III KK 457/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 457/18 POSTANOWIENIE Dnia 8 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)‎SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)‎SSN Paweł WilińskiProtokolant Marta Brylińska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej‎w sprawie A. G. ‎oskarżonej z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 8 stycznia 2020 r.‎kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść ‎od postanowienia Sądu Okręgowego w L.

‎z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt XI Kz (…),‎utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w R. ‎z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w R. i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIEA. G. została oskarżona o to. że:1.będąc Prezesem Spółki H. z siedzibą w L., w dniu 3 listopada 2016 r. w lokalu oznaczonym jako „P.” mieszczącym się przy ul. J. , położonym przy budynku w Ł., woj. (…), urządzała nielegalne gry hazardowe na urządzeniach elektronicznych do gier o nazwach:

A. o nr (…) oraz A. o nr (…) wbrew przepisom art. 3, art. 6 ust. 1, art. 9, art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., poz. 201, poz. 1540 z późn. zm.), to jest o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.,2.w okresie od 1 października 2016 r. do 27 października 2016 r. sprawując funkcję prezesa zarządu i będąc w związku z tym upoważniona do zajmowania się sprawami gospodarczymi przedsiębiorstwa H. sp. z o.o. z siedzibą w L., w lokalu przy Zajeździe „J.”, znajdującym się w K., ul.

L., pow. R., woj. (…), bez wymaganej prawem koncesji na prowadzenie kasyna i poza kasynem gry urządzała gry hazardowe na automatach oznaczonych jako A. nr (…) oraz A. nr (…), wbrew przepisom art. 3, art. 6 ust. 1, art. 9, art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 471 z późn. zm.), to jest o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.,3.w okresie od 1 listopada 2016 r. do 24 listopada 2016 r., sprawując funkcję prezesa zarządu i będąc w związku z tym upoważniona do zajmowania się sprawami gospodarczymi przedsiębiorstwa H. sp. z o.o. z siedzibą w L., w lokalu „T.”, znajdującym się w M. , ul.

P. , pow. B. , woj. (...), bez wymaganej prawem koncesji na prowadzenie kasyna i poza kasynem gry urządzała gry hazardowe na automatach oznaczonych jako A. nr (…), A. nr (…), wbrew przepisom art. 3, art. 6 ust. 1, art.

9. art. 14 ust. 1 i art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 471 z późn. zm.), to jest o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. (k. 1210 - 1218 akt sprawy).Sąd Rejonowy w R. , postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt II K (…), na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umorzył postępowanie karne wobec A. G. o opisane czyny z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.W pisemnych motywach postanowienia Sąd wskazał, że działania, o które A.

G. została oskarżona w przedmiotowej sprawie, dotyczą zachowania będącego elementem składowym mieszczącym się w ramach czasowych czynu ciągłego, za który została ona prawomocnie skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt II K (…). Uprzednie prawomocnie zakończone postępowanie karne, co do tego samego czynu tej samej osoby - według Sądu meriti - dawało podstawę do umorzenia prowadzonego przeciwko A. G. postępowania, w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. (k. 1335 - 1336 akt sprawy).Wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt II K (…), A.

G. została uznana winną tego, że:1. w okresie od 22 sierpnia 2016 r. do 26 sierpnia 2016 r. w C. gm. C. , powiat C., województwo (…), będąc prezesem zarządu H. Sp. z o.o. z siedzibą w P. i w związku z tym prowadząc sprawy gospodarcze i finansowe tej spółki kapitałowej, wbrew przepisom art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 września 2015 r. urządzała w P. w U. bez wymaganej koncesji do prowadzenia kasyna gry na automacie do gier z elementami losowości i o wygrane pieniężne, tj.

A. nr (…); to jest przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.;2. w okresie od nieustalonego dnia we wrześniu 2016 r. do 20 grudnia 2016 r. w T. gm. T., powiat C., województwo (…), będąc prezesem zarządu H. Sp. z o.o. z siedzibą w P. i w związku z tym prowadząc sprawy gospodarcze i finansowe tej spółki kapitałowej, działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wbrew przepisom art. 6 ust, 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 września 2015 r. urządzała w pizzerii A. bez wymaganej koncesji do prowadzenia kasyna gry na automacie do gier z elementami losowości i o wygrane pieniężne, tj.

A. nr (…), A. nr (…), A. nr (…), A. nr (…), A. nr (…) i A. nr (…), to jest przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. (k. 1322 - 1323 akt sprawy).Postanowienie Sądu Rejonowego w R. zaskarżyli: prokurator i Naczelnik (…) Urzędu Celno - Skarbowego w B...Prokurator zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez błędne przyjęcie, że czyny zarzucone oskarżonej są elementem składowym czynu ciągłego, za który została ona skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt II K (…) , co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (k. 1341 - 1342 akt sprawy).Naczelnik (…) Urzędu Celno - Skarbowego w B. zarzucił natomiast, mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegającą na przyjęciu nietrafnego poglądu, że zachowania oskarżonej, podlegające ocenie w sprawach II K (…) Sądu Rejonowego w T. i II K (…) Sądu Rejonowego w R. stanowią ten sam czyn (k. 1344 - 1346).Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt XI Kz (…), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Kasację od tego orzeczenia wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 6 § 2 k.k.s., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd Okręgowy w L. prawidłowej oraz wszechstronnej kontroli odwoławczej i nienależytym rozważeniu i ustosunkowaniu się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w zażaleniach prokuratora i Urzędu Celno - Skarbowego w B. , wskazujących na błędny pogląd wyrażony przez Sąd meriti sprowadzający się do uznania, że czyny, których popełnienie zarzucono A.

