III KK 62/25 · Sąd Najwyższy

III KK 62/25 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie J.P., skazanego za czyn z art. 197 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 lutego 2026 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji obrońcy skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 24 lipca 2024 r., II Ka 215/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Lesku, Zamiejscowy Wydział VI Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych z dnia 5 kwietnia 2024 r., VI K 6/23, p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego J.P. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Lesku, Zamiejscowy Wydział VI Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2024 r., VI K 6/23, uznał J.P. za winnego czynu z art. 197 § 1 k.k. i art. 197 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz za winnego czynu z art. 217 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę 2 miesięcy pozbawienia wolności. Jako karę łączną Sąd Rejonowy wymierzył J.P. karę 2 lat i miesiąca pozbawienia wolności, orzekł także środek karny zakazu kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej oraz zadośćuczynienie na jej rzecz.Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając go w całości i zarzucając:

„1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający istotny wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu oskarżonego winnym popełnienia czynów zakwalifikowanych z art. 197 § 1 k.k. i art. 197 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i z art. 217 § 1 k.k. – podczas gdy w rzeczywistości z należycie ocenionych przez Sąd I instancji dowodów wynika odmienny stan faktyczny, z którego nie sposób doszukać się znamion przypisanych J.P. przestępstw oraz winy;2) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a w szczególności art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k.

– polegającą na przyjęciu, że zebrany w tej sprawie materiał dowodowy dał podstawy do uznania J.P. za winnego zarzucanych mu przestępstw wbrew jego wyjaśnieniom oraz treści zeznań większości świadków w przedmiotowej sprawie przy jednoczesnym bezkrytycznym przyjęciu za wiarygodne zeznań pokrzywdzonej A.G., a nadto błędną ocenę zeznań pokrzywdzonej P.K.”.Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów.Sąd Okręgowy w Krośnie wyrokiem z dnia 24 lipca 2024 r., II Ka 215/24, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając:„1) obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, a to: art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. i art. 92 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. wynikającą z dokonania dowolnych ustaleń i rozstrzygnięć na niekorzyść skazanego J.P. wbrew zasadzie „in dubio pro reo”, a polegający na uznaniu oskarżonego winnym popełnienia zarzucanego mu przestępstwa z art. 197 § 1 k.k.;2) rażące naruszenie prawa materialnego, mogące mieć wpływ na treść wyroku, a mianowicie naruszenie normy art. 1 i art. 197 §1 k.k. poprzez uznanie J.

P. za winnego popełnienia przestępstwa określonego w tym przepisie podczas gdy z całokształtu ustalonego i przyjętego przez Sąd stanu faktycznego wynika odmienny stan faktyczny z którego nie sposób doszukać się zrealizowania znamion tego czynu, a w szczególności strony przedmiotowej tego przestępstwa”.Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie i utrzymywanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Lesku, VI Zamiejscowy Wydział Karny w Ustrzykach Dolnych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna.W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kasacja może być wniesiona od wyroku Sądu odwoławczego, tymczasem skarżący oba zarzuty kasacyjne sformułował tak, że są one skierowane do wyroku Sądu I instancji. W tej sprawie, utrzymując wyrok Sądu I instancji w mocy, Sąd Okręgowy nie stosował samodzielnie prawa materialnego, tylko kontrolował jego stosowanie analizując zasadność zarzutów apelacyjnych. Toteż postawienie w kasacji wprost zarzutu naruszenia prawa materialnego jest nieprawidłowe.

Podobnie nieprawidłowo sformułowany jest zarzut pierwszy kasacji wskazujący na rażące naruszenie prawa procesowego i to jednocześnie zarówno art. 7 k.p.k., jak i art. 5 § 2 k.p.k., dodatkowo bez powiązania tych naruszeń ze wskazaniem na rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. Tymczasem Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, a więc jedynie kontrolował sposób przeprowadzenia oceny dowodów. Poza tym w bardzo zwięzłym, bo zaledwie jednostronicowym uzasadnieniu merytorycznym kasacji sformułowano w istocie wzajemnie wykluczające się tezy.

Z jednej strony jej Autor kwestionuje wiarygodność zeznań pokrzywdzonej, czyli także poczynione na ich podstawie ustalenia faktyczne, z drugiej zaś stwierdza: „opierając się na poczynionych przez Sąd ustaleniach i przyjętym zarówno przez Sąd I instancji jak i II instancji stanie faktycznym stwierdzić należy co następuje: W tak przyjętym zachowaniu J.P. brak jest przesłanek i podstaw do przyjęcia zrealizowania przez niego swoim zachowaniem w stosunku do pokrzywdzonej A.G. znamion przestępstwa z art. 197 § 1 k.k.” Dalej argumentuje, że nie wystąpiło ze strony skazanego zastosowanie realnej przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu.

Następnie podkreśla, że o ile w świetle ustalonego stanu faktycznego faktycznie można skazanemu przypisać popełnienie przestępstw z art. 217 § 1 k.k. i 197 § 2 k.k., o tyle brak jest podstaw do przypisania mu czynu z art. 197 § 1 k.k. Wskazuje także, że w opisie czynu przypisanego skazanemu nie sposób doszukać się zachowania pozwalającego na przyjęcie takiej kwalifikacji prawnej. Wobec zarysowanej sprzeczności argumentów zawartych w kasacji, trzeba się do nich odnieść odrębnie. Otóż pogląd obrońcy o braku wskazania w opisie czynu (i w poczynionych ustaleniach faktycznych) na zrealizowanie znamion zgwałcenia jest całkowicie pozbawiony racji.

