowały wniesieniem odrębnych aktów oskarżenia, powoduje, że od przyczyn wcześniejszego przekazania nie można i w tym wypadku abstrahować.

Słusznie też sąd występujący z inicjatywą zauważa, że dla stworzenia lepszych możliwości trafnego rozstrzygnięcia sprawy nie pozostaje obojętną zasada łączności przedmiotowej określona w art. 34 § 1 k.p.k. Zwrócił na taki układ uwagę Sąd Najwyższy w powołanym wyżej postanowieniu z dnia 16 lipca 2009 r., III KO 56/09, stwierdzając m.in. że niezależnie od znaczenia wspólnego rozpoznania tego rodzaju spraw jakie ma to dla zapewnienia prawidłowości wyrokowania, nieobojętne z punktu widzenia „dobra wymiaru sprawiedliwości” jest i to, że połączenie takich spraw redukuje czas na rozpoznanie obydwu do rzeczywiście koniecznych jedynie rozmiarów, a równocześnie nie pozostaje bez wpływu na koszty tego postępowania.Powołane wyżej względy zadecydowały o przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego w K., przed którym w zawisłej sprawie współoskarżonych nie rozpoczęto jeszcze przewodu sądowego.

Takiemu przekazaniu nie stoi przy tym na przeszkodzie i to, że Sąd Rejonowy w R. nie był od początku sądem właściwym miejscowo, gdyż sprawa przekazana została mu wcześniej przez Sąd Okręgowy w K. w trybie art. 36 k.p.k. (zob. w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: 4 kwietnia 1995 r., III KO 13/95, OSNKW 1995, z. 7-8, poz. 49 i z dnia 26 września 2011 r., II KO 63/11, LEX nr 960533).Mając na uwadze powyższe postanowiono, jak na wstępie. kc