III KO 107/26 · Sąd Najwyższy

III KO 107/26 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka w sprawie X. Y. i X.1 Y.1po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 maja 2026 r. wniosku Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. (sygn. akt II Kp 1809/25/S), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Katowice – Wschód w Katowicach.

UZASADNIENIE

Niniejsza sprawa dotyczy zażalenia X. Y. i X.1 Y.1 na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Śródmieście Wschód w Krakowie z dnia 20 października 2025 roku o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekraczania w okresie od nieustalonego dnia marca 2025 r. do 21 sierpnia 2025 r. w K. swoich uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez sędzię Sądu Okręgowego w Krakowie, w toku postępowania penitencjarnego, poprzez brak bezstronności, nieuwzględnienie wniosku o wyłącznie sędziego, o przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności oraz poprzez wydanie listu gończego za niestającym po przerwie w Zakładzie Karnym skazanym X.

Y., które to działania naruszyły interes prywatny X. Y. oraz jego żony X.1 Y.1, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. Wnioskujący Sąd podkreślił, że skarżącym w sprawie jest X. Y., wykonujący w przeszłości zawód adwokata w okręgu sądu właściwego do rozpoznania sprawy, przy czym skarżący jest „byłym mężem sędzi orzekającej w okręgu tut. Sądu, z którą pozostaje w głębokim konflikcie okołorozwodowym, do którego poza sprawą właściwą zaliczyć należy również liczne postępowania cywilne (m.in. o naruszenie dóbr osobistych) i karne.

Na kanwie spraw toczących się pomiędzy skarżącym i jego byłą małżonką inicjowane i prowadzone są kolejne postępowania zarówno cywilne jak i karne, w tym przeciwko sędziom oraz przeciwko Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie oraz Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie”. W ocenie Sądu Rejonowego, z tych względów dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza apelacji krakowskiej.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Wniosek Sądu Rejonowego zasługiwał na uwzględnienie.Należy oczywiście podkreślić, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności należy uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280; z dnia 29 sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979).

Właśnie tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w sposób oczywisty, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd przemawiają za jej przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie orzekali sędziowie wnioskującego Sądu. Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż rozpoznanie sprawy przez tutejszy Sąd mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego Sądu w aspekcie zewnętrznym i braku postrzegania go jako takiego w odbiorze społecznym.

Zaistniała w sprawie sytuacja z racji swego charakteru mogłaby nie tylko wpływać na swobodę orzekania sędziów właściwego Sądu, ale także rodzić w społecznym odbiorze racjonalne – w tych warunkach – przekonanie o niezdolności Sądu do rozstrzygnięcia sprawy w sposób wolny od wszelkiego rodzaju nacisków. Te okoliczności faktyczne w istocie rzeczy mogłyby prowadzić w konsekwencji do ograniczenia w sposób obiektywny niezawisłości orzekania, co nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu w/w przepisu, chociaż wypada podkreślić, że Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, iż wnioskujący Sąd byłby w stanie rozpoznać przedmiotową sprawę całkowicie obiektywnie i w sposób niezawisły.W rezultacie wystąpienia okoliczności opisanych w przedmiotowym wniosku, Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji, przekazanie sprawy winno nastąpić do sądu rejonowego na obszarze właściwości innego sądu okręgowego, niż właściwy dla Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie.

Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach. [J.J.][r.g.] ‎