III KK 476/25 · Sąd Najwyższy

III KK 476/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. sprawy P.B., skazanego za popełnienie przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i art. 91 § 1 k.k. i innych, z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie, z dnia 3 marca 2025 r., sygn. akt IV Ka 944/24, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt VI K 457/23, postanowił 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. obciążyć skazanego P.B. kosztami postępowania kasacyjnego. [WB]

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt VI K 457/23, uznał oskarżonego P.B. za winnego dwudziestu jeden szczegółowo opisanych w wyroku przestępstw z art. 279 § 1 k.k. i in., za które wymierzył mu kary pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. Sąd połączył orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 4 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności.Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, w której zarzucono szczegółowo opisane naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k., art. 4 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. w zw. z ar. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k., a ponadto art. 12 § 1 i 2 k.k. oraz rażącą niewspółmierność kary, Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 marca 2025 r., sygn. akt IV Ka 944/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił, iż zachowania oskarżonego ujęte w pkt. 7 i 8 jego części wstępnej - ze stosownymi zmianami ich opisu przyjętymi w punkcie I ppkt. d jego części dyspozytywnej - stanowią jeden czyn zabroniony, popełniony w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, kwalifikowany z art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k., a nadto przyjął, że tak opisany i zakwalifikowany czyn składa się na ciąg przestępstw wskazany w pkt.

I ppkt. f jego części dyspozytywnej, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymując w mocy.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego zaskarżając go w całości, zarzucając:„1.rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 167 k.p.k. w związku z art. 170 §1 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 201 k.p.k., poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatrii na okoliczność stanu zdrowia P.B. w dacie popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, celem ustalenia jego ewentualnej poczytalności bądź jej braku, stopnia uzależnienia oskarżonego od narkotyków, a także innych zaburzeń na tle psychicznym w tym kleptomanii;2.rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj. art. 5 § 2 k.pk. oraz art. 6 k.p.k. oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 ust. 3 lit. b i d EKPCz poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia P.B. przysługującego mu prawa do obrony, a rolę obrońcy sprowadzono jedynie do fasadowej konieczności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu pozostałych wątpliwości na niekorzyść skazanego lub pozostawieniu ich nierozstrzygniętych,3.niezależnie od powyższych zarzutów wskazuje na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez nienależyte obsadzenie Sądu rozpoznającego sprawę i wydającego wyrok w II instancji, w składzie którego orzekał Sędzia Sądu Okręgowego w Szczecinie X.

Y. powołany do pełnienia urzędu na podstawie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] 2019 roku o numerze 1130.[…].2019 (Monitor Polski z 2019 r. poz. […]) wydanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, oraz w I instancji w której orzekał Asesor Sądowy P.G. powołanego do pełnienia urzędu przez Prezydenta RP dnia 28 września 2021 roku”.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie.W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Szczecin- Zachód w Szczecinie wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja podlegała oddaleniu na posiedzeniu ze względu na jej oczywistą bezzasadność (art. 535 § 3 k.p.k.).W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu zaistnienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wynikającej – zdaniem skarżącego – z nienależytej obsady Sądu odwoławczego.Prawdą jest, że sędzia X.

Y. wziął udział w konkursie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Szczecinie, który toczył się przed wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (uchwała KRS z dnia [...] 2018 r., nr [...]). Po przeprowadzeniu tego konkursu X. Y. postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] 2019 r. został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Szczecinie. Rzecz jednak w tym, że zgodnie z uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), którą związany jest każdy skład Sądu Najwyższego, nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, o ile wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd powszechny z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Pogląd zawarty w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego został następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Z tego orzeczenia wynika, iż „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”.W przypadku więc sędziów sądów powszechnych, którzy uzyskali nominację sędziowską w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS, kwestię należytej obsady należy ustalać in concreto. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał jakichkolwiek argumentów lub okoliczności mających przemawiać za tym, że sąd z udziałem sędziego X. Y. nie spełnia standardu minimum bezstronności i niezawisłości.

Sąd Najwyższy w tym zakresie nie powziął również wątpliwości z urzędu. Wydaje się również konieczne wskazanie, że na etapie postępowania apelacyjnego nie były podnoszone jakiekolwiek zastrzeżenia co do składu orzekającego, a obecnie podnoszenie tego zarzutu na etapie postępowania kasacyjnego wydaje się czysto instrumentalne. Oznacza to, że zarzut okazał się oczywiście bezzasadny.Jeśli zaś chodzi o kwestię należytej obsady sądu I instancji z udziałem asesora sądowego P.G., to twierdzenie obrońcy, że przez to sąd był nienależycie obsadzony i doszło do wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. także jest niezasadne.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 października 2007 r. w sprawie o sygn. SK 7/06 Trybunał Konstytucyjny dopuścił, pod określonymi warunkami, powierzenie sprawowania wymiaru sprawiedliwości osobom niebędącym sędziami. Ponadto w postanowieniu z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt I KK 131/20, Sąd Najwyższy wskazał szczegółowo na szereg przepisów, które określają ustrojową pozycję asesora sądowego w wymiarze sprawiedliwości. Tymczasem skarżący nie podjął nawet próby wykazania, że status asesora nie spełnia chociażby w minimalnym stopniu standardu bezstronności i niezawisłości sądu z jego udziałem.

