III KKN 636/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KKN 636/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 listopada 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Andrzej Deptuła

Sędziowie:

SN – Przemysław Kalinowski (spr.)

SN – Antoni Kapłon

Protokolant – Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2000 r.

sprawy J. G. i L. S.

oskarżonych z art. 36 mkk

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B.

z dnia 29 listopada 1951 r., sygn. IV K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia J. G. i L. S. od popełnienia

zarzuconego im czynu;

2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w B. wyrokiem z dnia 29 listopada 1951 r.

(sygn. IV K […]) oskarżonych: J. G. i L. S. uznał za winnych tego, że na terenie

Polski brali udział w związku pn. […], którego istnienie, ustrój i cel miały

pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej, rozwijając w ramach tego

związku działalność konspiracyjno – organizacyjną i uświadamiającą – G.

w okresie od kwietnia 1951 r. do 12 sierpnia 1951 r. początkowo na terenie G.,

a następnie na terenie województwa […], a S. w okresie od jesieni 1950 r.

do 17 sierpnia 1951 r. na terenie województwa […], […] i […] i za ten czyn

na mocy art. 36 dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie

niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 30,

poz. 192) oraz art. 58 kk skazał: L. S. na jeden rok i 6 miesięcy więzienia,

a J. G. na jeden rok i trzy miesiące więzienia z zaliczeniem na poczet tych kar

okresu tymczasowego aresztowania.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w

dniu 6 grudnia 1951 r. (k. 170) bez postępowania odwoławczego.

Obecnie kasację na korzyść obu oskarżonych wniósł Prokurator

Generalny, który zarzucił rażącą i mającą wpływ na treść wyroku obrazę art. 36

dekretu

z dnia 13

czerwca

1946

r.

o

przestępstwach

szczególnie

niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192) na

skutek bezzasadnego przyjęcia, że przynależność do związku wyznaniowego

„[…]” stanowiła branie udziału w związku, którego istnienie, ustrój albo cel

miały pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego opartych głównie na wyjaśnieniach

oskarżonych wynika, że zarówno J. G. jak i L. S. od dawna byli członkami

związku wyznaniowego „[…]”. Jeszcze przed delegalizacją związku pełnili

w nim funkcje organizacyjne. Działalności tej nie zaniechali po delegalizacji

związku, która nastąpiła decyzją Urzędu do Spraw Wyznań z dnia 2 lipca

1950 r. Działalność ta polegała na organizowaniu zebrań wyznawców,

omawianiu na nich przygotowanych tematów i kolportowaniu wśród zebranych

czasopisma „S.”.

To zachowanie oskarżonych, mimo, iż zawierało elementy związku w

potocznym tego słowa znaczeniu, sprowadzało się głównie do wykonywania

praktyk religijnych, polegających na pogłębianiu znajomości Pisma Świętego i

zapoznawaniu się z literaturą biblijną.

Podkreślić

należy,

że

wprawdzie

delegalizacja

stowarzyszenia

spowodowała zmianę jego form działania, a zwłaszcza doprowadziła do tajnego

sposobu komunikowania się jego wyznawców, lecz ta okoliczność sama w sobie

nie decydowała o wyczerpaniu znamion przestępstwa określonego w art. 36

mkk.

Zauważyć trzeba również, że ustalony przez sąd czas działania

oskarżonych przypadał na okres bezpośrednio następujący po dłuższym okresie

jawnej działalności stowarzyszenia. Działacze związku wielokrotnie ubiegali się

o jego ponowną rejestrację przedstawiając dokumenty, w których znajdowały

się wszystkie informacje dotyczące charakteru, struktury, zadań przedmiotowej

organizacji. W tych warunkach nie do zaakceptowania jest pogląd, że istnienie,

ustrój i cel związku miały pozostać tajemnicą wobec władz państwowych.

Zarówno cel, jak i ustrój znane były władzom z okresu niedawnej legalnej

działalności związku „[…]”.

W tej sytuacji utożsamianie zachowań związanych z wyznawaniem religii

– z udziałem w tajnym związku, penalizowanym w art. 36 mkk, było całkowicie

bezzasadne. Powyższa ocena prowadzi do przekonania, że czyn przypisany obu

oskarżonym w tej sprawie nie wyczerpywał wszystkich ustawowych znamion

przestępstwa. Brak było zatem podstaw do ich skazania, co przemawiało za

uchyleniem zaskarżonego wyroku i uniewinnieniem J. G. i L. S. od popełnienia

przestępstwa przypisanego zaskarżonym wyrokiem.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

Przewodniczący: SSN (Andrzej Deptuła)

Sędziowie: SN (Przemysław Kalinowski)

SN (Antoni Kapłon)

aw

f/es