III KK 476/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 476/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)‎SSN Rafał Malarski‎SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)Protokolant Jolanta Włostowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiego‎w sprawie P.T.‎skazanego z art.art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.i art. 178a § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 8 listopada 2018 r.,‎kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść ‎od wyroku Sądu Okręgowego w B.‎z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt IV Ka […]/16,‎zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w I.‎z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt II K […]/15, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIESąd Rejonowy w I., wyrokiem z dnia 20 czerwca 2016 r., skazał P.T.:

1) na karę roku pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.; na podstawie art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze, zaś na podstawie art. 47 § 1 k.k. nawiązkę w kwocie 600 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, 2) na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.; na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na rok; na podstawie art. 49 § 2 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 90 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną roku pozbawienia wolności oraz łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze.Od powyższego wyroku apelacje złożyli prokurator i obrońca P.T.Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i środkach karnych na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 177 § 2 k.k. polegającą na jego niezastosowaniu, mimo obowiązku przywołania tego przepisu w związku z art. 178 § 1 k.k. w podstawie wymiaru kary za przestępstwo z pkt 1 wyroku oraz art. 88 k.k. polegającą na jego niezastosowaniu, mimo obowiązku przywołania tego przepisu w związku z art. 90 § 2 k.k. w podstawie wymiaru łącznego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze, a także rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności.W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez: uzupełnienie w pkt 1 części rozstrzygającej wyroku podstawy prawnej wymiaru kary o art. 177 § 2 k.k. i wymierzenie za ten czyn kary 4 lat pozbawienia wolności, wymierzenie kary roku pozbawienia wolności za czyn z pkt 2, orzeczenie kary łącznej 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, usunięcie z podstawy prawnej wymiaru łącznego środka karnego art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. i uzupełnienie jej o art. 88 k.k., a w pozostałym zakresie utrzymanie w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji.Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. oraz art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., poprzez błędną ich wykładnię oraz rażącą niewspółmierność kar jednostkowych i kary łącznej.Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się jednego występku stypizowanego w art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., skorzystanie ze środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, a także orzeczenie terminowego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Okręgowy w B., wyrokiem z dnia 21 października 2016 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:- podstawę wymiaru kary orzeczonej w punkcie 1 uzupełnił o zapis „w zw. z art. 177 § 2 k.k.”;- z podstawy prawnej orzeczonego łącznego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze wyeliminował przepisy art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. i podstawę powyższą uzupełnił o zapis „w zw. z art. 88 k.k.”;- na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 2 k.k. wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 4 lata;- uchylił rozstrzygnięcie o zaliczeniu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy i orzekł o kosztach sądowych.Od powyższego wyroku kasację, na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., w dniu 10 października 2017 r. wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny.

Zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść skazanego. Zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 73 § 2 k.k. w zw. z art. 115 § 10 k.k., polegające na tym, iż Sąd Okręgowy w B. warunkowo zawieszając oskarżonemu P.T. - wymierzoną wyrokiem Sądu I instancji za czyny z art. 178a § 1 k.k. oraz z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. - karę łączną roku pozbawienia wolności, bezpodstawnie zaniechał orzeczenia wobec niego, jako sprawcy młodocianego, obligatoryjnego środka probacyjnego w postaci dozoru kuratora, wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesiony w niej zarzut rażącego naruszenia art. 73 § 2 k.k., poprzez zaniechanie orzeczenia wobec oskarżonego obligatoryjnego środka probacyjnego w postaci dozoru kuratora sądowego, jest zasadny.

Zgodnie z art. 73 § 2 k.k. zawieszając wykonanie kary wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego obowiązkowe jest oddanie go pod dozór kuratora lub innych podmiotów wskazanych w art. 73 § 1 k.k. W tej sprawie oba te warunki zostały spełnione. P.T. urodził się w dniu 3 czerwca 1994 r. Zatem w chwili popełnienia przypisanych mu przestępstw z art. 178a § 1 k.k. oraz art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., to jest w dniu 8 października 2013 r., nie ukończył 21 lat, a w czasie orzekania w pierwszej instancji - w dniu 20 czerwca 2016 r. - nie ukończył 24 lat.

Skoro tak, to spełniał on kryteria określone w art. 115 § 10 k.k. - był sprawcą młodocianym. Nie ulega też wątpliwości, że jedno z przestępstw przypisanych skazanemu, stypizowane w art. 178a § 1 k.k., ma charakter umyślny. Oddanie sprawcy młodocianego pod dozór kuratora jest zaś obligatoryjne również w sytuacji, gdy tylko jedno, z kliku przypisanych mu przestępstw, pozostających w zbiegu rzeczywistym, ma charakter umyślny (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 października 2014 r, IV KK 172/14, LEX Nr 1541068, z dnia 19 października 2006 r., WK 23/06, OSNwSK 2006/1/2007).W rozważanej sprawie, Sąd Okręgowy w B. zmieniając wyrok Sądu Rejonowego w I. w zakresie orzeczenia o karze i warunkowo zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego P.T., w podstawie prawnej obok przepisu art. 69 § 1 k.k. powołał przepis art. 70 § 2 k.k., określający okres próby w wypadku zawieszenia wykonania kary wobec sprawcy młodocianego, co świadczy o tym, iż miał na uwadze okoliczność, że P.T. nabył status młodocianego.

Mimo to, nie orzekł jednocześnie dozoru kuratora, do czego był zobligowany na podstawie powołanych wyżej przepisów.W konsekwencji, Sąd ten rażąco naruszył wskazane w zarzucie kasacji przepisy art. 73 § 2 k.k. w zw. z art. 115 § 10 k.k., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w B. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten uwzględni status oskarżonego jako młodocianego (zob. uchwała składu 7 Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2012 r., I KZP 5/12, OSNKW z 2012 r., z. 8, poz.

79) oraz będzie miał na uwadze, że orzeczenie na niekorzyść oskarżonego jest dopuszczalne jedynie w granicach wyznaczonych treścią uchybienia podniesionego w kasacji, zaś w zakresie nieobjętym zarzutem działa zakaz reformationis in peius (art. 443 k.p.k.).Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w wyroku.