W konsekwencji zarzut podniesiony przez skarżącego związany z orzekaniem w sprawie przez asesora sądowego nie jest zasadny.Oczywiście bezzasadne okazały się ponadto zarzuty obrazy prawa procesowego. W kasacji podniesiono, że Sąd odwoławczy naruszył treść art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. „poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatrii na okoliczność stanu zdrowia P.B. w dacie popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów”.

Ponadto zdaniem skarżącego w sprawie doszło do naruszenia prawa skazanego do obrony (art. 6 k.p.k. oraz art. 42 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 ust. 3 lit b. i d. EKPC) ze względu na „oddalenie wniosku dowodowego obrońcy”, a także „rozstrzygnięto wątpliwości na niekorzyść skazanego lub pozostawiono je nierozstrzygnięte”. Oba zarzuty należy ocenić łącznie, bowiem w istocie dotyczą one tego samego zagadnienia: „braku przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, który ostatecznie wykluczy prawną możliwość uznania sprawstwa P.B. zarzucanych mu czynów” (s. 8 kasacji).

Sam skarżący w uzasadnieniu kasacji argumentował zresztą łącznie odnosząc się do obu zarzutów.Wymaga odnotowania, że Sąd odwoławczy zmienił wyrok Sądu I instancji w zasadzie jedynie w zakresie kwalifikacji prawnej dwóch zachowań skazanego, w pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji utrzymując w mocy. Oznacza to, że Sąd odwoławczy samodzielnie nie stosował wskazanych przepisów prawa procesowego, a jedynie weryfikował prawidłowość ich zastosowania przez Sąd I instancji. W apelacji obrońca skazanego podniósł tożsamy co do treści zarzut:

„obrazy prawa procesowego mającej wpływ na treść wyroku tj. art. 167 k.p.k. w zw. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatrii na okoliczność stanu zdrowia P.B. w dacie popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, celem ustalenia jego ewentualnej poczytalności, bądź jej braku, stopnia uzależnienia oskarżonego od narkotyków, a także innych zaburzeń na tle psychicznym w tym kleptomanii - albowiem przeprowadzenie tego dowodu miało istotne znacznie dla prawnokarnej odpowiedzialności oskarżonego”.Zarzuty kasacyjne zostały podniesione zatem nieprawidłowo.

Prawidłowe postawienie zarzutów o wskazanej treści wymagało zastosowania art. 433 § 2 k.p.k. lub at. 457 § 3 k.p.k., bowiem Sądowi odwoławczemu można było jedynie zarzucić, że nie rozpoznał zarzutów apelacyjnych albo nienależycie je uzasadnił. Pomijając ową formalną nieprawidłowość należy podkreślić, że Sąd odwoławczy szczegółowo wskazał, z jakich powodów nie należało przeprowadzać opinii, o której pisał skarżący. Sąd odwoławczy podkreślił, że „oskarżony poddany już został jednorazowemu badaniu sądowo-psychiatrycznemu i w przedmiocie jego poczytalności w chwili czynów (dwóch ostatnich – a chronologicznie dwóch pierwszych) wydana została opinia tego typu.

W opinii tej biegli nie dostrzegli jakichkolwiek powodów, by poczytalność oskarżonego uznać za wyłączoną – choćby w części”.Trafnie ponadto uznał Sąd odwoławczy, że skoro biegli ocenili stan zdrowia skazanego bezpośrednio oraz analizując „całą historię życiową” oskarżonego, jego pobyty w szpitalach psychiatrycznych oraz charakter stawianych zarzutów, to ówczesne sugestie obrońcy, jakoby skazany był niepoczytalny, „jawiły się jako stanowisko zupełnie dowolne i wprost oderwane od dotychczas zebranej materii dowodowej”.

Oznacza to, że Sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania i zasadnie nie przeprowadził samodzielnie dowodu z opinii lekarza psychiatry. Dodać należy, że skoro wniosek ten był zbędny, nie można twierdzić o naruszeniu prawa skazanego do obrony, a tym bardziej, że istniały jakiekolwiek wątpliwości, które rozstrzygnięto na jego niekorzyść.Niezależnie od powyższego warto odnotować, że skarżący, powtarzając argumentację zawartą w apelacji, błędnie uznał postępowanie kasacyjne jako „trzecią instancję sądową”.

Tymczasem w postępowaniu zainicjowanym kasacją nie jest dopuszczalna próba kolejnego wzruszenia wyroku Sądu I instancji. Postępowanie to nie może również prowadzić do zmiany ustaleń faktycznych. Tymczasem niemal całe uzasadnienie zarzutów 1. i 2. kasacji sprowadza się do forsowania tezy o niepoczytalności skazanego oraz ogólnikowych twierdzeń o tym, czym jest niepoczytalność. Innymi słowy, skarżący nie podał jakichkolwiek przekonywających argumentów, które świadczyłyby o potrzebie wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Kwestia stanu zdrowia skazanego oraz jego wpływ na poczytalność została wyjaśniona przez Sądy obu instancji w stopniu zupełnie wystarczającym, co czyniło oba zarzuty bezzasadnym w stopniu oczywistym.O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie. [WB][r.g.] ‎