III KKN 142/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KKN 142/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lipca 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN

- Józef Skwierawski

Sędziowie: SN

- Tomasz Grzegorczyk

- Marek Sokołowski (spr.)

Protokolant: Teresa Jarosławska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Smardzewskiego

po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2000 r.

sprawy W. A.

w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia

z powodu kasacji, wniesionej przez pełnomocnika W. A.

od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 9 października 1997 r., sygn. II AKz […]

utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego w L.

z dnia 20 sierpnia 1997 r., sygn. IV […] Ko […]

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w L. postanowieniem z dnia 20 sierpnia 1997 r.

sygn. akt IV […] Ko […] oddalił wniosek W. A. o uznanie za nieważny –

na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 (Dz. U. nr 34 poz. 149 ze

zm.) – wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 grudnia 1948 r.

sygn. akt Sr. […] skazującego wnioskodawcę za przestępstwo określone w art. 4

§ 1 mkk.

Sąd Apelacyjny w […] – po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawcy –

postanowieniem z dnia 9 października 1997 r. sygn. akt II A Kz […] utrzymał

w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowienie

to

zaskarżył

kasacją

pełnomocnik

wnioskodawcy

zarzucając :

„-

rażące naruszenie przepisów postępowania karnego, mające wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 85, art. 89 kpk – przez oparcie orzeczenia na

niepełnym materiale dowodowym, w sytuacji gdy zachodziła potrzeba

sprawdzenia okoliczności związanych z działalnością wnioskodawcy o

charakterze niepodległościowym po 1944 r.

-

art. 158, art. 357 kpk – przez zaniechanie przeprowadzenia bezpośrednio

dowodu z zeznań świadków B. P. i A. G., a oparcie orzeczenia na ich

oświadczeniach pisemnych składanych w całkiem innym celu, a mianowicie

uzyskania uprawnień kombatanckich przez wnioskodawcę”.

W konkluzji pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia oraz postanowienia Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy

sądowi I-szej instancji do ponownego rozpoznania.

Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie.

Rozstrzygając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Wnioskodawca w zażaleniu na postanowienie Sądu Wojewódzkiego

wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego przez przeprowadzenie

dowodu z zeznań świadków B. P. i A. G. „na okoliczność, że broń, której

posiadanie było przyczyną mego skazania była bronią należącą do organizacji

AK”. Do zażalenia wnioskodawca załączył kopie oświadczeń złożonych

przez tych świadków w dniu 20 marca 1995 r.

Sąd Apelacyjny na rozprawie odwoławczej nie wydał postanowienia

w przedmiocie wniosku dowodowego zgłoszonego w zażaleniu wnioskodawcy.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził

natomiast, że przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków B. P. i A. G. byłoby

„niecelowe” bowiem ze złożonych przez nich oświadczeń wynika, że

wnioskodawca był członkiem Armii Krajowej do lipca 1944 r., a „nie wskazują

natomiast, iż by wnioskodawca w późniejszym okresie rozwijał działalność

na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w związku z tą działalnością

posiadał nielegalnie broń za co został skazany w 1948 r.”.

Stosownie do art. 155 § 3 kpk z 1969 r. Sąd Apelacyjny winien był wydać

postanowienie o oddaleniu wniosku dowodowego zawartego w zażaleniu, jeżeli

uważał go za niezasadny. Przyczyny uzasadniające oddalenie wniosku

dowodowego enumeratywnie wymieniał przepis art. 155 § 1 kpk z 1969 r.

Przyczyna

oddalenia

wniosku

dowodowego

podana

w

uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia nie odpowiada żadnej z przyczyn podanych w tym

przepisie. Okoliczność jaka – zdaniem wnioskodawcy – miała być udowodniona

zeznaniami tych świadków podana została w zażaleniu (broń przechowywana

przez wnioskodawcę należała do AK) i dołączenie do zażalenia oświadczeń

złożonych przez te osoby (wyraźnie nie na użytek niniejszej sprawy) nie

zmieniało tej tezy dowodowej.

Jest faktem, że pomiędzy tezą dowodową, a treścią załączonych

oświadczeń jest różnica o podstawowym znaczeniu przy rozstrzyganiu niniejszej

sprawy. Jeżeli zatem – zdaniem Sądu Apelacyjnego – zachodziły wątpliwości,

na jakie okoliczności powołani zostali świadkowie (jak w zażaleniu, czy też jak

w oświadczeniach) to należało wezwać pełnomocnika wnioskodawcy do

złożenia stosownego oświadczenia i następnie rozstrzygnąć wniosek dowodowy.

Skoro tego nie uczyniono, to w istocie zeznania świadków wnioskowanych w

zażaleniu zastąpione zostały treścią ich oświadczeń złożonych w innym celu –

Sąd Apelacyjny przyjął bowiem, iż świadkowie ci złożą zeznania tej samej

treści

jak

w

załączonych

oświadczeniach

i

ocenił

ich

znaczenie

dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Takie postępowanie było sprzeczne

z art. 158 kpk z 1969 r.

Okoliczności powyższe dają podstawę do przyjęcia, że zaskarżone

wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego

regulujących postępowanie dowodowe, a co najmniej przedwczesna odmowa

przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w zażaleniu mogła mieć wpływ na

treść rozstrzygnięcia sprawy.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie

Sądu Apelacyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny

winien rozpoznać wniosek dowodowy (po ewentualnym dodatkowym

sprecyzowaniu tezy dowodowej) w sposób odpowiadający przepisom art. 170 §

3, art. 170 § 1 i 2 oraz art. 174 kpk z 1997 r. i zależnie od tego rozstrzygnięcia

podjąć dalsze czynności procesowe zmierzające do rozpoznania zażalenia

(ewentualnie przy zastosowaniu art. 452 § 2 kpk)

Przewodniczący SSN: (Józef Skwierawski)

Sędziowie SN: (Tomasz Grzegorczyk)

(Marek Sokołowski)

aw

f/jw