III KK 550/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 550/19 POSTANOWIENIE Dnia 27 listopada 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 27 listopada 2019 r., sprawy L. B.skazanego z art. 155 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w S.z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt VI Ka (…)zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w L.z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K (…) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża skazanego.

UZASADNIENIE

Obrońca skazanego L. B. w kasacji złożonej od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 kwietnia 2019 r., III KK (…), zarzucił: 1.naruszenie przepisu prawa materialnego - tj. przepisu art. 155 k.k., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w zaniechaniu dokonania prawidłowej i wszechstronnej kontroli odwoławczej i nieodniesieniu się do istotnej części zarzutu apelacji obrońcy oraz uznaniu i zaakceptowaniu przez Sąd ad quem stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż zachowanie oskarżonego L. B. w zakresie przypisanego mu czynu, wypełniało znamiona występku z art. 220 § 1 k.k. w zw. z art. 155 k.k., poprzez przyjęcie przez Sądy obu instancji winy nieumyślnej oskarżonego w zakresie spowodowania skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego, a to w wyniku ustalenia, iż pomiędzy każdym z poszczególnych zaniedbań oraz naruszeń wskazanych w opisie czynu przypisanego oskarżonemu zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy ze skutkiem w postaci nieumyślnego spowodowania śmierci pokrzywdzonego, podczas gdy na istnienie takiego bezpośredniego oraz adekwatnego związku przyczynowo - skutkowego nie wskazują: ani opinia biegłego sądowego P. S. (k. 535-619 akt sprawy. która jedynie wylicza te naruszenia, bez wskazania precyzyjnego związku w odniesieniu do każdego z nich), ani uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, jak również (pomimo. iż do tego odwoływał się zarzut apelacyjny obrony) uzasadnienie zaskarżonego wyroku;2.rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., a to poprzez niepełne rozpoznanie zarzutów apelacyjnych, w zakresie zarzutu sformułowanego w pkt II.1 alt. 2 części wstępnej apelacji (zbliżonego w swej treści do okoliczności wskazanych w pkt II.1 powyżej), a dotyczącego:- dowolnej oceny dowodu w postaci opinii biegłego sądowego P. S. (k. 535-619 akt sprawy) oraz czynienia w oparciu o ten dowód ustaleń odnoszących się do sprawstwa oskarżonego L.

B. (zarówno w zakresie czynu z art. 220 § 1 k.k., jak i z art. 155 k.k.), w szczególności w sytuacji, w której biegły ten nie wskazuje precyzyjnie na to, które z naruszeń i niedopełnień obowiązków z zakresu bhp., wskazanych w treści opinii, charakteryzowało się istnieniem bezpośredniego i adekwatnego związku przyczynowo - skutkowego ze skutkiem w postaci śmierci pokrzywdzonego, co uniemożliwia możliwość jednoznacznego przypisania poszczególnym współoskarżony odpowiedzialności za zaistnienie skutku z art. 155 k.k.;3) obrazę przepisu prawa materialnego – tj. przepisu art. 46 § 1 k.k., poprzez jego częściowe niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w orzeczeniu od oskarżonego na rzecz oskarżycielek posiłkowych zadośćuczynienia za doznaną krzywdę „wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienia od dnia 23 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty” (tak w pkt. 4 sentencji wyroku Sądu pierwszej instancji, zaaprobowanego i utrzymanego w mocy przez Sąd ad quem), podczas gdy zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą środki kompensacyjne, nałożone na podstawie przepisu art. 46 § 1 k.k., ograniczone są jedynie do rozmiaru rzeczywistej szkody lub krzywdy bezpośrednio spowodowanej przestępstwem i nie obejmują swym zakresem jakichkolwiek elementów szkody lub krzywdy, wynikających z następstw popełnionego czynu – w tym wypadku odsetek za opóźnienie.Prokurator Rejonowy w L. w pisemnej odpowiedzi na kasację z dnia 20 września 2019 r., wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.W związku z tą kasacją Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Rację ma Prokurator Rejonowy w L., gdy wnosi o oddalenie kasacji obrońcy skazanego L. B. jako oczywiście bezzasadnej. W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, że z punktu widzenia kontroli odwoławczej istotne jest rozróżnienie pierwotnych źródeł uchybienia i ich następstw. Obraza prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano do niego właściwego przepisu. W konsekwencji nie można zasadnie formułować zarzutu obrazy prawa materialnego, jeżeli wada orzeczenia jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za jego podstawę, poczynionych na przykład na skutek obrazy przepisów postępowania karnego.W przedstawionej sytuacji Sąd Najwyższy na wstępie ocenił zarzuty obrazy prawa procesowego, gdyż tylko ewentualne stwierdzenie, iż zgodnie z przepisami procedury karnej prawidłowo ustalono stan faktyczny w sprawie, dopiero umożliwia ocenę zasadności zarzutu obrazy prawa materialnego.Bezpodstawny jest zarzut obrazy art. 457 § 3 k.p.k., a w konsekwencji art. 433 § 2 k.p.k.