G. w niniejszej sprawie są tożsame i zostały popełnione w wykonaniu z góry powziętego tego samego zamiaru, z czynem, co do którego postępowanie karne przeciwko tej samej oskarżonej zostało prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego w T., o sygn. akt II K (…), w związku z czym zachodzą podstawy do umorzenia niniejszego postępowania z uwagi na zaistnienie ujemnej przesłanki w postaci powagi rzeczy osądzonej, w następstwie czego doszło do zaakceptowania powyższego błędnego poglądu i utrzymania w mocy wadliwego postanowienia Sądu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania karnego wobec A.G. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się skuteczna.Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd odwoławczy uznał, iż oskarżona A.

G. przed wydaniem orzeczenia objętego postępowaniem zażaleniowym, została skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt II K (…), za urządzanie gier na automatach w imieniu H. Sp. z o.o. w P., w okresie od dnia 22 sierpnia 2016 r. do dnia 20 grudnia 2016 r., tj. za czyn z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.Zdaniem Sądu Okręgowego w L., wszystkie zachowania A. G. polegały na wykorzystaniu przez nią takiej samej sposobności, będącej rezultatem prowadzenia działalności gospodarczej, dotyczącej nielegalnego urządzania gier na automatach.

W tej sytuacji Sąd ten uznał, że zachowanie A. G. powinno być potraktowane jako element czynu ciągłego, a prawomocne skazanie za czyn ciągły skutkuje zaistnieniem przesłanki w postaci res iudicata. Niemożliwe było zatem - według tego Sądu - przypisanie następnych, jednostkowych zachowań z czasu objętego prawomocnym wyrokiem.Prezentowane przez Sąd odwoławczy poglądy, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, stoją w opozycji do - ugruntowanej już w analizowanych kwestiach – linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, którą członkowie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w pełni podzielają.Otóż przypomnieć wypada, że w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2018 r., V KS 5/18, Sąd Najwyższy wskazał, że warunkiem przyjęcia zaistnienia res iudicata jest tożsamość czynu, a nie wyłącznie wzajemne podobieństwa, identyczna kwalifikacja prawna, jak też umieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym.

W ten właśnie sposób wyłączona została możliwość wystąpienia powagi rzeczy osądzonej w stosunku do czynów z art. 107 § 1 k.k.s., w odniesieniu do innych automatów i działań w różnych miejscowościach. Stanowisko to nie miało charakteru jednostkowego i zostało powtórzone z poszerzoną argumentacją także w innych judykatach Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok z dnia 22 maja 2018 r., III KK 331/17). Wprawdzie z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Sąd odwoławczy, jednak w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego przedstawiono także inną, uzupełniającą w stosunku do już przytoczonej, argumentację odnoszącą się do badanej problematyki.

A mianowicie, w wyroku z dnia 19 września 2018 r., V KK 415/18 (podobnie w wyroku z dnia 15 listopada 2018 r., V KK 268/18) stwierdzono, że „Skoro urządzanie gry hazardowej w postaci gry na automatach (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r., Dz. U. z 2018 r. poz. 165 z późn. zm.) wymaga uzyskania koncesji na kasyno gry (art. 6 ust. 1 tej ustawy), a koncesja taka udzielana jest w odniesieniu do jednego kasyna, prowadzonego w ściśle określonym (geograficznie) miejscu (art. 41 ust. 1, art. 42 pkt 3 i art. 35 pkt 5 tej ustawy), to zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna podejmuje działanie w postaci urządzania gry na automatach w różnych miejscach (miejscowościach, lokalach), stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn, podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc.

Uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.), w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s., co do którego toczy się jeszcze postępowanie karne skarbowe, nie stanowi w tym późniejszym procesie przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów”.Mając na uwadze przestawione poglądy prawne oraz lekturę wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 stycznia 2018 r., II K (…), bezsprzecznie należy uznać, że skoro zakres przedsiębranego działania, miejsca urządzania gry, rodzaje automatów nie są tożsame, to skazanie odnosi się do innych czynów, co wyklucza ustalenie, iż doszło w tym wypadku do zaistnienia „idem”.

Zarzuty sformułowane w kasacji okazały się zatem trafne, tym bardziej że nie można w odniesieniu do zachowań oskarżonej przyjąć zrealizowania przesłanki wykorzystania tej samej sposobności (art. 6 § 2 k.k.s.), ponieważ każdorazowo działała ona z wykorzystaniem takiej sposobności jaka się pojawiała wraz z możliwością instalowania automatu do gry w kolejnej, nowej lokalizacji.W tej sytuacji, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia, które zapadło z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych w zarzucie kasacji (z wyłączeniem zarzutu naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. jako podstawy uchylenia z uwagi na unormowanie art. 537a k.p.k.).

Zważywszy zaś, że rażąco naruszając obowiązujące przepisy, Sąd odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Sądu pierwszej instancji, którego podstawą była niewłaściwa analiza stanu sprawy i wywiedzione błędne wnioski, konieczne było również uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w R.. W postępowaniu ponownym Sąd ten rozpozna sprawę A.G. z uwzględnieniem przedstawionego stanowiska, po precyzyjnym ustaleniu poszczególnych zachowań oskarżonej.Z przytoczonych powodów należało orzec jak na wstępie.