III KK 506/23 · Sąd Najwyższy

III KK 506/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Anna Dziergawka‎SSN Adam RochProtokolant Kinga Sternik przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej del. do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza‎w sprawie M. B.‎skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 10 maja 2024 r.,‎kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich - na korzyść skazanego‎od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Białogardzie‎z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt VII K 258/21, oddala kasację jako oczywiście bezzasadną a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Białogardzie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt VII K 258/21, uznał M. B. za winnego tego, że:- 16 stycznia 2018 r. w B., w powiecie ś., w województwie […], działając wspólnie i w porozumieniu z innym współoskarżonym oraz inną nieustaloną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzili M. G. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 1.700 zł poprzez wprowadzenie go w błąd co do zamiaru wywiązania się z warunków sprzedaży za pośrednictwem portalu internetowego […].pl wnętrza samochodu do pojazdu marki […], czym działali na jego szkodę, którego to czynu dokonał przed upływem 5 lat po odbyciu kary 2 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z 12 marca 2009 r. w sprawie o sygn. akt.

II K 1201/08 za podobne przestępstwo umyślne, tj. występek z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k., którą odbywał w okresach: od 20 listopada 2008 r. do 12 marca 2009 r., od 21 grudnia 2010 r. do 10 czerwca 2011 r. i od 8 sierpnia 2011 r. do 31 marca 2013 r., tj. występku kwalifikowanego z art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., - 18 stycznia 2018 r. w S., w powiecie s., w województwie […], działając wspólnie i w porozumieniu z innym współoskarżonym oraz inną nieustaloną osobą, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadzili T.

N. do niekorzystnego rozporządzania mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 1.800 zł poprzez wprowadzenie go w błąd co do zamiaru wywiązania się z warunków sprzedaży za pośrednictwem portalu internetowego […].pl telewizora marki […], czym działali na jego szkodę, którego to czynu dokonał przed upływem 5 lat po odbyciu kary 2 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z 12 marca 2009 r. w sprawie o sygn. akt. II K 1201/08 za podobne przestępstwo umyślne, tj. występek z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k., którą odbywał w okresach: od 20 listopada 2008 r. do 12 marca 2009 r., od 21 grudnia 2010 r. do 10 czerwca 2011 r. i od 8 sierpnia 2011 r. do 31 marca 2013 r., tj. występku kwalifikowanego z art. 286 §1 k.k. w zw. z art. 64 §1 k.k., uznając, że obu tych występków dokonał w warunkach ciągu przestępstw, określonych w art. 91 §1 k.k., za które wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Wyrok w odniesieniu do M. B. zawierał także orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody oraz rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 11 grudnia 2021 r.Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego M. B. wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na jego treść naruszenia prawa procesowego, to jest art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegającego na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy związanych możliwością popełnienia przez M.

B. przypisanych mu występków jako współsprawca w zamiarze bezpośrednim, pomimo tego, że z ujawnionych w sprawie okoliczności wynikało, że w czasie ich popełnienia był pozbawiony wolności. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Obecny na rozprawie kasacyjnej prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Rzecznik Praw Obywatelskich naruszenia przepisów art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. upatruje w niezasadnym – jego zdaniem – przypisaniu M.

B. odpowiedzialności za zarzucane mu przestępstwa oszustwa w formie współsprawstwa w sytuacji, gdy w czasie ich popełnienia był on pozbawiony wolności. Niewątpliwie brak pisemnego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia utrudnia poznanie motywów jakimi kierował się sąd meriti, niemniej jednak nie może budzić wątpliwości, że powyższa okoliczność była znana sądowi orzekającemu. Z akt sprawy wynika bowiem, że w trakcie rozprawy w dniu 22 listopada 2021 r. sąd odczytał wyjaśnienia M. B. z postępowania przygotowawczego, w tym utrwalone w protokole przesłuchania z dnia 7 marca 2019 r. (k. 122) i 12 stycznia 2021 r. (k. 291), w których neguje on możliwość popełnienia sprawstwa właśnie z uwagi na pobyt w dniach 16 i 18 stycznia 2018 r. w jednostce penitencjarnej (k. 407).

Co więcej, ujawnił także bez odczytywania na podstawie art. 405 § 2 k.p.k. wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a co za tym idzie także pozyskany na etapie postępowania jurysdykcyjnego wydruk z systemu NOE-SAD, który potwierdzał pozbawienie wolności M. B. m.in. w okresie od 13 grudnia 2017 r. do 29 lipca 2018 r. (k. 390). Zatem czyniąc ustalenia co do zamiaru skazanego i działania wspólnie i w porozumieniu z dwoma innymi osobami sąd miał na względzie sygnalizowaną przez kasatora okoliczność. W tej sytuacji o rażącej obrazie przepisów art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. nie może być mowy.

Wadliwość rozstrzygnięcia można byłoby co najwyżej rozważać z punktu widzenia naruszenia art. 7 k.p.k., niemniej jednak tego zarzutu Rzecznik Praw Obywatelskich nie podniósł, co w świetle art. 536 k.p.k. wyklucza dopuszczalność kasacyjnej kontroli zaskarżonego wyroku pod tym kątem. W istocie wywiedziona kasacja sprowadza się więc do próby zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych w odniesieniu do zamiaru oraz „istotności wkładu” skazanego w przestępczy proceder. Tymczasem na tym etapie postępowania nie jest dopuszczalne formułowanie tego rodzaju zarzutów i to zarówno w kasacji stron, jak i podmiotów szczególnych określonych w art. 521 k.p.k.

Dotyczy to także próby zakwestionowania ustaleń faktycznych pod pozorem naruszenia przepisów prawa procesowego. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że sam fakt pozbawienia skazanego wolności w chwili czynu nie wyklucza a priori możliwości przypisania odpowiedzialności w formie współsprawstwa. Dla tej formy zjawiskowej (art. 18 § 1 k.k.) nie jest bowiem konieczne, aby każda osoba działająca w porozumieniu realizowała osobiście znamiona czynu zabronionego, gdyż wystarczy, że osoba taka działa w ramach uzgodnionego podziału ról, umożliwiając innemu sprawcy wykonanie czynu (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 1 marca 2005 r., III KK 208/04, OSNKW 2005, nr 7-8, poz. 62).

Reasumując, w toku rozpoznania sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego w postaci art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., a Sąd Najwyższy nie stwierdził uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., co skutkowało oddaleniem kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich jako oczywiście bezzasadnej. Konsekwencją takiego postąpienia było – zgodnie z art. 638 k.p.k. – obciążenie Skarbu Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

Anna Dziergawka Paweł Kołodziejski Adam Roch [PGW][ms]