III KK 557/25 · Sąd Najwyższy

III KK 557/25 POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie N. J. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 marca 2026 r. na skutek wniosku obrońcy skazanych N. J. i R. A. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 557/25, na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 557/25.

UZASADNIENIE

W dniu 24 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanych N. J. i R. A. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 557/25. Autor wniosku wniósł o wyłączenie ww. sędziego z uwagi na niespełnianie przez niego wymogu instytucjonalnej bezstronności, prowadzącego w konsekwencji do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na powołanie go na urząd Sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.

3) oraz fakt, iż rozpoznanie wskazanego wniosku o wyłącznie sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy przez tego sędziego naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua. W uzasadnieniu wniosku wskazano także, że sędzia Antoni Bojańczyk pierwotnie został powołany na stanowisko sędziego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a więc organu mającego de facto charakter „sądu specjalnego”, o czym w sposób jednoznaczny wypowiadał się już Europejski Trybunał Praw Człowieka (wyrok z dnia 23 listopada 2023 r.

Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek jest zasadny. Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przywołując choćby stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Jest oczywiste, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez A. Bojańczyka w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Ta okoliczność skutkowała już wielokrotnym wyłączaniem tego sędziego w postępowaniach prowadzonych przed Sądem Najwyższym (m.in. postanowienia: z dnia 28 maja 2025 r., III KK 436/24; z dnia 20 maja 2025 r., V KK 139/25; z dnia 14 maja 2025 r., I KK 336/24).

Nie ma żadnego powodu, aby inaczej postrzegać tę kwestie w niniejszej sprawie. Ponadto rację ma też autor wniosku co do tego, że rozpoznanie przedmiotowego wniosku przez SSN A. Bojańczyka doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua. Przypomnieć należy, że zarówno SSN A. Bojańczyk jak i P. Kołodziejski, którego potrzeba wyłączenia została zasygnalizowana w tej sprawie, zostali powołani do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc pozostają w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej.Mając powyższe na uwadze konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Kołodziejskiego. [J.J.][a.ł] Jarosław Matras‎