III KK 434/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 434/14 POSTANOWIENIE Dnia 19 lutego 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Rafał Malarski‎SSN Andrzej StępkaProtokolant Jolanta Włostowska w sprawie Ł. G. skazanego z art. 278 § 1 k.k. – w przedmiocie zmiany rodzaju kary po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 lutego 2015 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 listopada 2013 r. uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.

UZASADNIENIEZaskarżonym kasacją postanowieniem Sąd Rejonowy w G. stwierdził brak podstaw określonych w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1247) co do zamiany rodzaju kary wymierzonej Ł. G. wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt … 451/08. Wyrokiem tym Ł. G. został skazany za dokonanie w dniu 17 marca 2008 r. kradzieży etyliny o wartości 291,98 zł, za co na podstawie art. 278 § 1 k.k. i art. 33 § 1 k.k. została mu wymierzona kara roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 5 lat, z oddaniem go pod dozór kuratora sądowego, oraz kara 100 stawek dziennych grzywny w kwocie po 10 zł za stawkę.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 6 października 2008 r. po jego utrzymaniu w mocy przez sąd odwoławczy rozpoznający apelację prokuratora, przy czym postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy w G. zarządził wykonanie kary pozbawienia wolności.Odmawiając zamiany kary w myśl art. 50 ust. 1 wskazanej na wstępie ustawy nowelizacyjnej, Sąd Rejonowy przeanalizował treść wymienionego unormowania oraz przepisów art. 2 pkt. 2 i 4 – nadających nowe brzmienie unormowaniu art. 119 § 1 k.w. i wprowadzających regulację art. 47 § 9 k.w.

– i uznał, że dla oceny, czy czyn stanowi przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., czy też wykroczenie z art. 119 § 1 k.k. znaczenie ma wartość skradzionej rzeczy, którą należy ustalać w relacji do wynagrodzenia minimalnego (w ¼ jego wysokości) obowiązującego w dacie popełnienia czynu zabronionego, nie zaś w dacie wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, czy też w dacie orzekania. Tym samym stwierdził, że skoro w 2008 r. wynagrodzenie minimalne wynosiło 1.126 zł – a ¼ tej kwoty to 281,50 zł – to brak jest podstaw do zamiany wymierzonej Ł.

G. kary za przestępstwo, którego przedmiotem była rzecz przekraczająca wartością wymienioną kwotę.Powyższe postanowienie zaskarżył kasacją, wniesioną na korzyść Ł. G., Prokurator Generalny. Zarzucił w niej „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 25 października 2013 r., poz. 1247), polegające na odmowie dokonania zamiany wobec Ł.

G. kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej na podstawie prawomocnego wyroku Sadu Rejonowego w G. z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt … 451/08, na karę 30 dni aresztu w sytuacji, gdy istniały ku temu przesłanki wynikające z powołanego przepisu”. Na tej podstawie wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest w oczywisty sposób zasadna, co przy zważeniu kierunku zaskarżenia pozwala na jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Poza sporem pozostaje, że treść przepisów art. 2 i art. 50 wymienionej ustawy nowelizacyjnej, obowiązującej od dnia 9 listopada 2013 r., nakazuje rozważenie, czy w wypadku popełnionego przed tą datą przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., za które orzeczono prawomocnie określone kary, nie doszło do sytuacji, w której czyn ten stanowi obecnie wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Stwierdzenie takiego stanu sprawy wywołuje bowiem wymóg zamiany m.in. kary pozbawienia wolności, podlegającej wykonaniu, na karę aresztu, w myśl zasad określonych przepisem art. 50 pkt. 1 ustawy.

Sytuację tę rozważał rozstrzygający Sąd Rejonowy, trafnie zauważając, że zgodnie z art. 2 pkt. 4 powołanej ustawy kradzież stanowi wykroczenie, o ile wartość zabranych rzeczy nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679, z 2004r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314) oraz na podstawie kolejnych rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Błędnie jednak uznał Sąd Rejonowy, że ocenę wartości granicznej mienia, w stwierdzonej sytuacji, należy w myśl opisanej reguły odnosić do wartości wyliczonej na chwilę popełnienia czynu zabronionego, nie zaś na datę wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej. U źródła tego błędu, wyrażającego się m.in. w uznaniu, że skutki nowych reguł wyliczania tej wartości mają takie same znaczenie dla postępowań będących w toku i prawomocnie zakończonych legło, jak można domniemywać, wadliwe założenie, jakoby w myśl przepisu art. 50 pkt. 1 tej ustawy miało następować automatyczne przesądzenie, że rozważany czyn zabroniony stanowił wykroczenie już w chwili jego popełnienia.

Tymczasem, w sytuacji prawomocnego skazania za przestępstwo na podlegającą wykonaniu karę pozbawienia wolności przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej – o której stanowi przywołany przepis – wcale nie dochodzi do przekwalifikowania czynu sprawcy z przestępstwa (którego popełnienie według stanu prawnego obowiązującego w dacie czynu prawomocnie przesądzono) na wykroczenie, lecz do zmodyfikowania samej kary wymierzonej za to przestępstwo, które dopiero z dniem wejścia w życie noweli, określającej inne niż poprzednio kryteria kontrawencjonalizacji, traktowane jest jako wykroczenie.

Powyższe jednoznacznie przekonuje, że nie ma żadnych podstaw do stosowania przepisów omawianej ustawy wstecz, a co za tym idzie, do dokonywania na nowo prawnej oceny znamion osądzonej kradzieży – już nie według kwotowego kryterium ustalania wartości skradzionej rzeczy, obowiązującego poprzednio dla czynów przepołowionych, lecz według relacji tej wartości do wysokości minimalnego wynagrodzenia z daty popełnienia kradzieży. Istota unormowania art. 50 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że nie ma podstaw do wykonywania kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo w sytuacji, gdy w myśl obecnych reguł czyn sprawcy stanowi wykroczenie.

Stąd, nie ulega wątpliwości, że cezurę dla tej oceny stanowi ustalona relacja wartości rzeczy, będących przedmiotem kradzieży, do wysokości minimalnego wynagrodzenia, które obowiązywało w chwili wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej (a nie w czasie popełnienia czynu zabronionego). Uznając powyższe za wystarczające dla uznania racji wniesionej skargi kasacyjnej, w dalszej argumentacji co do podstaw oceny, według przepisów ustawy nowelizacyjnej, wartości ukradzionego mienia będącego przedmiotem czynów przepołowionych i wynikających stąd konsekwencji prawnych, należy odwołać się do obszernych i wieloaspektowych wywodów postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2014 r., III KK 211/14 (lex nr 1488906), które orzekający skład Sądu Najwyższego w pełni aprobuje.

Przedstawione rozważania dają podstawę do stwierdzenia, że przyjmując niewłaściwe przesłanki oceny czynu Ł. G. i odmawiając zmiany rodzaju kary wymierzonej mu za opisane na wstępie przestępstwo, którego przedmiotem była rzecz o wartości 291,98 zł, Sąd Rejonowy w rażący sposób naruszył wymieniony w zarzucie kasacji przepis prawa materialnego. Wymieniona wartość nie przekracza bowiem – aktualnej na czas wejścia w życie art. 50 pkt. 1 ustawy nowelizacyjnej – sumy 400 zł, stanowiącej ¼ minimalnego wynagrodzenia w kwocie 1.600 zł, wskazanej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2012 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1026).

Jest także oczywiste, że opisane naruszenie prawa wywarło istotny, negatywny, wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, co musiało skutkować jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Podejmując ponowne rozstrzygnięcie, Sąd Rejonowy będzie związany wyrażonymi powyżej zapatrywaniami prawnymi, a ponadto będzie baczył na treść art. 50 pkt. 4 ustawy nowelizacyjnej, odsyłającego do przepisów Kodeksu wykroczeń, co obliguje do uwzględniania treści przepisów art. 45 § 3 k.w. oraz art. 15 § 4 k.k.w.