III KK 608/23 · Sąd Najwyższy

III KK 608/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie M. S.skazanego z art. 178a § 4 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2025 r., wniosków obrońcy skazanego o wyłączenie od udziału w sprawie kasacyjnej Sądu Najwyższego o sygnaturze akt III KK 608/23 sędziów Sądu Najwyższego Anny Dziergawki, Stanisława Stankiewicza i Marka Motuka na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Annę Dziergawkę, Stanisława Stankiewicza i Marka Motuka od udziału w sprawie III KK 608/23.

UZASADNIENIE

W dniu 15 grudnia 2023 r. zarejestrowana została w Sądzie Najwyższym, pod sygnaturą III KK 608/23, kasacja obrońcy skazanego M. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt IV Ka 69/23. Zarządzeniem z dnia 28 grudna 2023 r. sprawa ta została przydzielona SSN Ryszardowi Witkowskiemu. Jednak, postanowieniem z dnia 24 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy, uwzględniając wniosek obrońcy skazanego, wyłączył wskazanego sędziego od udziału w sprawie. Postanowieniami z dnia 7 marca 2024 r., z dnia 29 maja 2024 r., z dnia 26 lipca 2024 r. oraz z dnia 22 sierpnia 2024 r. wyłączono od udziału w sprawie kolejno sędziów Sądu Najwyższego Igora Zgolińskiego, Małgorzatę Bednarek, Antoniego Bojańczyka i Zbigniewa Kapińskiego.

Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej (k – 161) sprawę przydzielno SSN Stanisławowi Stankiewiczowi. W dniu 21 stycznia 2025 r. wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu składu orzekającego: SSN Marek Motuk, SSN Anna Dziergawka i SSN Stanisław Stankiewicz i terminu rozprawy kasacyjnej. Po otrzymaniu zawiadomienia o składzie obrońca skazanego złożył wnioski o wyłączenie wymienionych sędziów od udziału w sprawie. Wnioski te przydzielono do rozpoznania SSN Pawłowi Kołodziejskiemu, jednak postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r., Sąd Najwyższy, uwzględniając wniosek obrońcy, wyłączył tego sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosków o wyłączenie sędziów Marka Motuka, Anny Dziergawki i Stanisława Stankiewicza.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wnioskami z dnia 10 lutego 2025 r., połączonymi do wspólnego rozpoznania, obrońca skazanego M.

S. wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie wszystkich trzech wymienionych wyżej sędziów. Uzasadniając wnioski odwołał się, tak jak w przypadku poprzednich skutecznych wniosków o wyłączenie, do sposobu powołania tych sędziów na urzędy sędziów Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W oparciu o orzecznictwo Sądu Najwyższego [uchwały: połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2 poz.

7) i składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22); postanowienia: z dnia 23 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 22 listopada 2022 r., V KO 485/21; z dnia 9 października 2024 r., V KK 337/24], a także Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (wyrok ETPC z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19)] podniósł, że rozpoznanie niniejszej sprawy z udziałem objętych wnioskiem osób skutkować będzie istotną ułomnością prowadzącą w konsekwencji do naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka – EKPC, tj. prawa do rzetelnego procesu, a także uchybieniem w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Złożone przez obrońcę wnioski opierają się na okolicznościach związanych z powołaniem sędziów Marka Motuka, Anny Dziergawki i Stanisława Stankiewicza na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tym trybie prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/20; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).Bezsporne jest, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez sędziów Marka Motuka, Annę Dziergawkę i Stanisława Stankiewicza, w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby rozstrzygali niniejszą sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego i także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (podzielić też należy w tej mierze argumenty podnoszone w orzeczeniach Sądu Najwyższego o wyłączeniu innych sędziów Sądu Najwyższego w tej sprawie).

W następstwie poczynionych uwag należało wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Marka Motuka, Annę Dziergawkę i Stanisława Stankiewicza od działu w sprawie kasacyjnej III KK 608/23. [PŁ][a.ł]‎