III KK 99/12 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 29 MAJA 2012 R.

III KK 99/12

Kontrola dopuszczalności kasacji musi być realizowana w sposób

rzeczywisty, a zatem poprzez ustalenie, czy kasacja oparta jest na zarzucie

określonym przez przepisy prawa procesowego (art. 523 § 1 i 4 k.p.k.), a

nie na zarzucie skonstruowanym w sposób instrumentalny, jedynie dla

zachowania pozorów dopuszczalności kasacji.

Przewodniczący: sędzia SN B. Skoczkowska.

Sąd Najwyższy w sprawie Witolda P. skazanego z art. 226 § 1 k.k., po

rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 29 maja 2012 r., z

urzędu w przedmiocie dopuszczalności kasacji na podstawie art. 531 § 1

k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 624

k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.

postanowił kasację obrońcy skazanego p o z o s t a w i ć bez rozpoznania

(...).

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r., Sąd Rejonowy w L., skazał

Witolda P. za przestępstwo popełnione w dniu 1 listopada 2009 r.,

kwalifikowane z art. 226 § 1 k.k. na karę miesiąca pozbawienia wolności.

Na skutek apelacji oskarżonego Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia

26 października 2011 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

wykonanie orzeczonej kary warunkowo zawiesił na okres 2 lat, a na

podstawie art. 71 § 1 k.k. orzekł grzywnę w wysokości 30 stawek

dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na 30 zł.; w pozostałym

zakresie wyrok ten został utrzymany w mocy.

Kasację od tego wyroku złożył obrońca z urzędu skazanego.

Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu rażącą obrazę przepisu art. 17 §

1 pkt 11 k.p.k., mającą istotny wpływ na treść wyroku poprzez przyjęcie, iż

oskarżony Witold P. dokonał czynu zarzuconego aktem oskarżenia,

podczas

gdy

jego

zdaniem,

nie

zostały

zrealizowane

przesłanki

odpowiedzialności za czyn określony dyspozycją art. 226 § 1 k.k. wobec

zmiany brzmienia przepisu art. 226 k.k. na skutek orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego sformułowanego w wyroku z dnia 11 października 2006 r.,

P 3/06, OTK-A 2006, nr 9, poz. 121 i postępowanie wobec skazanego nie

było dopuszczalne. Podnosząc tak ujęty zarzut, autor kasacji wniósł o

uchylenie obu wyroków i uniewinnienie oskarżonego od czynu, za który

został skazany, z uwagi na przekonanie skazanego o oczywistej

niesłuszności skazania go za czyn zarzucony aktem oskarżenia.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o

pozostawienie kasacji bez rozpoznania jako niedopuszczalnej z mocy

ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stanowisko prokuratora zawarte w odpowiedzi na kasację jest trafne.

Obowiązujące

przepisy

Kodeksu

postępowania

karnego

zawierają

ograniczenie dla stron (nie dotyczy to tzw. podmiotów określonych w art.

521 k.p.k.) w możliwości skorzystania z prawa do wniesienia kasacji w

sytuacji, gdy została orzeczona kara pozbawienia wolności, której

wykonanie zostało warunkowo zawieszone (art. 523 § 2 i 4 k.p.k.). W takim

bowiem przypadku strona może wnieść kasację tylko wtedy, gdy zarzut

kasacji dotyczy uchybienia wymienionego w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4

k.p.k.). W niniejszej sprawie autor kasacji wprawdzie powołuje się na

przepis art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a rażącą obrazę prawa upatruje w

naruszeniu normy art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., ale zarówno sama treść zarzutu,

jak i argumentacja zawarta w uzasadnieniu kasacji nie pozostawiają

wątpliwości, że w kasacji sformułowano zarzut obrazy prawa materialnego,

tj. art. 226 § 1 k.k. Skoro bowiem w kasacji wskazuje się na to, że skazany

nie

dopuścił

się

czynu

publicznie

i

przywołuje

wyrok

Trybunał

Konstytucyjnego w sprawie P 3/06, a także wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 9 lutego 2010 r., II KK 176/09, OSNKW 2010, z. 7, poz. 61, by

wykazać, że zachowanie skazanego nie nosiło znamienia publiczności, to

doszło

do

oczywistej

niesłuszności

skazania.