W opisie czynu wskazano, że skazany doprowadził pokrzywdzoną do obcowania płciowego „przemocą” w ten sposób, że „stojąc za nią z tyłu przycisnął ją przodem do auta, włożył rękę do jej spodni a następnie palce do waginy”. Wbrew twierdzeniom Autora kasacji, z „obowiązującego w tym zakresie orzecznictwa sądowego” wynika, że przemoc to każde użycie siły fizycznej, w tym również przytrzymanie ofiary (por. V. Konarska-Wrzosek, (w:) Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023, Lex/el., komentarz do art. 197, teza 6; por. także m.in.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 października 2020 r., V KK 393/20; z dnia 19 września 2024 r., V KK 382/24).

Fakt przyciśnięcia ciałem pokrzywdzonej do samochodu wynika wprost z jej zeznań – wskazywała na to już w złożonym ustnym zawiadomieniu o przestępstwie („przywarł mnie swoim ciałem do samochodu i wsadził dłoń w majtki” – k. 2), zaś potwierdziła podczas przesłuchania przed sądem w postępowaniu przygotowawczym (k. 15 płyta DVD, k. 20-27 stenogram). Jak już wspomniano, w uzasadnieniu kasacji jej Autor kwestionuje jednocześnie ocenę dowodów przeprowadzoną przez Sąd I instancji i zaaprobowaną przez Sąd odwoławczy, podważając w ten sposób w istocie ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie, co w kasacji jest niedopuszczalne.

Nawet jednak przy potraktowaniu tej części argumentacji kasacji jako wskazującej na rażące naruszenie prawa procesowego, trzeba ją uznać za oczywiście bezzasadną. Zarówno kwestia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez pokrzywdzoną po kilku miesiącach od zdarzenia, jak i to, że do zdarzenia miało dojść w miejscu publicznym (na placu manewrowym do nauki jazdy) były w polu widzenia obu Sądów. Sąd Okręgowy odnosząc się do niemal identycznych argumentów zawartych w apelacji obszernie i wyczerpująco, a zarazem w sposób logiczny wyjaśnił, dlaczego aprobuje ocenę dowodów przedstawioną w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji.

Co do późnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa Sąd odwoławczy wskazał, że nie podważa to wiarygodności zeznań pokrzywdzonej, skoro pokrzywdzona konsekwentnie, bez wewnętrznych sprzeczności opisała zdarzenie składając zeznania, a ponadto w sposób spójny opowiadała o zaistniałym zdarzeniu różnym, niepowiązanym ze sobą grupom osób – terapeutom B.B., I.C. i R.M.; swoim najbliższym, czyli ojcu T.G. i siostrze J.P. oraz partnerowi K.Ł.; innemu instruktorowi nauki jazdy T.B. Zeznania ostatniej z tych osób znajdują wsparcie w wydrukach korespondencji internetowej (k. 153-166).

Sąd Okręgowy wskazał także na wnioski opinii psychologicznej, sporządzonej po udziale psychologa w przesłuchaniu, z której wynika, że nie zaobserwowano wpływu osób trzecich na treść zeznań czy własnych przemyśleń, nie zaobserwowano skłonności do konfabulacji czy zniekształcania przekazu w sposób zamierzony, a całość przekazu na tle reakcji emocjonalnych była naturalna, spójna, przekonująca (k. 16-17). Fakt, że miejsce, w którym doszło do zgwałcenia, jest miejscem, w którym mogli znajdować się inni ludzie, został w sprawie ustalony bezspornie.

Jak ustalono (notatka k.

28) teren ten nie posiada własnego monitoringu, może być objęty monitoringiem innych podmiotów, jednak żadnych nagrań z dnia zdarzenia nie udało się zabezpieczyć. Ma rację Sąd odwoławczy, gdy wskazuje, że używanie argumentu o „publiczności” miejsca nie wytrzymuje konfrontacji z zeznaniami pokrzywdzonej, w których podaje ona nawet cytaty słów jakich używał oskarżony (na stwierdzenie pokrzywdzonej na placu manewrowym w U., że tutaj są ludzie oskarżony wyraźnie oświadczył do niej, że tutaj nikogo nie ma, żeby się nie szarpała - k. 21v i 22v, stenogram przesłuchania) i nadal ją dotykał, po czym już w samochodzie doszło do dalszych zdarzeń).

Wobec tego argument o tym, że skazany czynu nie popełnił, bo wiedział, że obiekt jest monitorowany, nie jest trafny, a stanowisko zajęte w tej kwestii przez Sąd Okręgowy jest prawidłowe w kontekście wymogów rzetelnej kontroli odwoławczej. W pierwszym z zarzutów obrońca wskazuje na naruszenie reguły in dubio pro reo. Trafnie Sąd odwoławczy wskazał, że nie doszło do naruszenia art. 5 § 2 k.p.k., a w sytuacji, gdy ustalenia faktyczne zależne są od dania lub odmówienia wiary dowodom z zeznań lub wyjaśnień, brak jest podstaw do formułowania zarzutu dotyczącego tego przepisu.

Wątpliwości strony są w takim przypadku irrelewantne.Podsumowując, oba zarzuty kasacyjne okazały się oczywiście bezzasadne, co skutkowało oddaleniem kasacji w trybie ar. 535 § 3 k.p.k. i obciążeniem skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, zgodnie z treścią art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w postanowieniu. [WB] ‎