Wbrew wywodom kasacji Sąd Okręgowy w S. rozważył wszystkie zarzuty i wnioski zawarte w apelacji obrońcy. Następnie w pisemnym uzasadnieniu wyroku wskazał powody zmiany zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wymiaru kary a utrzymał w mocy rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia, że naruszenie przez L. B. wymienionych w przypisanym mu pkt. 1 czynie wymogów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, powodujące narażenie Ł. W. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, wynikało z niezachowania wymaganej w zaistniałych okolicznościach ostrożności, czego skutek w postaci gwałtownego zgonu pokrzywdzonego oskarżony ten mógł przewidzieć.Nie jest również zasadny zarzut rażącego naruszenia art. 155 k.k. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co słusznie zwraca uwagę prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację, że w tym zakresie kasacja jest w istocie powieleniem wcześniejszej apelacji obrońcy, z tą różnicą, że w apelacji zarzut ten przybrał postać zarzutu, obrazy prawa procesowego, zaś w kasacji rażącego naruszenia prawa materialnego.

Sąd Najwyższy w pełni akceptując prezentowaną w pisemnej odpowiedzi prokuratora na kasację ocenę tego zarzutu, nie widzi potrzeby jej przytaczania w uzasadnieniu niniejszego postanowienia.Jako oczywiście bezzasadny jawi się również zarzut obrazy art. 46 § 1 k.k. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Okręgowy w S. prawidłowo orzekł zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że środki kompensacyjne, nałożone na podstawie przepisu art. 46 § 1 k.k., nie są ograniczone jedynie do rozmiaru rzeczywistej szkody lub krzywdy, wynikających z popełnionego czynu ale mogą obejmować też swym zakresem te, które stanowią następstwa popełnionego czynu, dotyczy to również odsetek za opóźnienie.

Nie ulega wątpliwości, że redakcja przepisu art. 46 § 1 k.k. nakazuje stosowanie wprost przepisów prawa cywilnego. Z tychże natomiast wynika, że orzekając o obowiązku naprawienia szkody, sąd nie jest automatycznie zobligowany do zasądzenia odsetek od dnia wyrządzenia szkody. Kwestia ta winna zostać oceniona w realiach konkretnej sprawy (por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt II AKa 211/18, LEX nr 2566281).Skoro sąd rozpoznający sprawę karną zobowiązany jest do stosowania przepisów prawa cywilnego wprost, to za zasadne należy uznać posiłkowanie się orzecznictwem cywilnym w zakresie stosowania odpowiednich norm prawa cywilnego.

I tak, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 6 września 2013 r., sygn. I ACa (…), www. (…).gov.pl: „W sytuacji gdy ustalenie wysokości należnego powodom odszkodowania nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym na podstawie dowodu z opinii biegłego, a tym samym wysokość odszkodowania ustalona została według cen z daty wyrokowania (art. 363 § 2 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c.), to odsetki zasądzić należało od dnia wydania wyroku.”.W niniejszej sprawie wysokość zadośćuczynienia została określona, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w orzeczeniu Sądu Rejonowego w L. z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K (…), i Sąd ten był w pełni uprawniony do zasądzenia odsetek od dnia wydania wyroku.Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3 k.p.k. orzekł jak w postanowieniu.