W

kontekście

tak

sformułowanego powodu wniesienia kasacji zrozumiały jest wniosek

końcowy kasacji, w którym ujęto żądanie uniewinnienia oskarżonego.

Tymczasem, w przypadku uznania, że w sprawie zaistniało uchybienie,

które winno być kwalifikowane z art. 439 § 1 k.p.k., to jedynym żądaniem

kasacji winno być uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenie postepowania. Analiza

kasacji wniesionej w niniejszej sprawie dowodzi bezspornie, że powołanie

się na przepis art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. nastąpiło

tylko po to, aby obejść ograniczenie, o którym mowa w art. 523 § 2 k.p.k.

Przecież nawet, gdyby założyć, że w przypisanym skazanemu zachowaniu

brak jest ustawowych znamion przestępstwa, to nie zachodzi okoliczność

wyłączająca ściganie i skutkująca umorzeniem postępowania (art. 17 § 1

k.p.k.), ale powinno nastąpić uniewinnienie takiego oskarżonego od

zarzucanego mu czynu (art. 414 § 1 k.p.k.). Jest również niesporne, że

kontrola dopuszczalności kasacji musi być realizowana w sposób

rzeczywisty, a zatem poprzez ustalenie, czy kasacja oparta jest na zarzucie

dopuszczonym przez przepisy prawa procesowego w sposób materialny

(art. 523 § 1 i § 4 k.p.k.), a nie formalny, w celu obejścia takich ograniczeń

ustawowych. W tym ostatnim wypadku tylko formuła wskazanych przepisów

mieści się w ramach dopuszczalności kasacji, zaś samo uchybienie

wskazane w kasacji nie uzasadnia żądną miarą oparcia się na tych

przepisach (por. np. postanowienia SN: z dnia 18 stycznia 2007 r., II KK

361/06, LEX nr 459491; z dnia 21 października 2008 r., III KK 303/08, LEX

nr 464497; z dnia 18 grudnia 2008 r., V KK 268/08, LEX nr 485032). Skoro

zatem istotą kasacji wniesionej przez obrońcę z urzędu jest niewyczerpanie

przez skazanego znamion ustawowych typu przestępstwa z art. 226 § 1

k.k., to treścią kasacji jest obraza prawa materialnego, a taka kasacja jest

niedopuszczalna z uwagi na unormowanie zawarte w przepisie art. 523 § 2

k.p.k.

Z takim zarzutem kasacji może oczywiście wystąpić na rzecz

skazanego podmiot wymieniony w art. 521 § 1 k.p.k., albowiem w stosunku

do tych podmiotów przepis art. 523 § 2 k.p.k. nie ma zastosowania.

Na marginesie tej kwestii podkreślić trzeba, że rzeczą obrońcy z

urzędu wyznaczonego w trybie z art. 84 § 3 k.p.k. jest prawna ocena, czy

istnieje rzeczywiście podstawa do wniesienia kasacji, a nie wypełnianie

„życzeń” skazanego, co zdaje się wynikać z treści kasacji. W tym zakresie

powinien obrońca dostrzec zarówno to, że zachowanie skazanego miało

miejsce już po zmianie treści art. 226 § 1 k.k., jak i to, że przywołany wyrok

SN z dnia 9 lutego 2010 r. (II KK 176/09) wydany został w innym stanie

prawnym (art. 226 § 1 k.k. przed zmianą ustaloną ustawą z dnia 9 maja

2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, Dz. U. Nr 122, poz. 782), a

ponadto, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje inna linia

dotycząca kwestii znamienia „publiczności” zachowania sprawcy czynu z

art. 226 § 1 k.k. (por. wyroki SN: z dnia 25 października 2011 r., II KK

84/11, OSNKW 2011, z. 12, poz.109; z dnia 8 listopada 2011 r., II KK

93/11, LEX nr 1108452; z dnia 12 stycznia 2012 r., II KK 215/11, LEX nr

1108461).

Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu.