III KK 415/16 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 415/16 POSTANOWIENIE Dnia 21 marca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)‎SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)‎SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie J.J. w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 152§1 k.k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 21 marca 2017r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji wniesionej na korzyść skazanej przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt IX Kzw …/15, zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt II Ko …/15 uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w T..

UZASADNIENIESąd Rejonowy wyrokiem z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt VII K …/13, uznał J. J. za winną:- przestępstwa z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, wymierzył jej karę roku pozbawienia wolności;- przestępstw z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k., za które wymierzył jej karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności;Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczono wobec oskarżonej karę łączną roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby wynoszący 3 lata.Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 21 marca 2013 roku.W dniu 23 lipca 2014 roku postanowieniem Sądu Rejonowego zarządzono wykonanie opisanej wyżej kary pozbawienia wolności (k. 227-228).Na wniosek obrońcy skazanej, Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 10 września 2014r. (sygn. akt VII Ko ../14) odroczył J.

J. wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 6 miesięcy, tj. od dnia 10 września 2014 roku do dnia 10 marca 2015r. (k. 283-284), a następnie, postanowieniem z dnia 25 marca 2015r. (sygn. akt VII Ko …/15) po raz kolejny odroczył wykonanie tej kary pozbawienia wolności na dalszy okres 6 miesięcy, tj. do dnia 10 września 2015 r. (k. 316-317).W dniu 31 sierpnia 2015r. obrońca skazanej złożył wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania tej kary w trybie art. 152§1 k.k.w. (k.322-330).Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. (sygn. akt II Ko …/15) na podstawie art. 152 § 1 k.k.w. w zw. z art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k. warunkowo zawiesił J.

J. wykonanie kary łącznej roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2013 r. na okres próby wynoszący 3 lata, oddając w tym czasie skazaną pod dozór kuratora. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził między innymi, że w jego ocenie zastosowanie winny mieć jako względniejsze przepisy art. 152 § 1 k.k.w. i art. 69 § 1 k.k. obowiązujące przed nowelizacją z dnia 20 lutego 2015 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2015 r. (k. 338-339).Orzeczenie powyższe zaskarżył prokurator, który w zażaleniu zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 § 1 k.k., art. 152 § 1 k.k.w. i art. 69 § 1 k.k. podnosząc, że w postępowaniu wykonawczym przepisy części ogólnej Kodeksu karnego nie mają zastosowania, co wynika z brzmienia art. 1 k.k.w., a w kwestiach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.Sąd Okręgowy w T., postanowieniem z dnia 3 listopada 2015r. (sygn. akt IX Kzw …/15) uwzględnił zażalenie i zmienił zaskarżone postanowienie poprzez uchylenie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w trybie art. 152§1 k.k.w. (k.366-367).Postanowienie to zostało zaskarżone kasacją przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego, który zarzucił mu:- rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego wykonawczego i materialnego, a mianowicie art. 152 § 1 k.k.w w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. w związku z art. 4 § 1 k.k., polegające na niezasadnym niezastosowaniu tych przepisów, na skutek błędnego uznania, że reguły intertemporalne określone w art. 4 § 1 k.k. nie mają zastosowania do uregulowań zawartych w art. 152 § 1 k.k.w., co skutkowało dokonaniem oceny przesłanek w zakresie możliwości warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, podczas gdy sąd powinien orzekać w oparciu o treść art. 152 § 1 k.k.w., obowiązującego w czasie popełnienia przestępstwa, który jest przepisem względniejszym.W konkluzji, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w T..Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, tak jak wymaga tego art. 535 5 k.p.k.Uznanie przez Sąd Okręgowy w T., że reguły intertemporalne określone w art. 4 § 1 k.k. nie mają zastosowania do uregulowań zawartych w art. 152 § 1 k.k.w. należy ocenić jako błędne.

Po pierwsze, nie jest kwestią sporną to, że reguła z art. 4 § 1 k.k. stosowana musi być w postępowaniach toczących się już po wydaniu prawomocnego wyroku skazującego, jak choćby w wypadku zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności (art. 75 k.k. i następne), czy orzekania o wyroku łącznym (art. 85 k.k. i następne).Po drugie, jak wynika z brzmienia art. 152 § 1 k.k.w. ma on przynajmniej częściowo charakter materialnoprawny, skoro jego stosowanie wymaga od Sądu, z jednej strony sięgnięcia po instytucję unormowaną w części ogólnej k.k. – warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wonności, z drugiej zaś, oceny realizacji celów kary – określonych w art. 53 k.k. i w tym sensie przypomina ona modyfikację prawomocnie orzeczonych kar, jaką przewiduje art. 75a k.k. Po trzecie, należy stwierdzić, że przepis art. 4 § 1 k.k. znajduje zastosowanie – co jest zresztą sprawą oczywistą – do wszelkich norm karnych mających materialnoprawny charakter, niezależnie od tego, w jakiej konkretnej ustawie zostały one zapisane, a bezsprzecznie są one zapisane również wśród przepisów procesowych lub regulujących postępowanie wykonawcze.

Wystarczy choćby odwołać się wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r. (w sprawie SK 62/13), w którym stwierdzono wprost, że w pewnych sytuacjach, także na gruncie postępowania wykonawczego, zastosowanie znajdzie „ogólna” reguła intertemporalna wyrażona w art. 4 § 1 k.k. Także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. (sygn. akt V KK 160/13) wskazał, że nie jest tak, iż reguły kolizyjnej wyrażonej w art. 4 § 1 k.k. w ogóle nie stosuje się w orzekaniu w postępowaniu wykonawczym. Artykuł 4 § 1 k.k. powinien być stosowany w postępowaniu wykonawczym, jeśli dochodzi w nim do „orzekania o przestępstwie”, w szczególności, co do rozmiarów i form orzeczonej wcześniej w wyroku odpowiedzialności karnej sprawcy i dotyczy to, między innymi, orzekania w kwestii zastępczej kary pozbawienia wolności, czy też zaostrzenia rygorów wykonywania kary.

W każdym z tych postępowań incydentalnych rozstrzygnięcia kształtują dalsze skutki prawnokarne skazania, w tym takie, które pogarszają sytuację skazanego.Po czwarte, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 stycznia 2017 r. (sygn. akt I KZP 13/16 – OSNKW z 2017r., z.2, poz.9) wprost wskazał, że: „przepis art. 152 § 1 k.k.w. jako wysławiający normę o charakterze materialnoprawnym objęty jest gwarancjami wynikającymi z treści art. 4 § 1 k.k.”Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że do 1 lipca 2015 r. przepis art. 152 § 1 k.k.w. dopuszczał warunkowe zawieszenie wykonania kary, jeżeli odroczenie wykonania kary nie przekraczającej 2 lat pozbawienia wolności trwało przez okres co najmniej roku.

Natomiast od 1 lipca 2015r. warunkowe zawieszenie w tym trybie, jest możliwe jedynie w przypadku kary pozbawienia wolności nie przekraczającej roku.J. J. została skazana wyrokiem z dnia 13 marca 2013 roku za czyny popełnione w okresie od lipca 2010 roku do 14 grudnia 2012 roku, a zatem przed 1 lipca 2015 roku. Następnie skazana korzystała z odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności przez okres roku – do 10 września 2015 roku. Z powyższego wynika, że spełniona została jedna z przesłanek formalnych do ubiegania się o możliwość skorzystania z tej instytucji w postaci korzystania z rocznego okresu odroczenia.Porównując zatem treść przepisu art. 152 § 1 k.k.w. w dacie popełnienia przez skazaną czynu oraz w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy w T., stwierdzić należy, że jego brzmienie sprzed nowelizacji było dla skazanej względniejsze.W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonego kasacją postanowienia.Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. kc