III KKO 4/96 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 10 grudnia 1996 r.

III KKO 4/96

Odmienne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Apelacyjnego w tej samej sprawie nie dają możliwości wdrożenia sporu kompetencyjnego w trybie art. 190 KPA i następnych.

Przewodniczący SSN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Sędziowie: SN

Andrzej Wróbel, NSA Jerzy Sulimierski, przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

Tadeusz Szóstakowski, przedstawiciel Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej

Edmund Guzel.

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 10

grudnia 1996 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Jana R. o rozstrzygnięcie

sporu kompetencyjnego między Sądem Apelacyjnym-Sądem Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w W. a Dyrekcją Generalną PKP w sprawie roszczeń mianowanego

pracownika kolejowego z tytułu przeniesienia na inne stanowisko.

p o s t a n o w i ł:

o d r z u c i ć wniosek

Uzasadnienie

Pismem z dnia 9 października 1996 r. Jan R. wystąpił do Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między sądami i wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania jego sprawy

o przywrócenie na poprzednie stanowisko kierownika magazynu w związku z przeniesieniem służbowym z dnia 31 marca 1994 r. na niższe stanowisko ekspedytora

kolejowego I klasy oraz o wyrównanie wynagrodzenia.

Generalna Dyrekcja PKP pismem z dnia 11 października 1994 r. [...], w odpowiedzi na pismo Jana R. żądające zmiany decyzji w przedmiocie przeniesienia na

niższe stanowisko, poinformowała wnioskodawcę, że swoich roszczeń może dochodzić

na drodze sądowej, wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego za

pośrednictwem Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi

Jana R. postanowieniem z dnia 28 listopada 1994 r. [...] odrzucił skargę uznając, że

znowelizowany przepis § 46 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia

1974 r. w sprawie praw i obowiązków pracowników kolejowych (Dz. U. Nr 51, poz. 327

ze zm.) nie wyłącza stosunku pracy pracowników kolejowych oraz, że zgodnie z art. 195

§ 4 pkt 7 KPA skarga do NSA w tego rodzaju sprawach jest niedopuszczalna.

Na skutek tego Jan R. wystąpił w dniu 22 grudnia 1994 r. do Sądu Rejonowego,

Wydziału Pracy dla W.-P. z powództwem o przywrócenie do pracy i wyrównanie różnicy

wynagrodzenia. Sąd Rejonowy dla W.-P., [...] postanowieniem z dnia 5 lipca 1995 r. [...]

z uwagi na zawiłość sprawy przekazał sprawę na zasadzie art. 18 § 1 KPC do

rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W.

[...] Sąd ten po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 17 stycznia 1996 r. [...] oddalił

powództwo i zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. [...] po rozpoznaniu

rewizji Jana R. od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego, wyrokiem z dnia 25

kwietnia 1996 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił pozew.

Rozpatrując sprawę Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym wzięło

pod uwagę, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 190 § 1 KPA wymienione Kolegium Kompetencyjne

rozstrzyga spory o właściwość między organami administracji państwowej a sądami.

Według art. 192 § 1 pkt 2 KPA może powstać spór negatywny, gdy w sprawie uznają

się za niewłaściwe do załatwienia sprawy zarówno organ administracji państwowej, jak

również sąd. Jan R., jako pracownik kolejowy - zgodnie z pouczeniem - wystąpił ze

swoimi roszczeniami ze stosunku pracy na drogę postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał tę drogę za niedopuszczalną i odrzucił skargę

Jana R. Wnioskodawca wniósł pozew do sądu powszechnego, to jest do Sądu

Rejonowego-Sądu Pracy. Postępowanie przed sądami powszechnymi zakończyło się

prawomocnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

W., który w wyniku rewizji powoda uchylił wyrok Sądu I instancji i odrzucił pozew. Na

skutek tego została zamknięta dla wnioskodawcy droga postępowania przed sądem

pracy do dochodzenia roszczeń ze stosunku pracy. W ten sposób powstał spór o

właściwość do rozpoznania sprawy wnioskodawcy między sądami, a nie między

organem administracji państwowej a sądem. Nie jest to jednak spór kompetencyjny, o

którym mowa w art. 190 § 1 KPA. Zróżnicowane stanowiska prawne Naczelnego Sądu

Administracyjnego i Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

kwestii wyboru właściwej drogi postępowania administracyjnego lub postępowania

sądowego w sprawach o roszczenia ze stosunku pracy pracowników kolejowych nie

stanowią podstawy do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu między sądami

przez Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym. W postanowieniu z dnia 20

czerwca 1996 r. (III PO 11/96) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "na podstawie art. 190 § 1

KPA nie może powstać spór kompetencyjny między sądami powszechnymi a

Naczelnym Sądem Administracyjnym" (OSNAPiUS 1996 nr 23 poz. 364). Ponadto Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 1996 r., III AZP 3/96 rozstrzygnął sporną

kwestię w ten sposób, że uznał, iż "mianowanemu pracownikowi kolejowemu w sprawie

rozwiązania stosunku pracy przysługuje odwołanie do sądu pracy, natomiast nie

przysługuje mu skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję kierownika

jednostki nadrzędnej nad jednostką organizacyjną zatrudniającą pracownika, wydaną

na podstawie § 46 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie

praw i obowiązków pracowników kolejowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 98,

poz. 449)". Wątpliwości, jakie powstały w tej kwestii między sądami, wynikły w związku

ze zmianą przepisu § 46 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów i wymagały

usunięcia w drodze wykładni prawa przez Sąd Najwyższy. W świetle tej wykładni

wnioskodawca może zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora

Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich, aby rozważył celowość zaskarżenia w

drodze kasacji prawomocnego orzeczenia sądu rewizyjnego w trybie art. 12 ust. 1

ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego,

rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o

postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43,

poz. 189).

Zdaniem Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym, niedopuszczalna

jest droga postępowania przed Kolegium Kompetencyjnym do rozpoznania wniosku o

rozstrzygnięcie sporu między sądem administracyjnym a sądem powszechnym o

właściwość do rozpoznania sprawy, gdy nie ma sporu o właściwość między organem

administracji państwowej a sądem.

Mając powyższe wywody na uwadze, Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie

Najwyższym na zasadzie art. 195 KPA w związku z art. 199 § 1 pkt 1 KPC postanowiło,

jak w sentencji.