Supreme Court dismisses defense request to exclude judge due to flawed appointment from disciplinary chamber violating independence.

III KK 410/24 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie T.B. w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2025 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego M.B. od udziału w sprawie III KK 410/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego M.B. od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 410/24. UZASADNIENIEW zawisłej przed Sądem Najwyższym sprawie o sygn.

III KK 410/24, obrońca skazanego T.B. w dniu 13 listopada 2025 r. złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu tej sprawy sędzi M.B..Uzasadniając swoją inicjatywę wskazała, że rozpoznanie złożonej przez nią kasacji przez sąd z udziałem sędzi M.B., powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście ustawa o KRS z 2017 r.), w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka będzie naruszało art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC), a wydane przez tak ukształtowany sąd orzeczenie, wobec treści pkt. 1 uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, będzie dotknięte wadą mającą postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.W jej ocenie, rozpoznanie sprawy przez sąd z udziałem sędzi M.B. może wywołać zarówno u stron jak i w opinii publicznej przekonanie o braku bezstronności sądu.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Złożony w niniejszej sprawie wniosek obrońcy o wyłączenie od udziału w niej sędzi M.B. jest zasadny w sposób oczywisty.

W toku postępowania związanego z kasacją obrońcy skazanego T.B nie była to pierwsza tego rodzaju inicjatywa.Tożsama dotyczyła m.in. innego członka składu wyznaczonego do jej rozpoznania – sędziego A.B., który postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2025 r., KRI 1363, został wyłączony od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt III KK 410/24.Argumentacja, która skutkowała wyłączeniem tego sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. ma pełne odniesienie także co do sędzi M.B. Z tych względów Sąd Najwyższy rozpoznając niniejszy wniosek o wyłączenie, do tej argumentacji się odwołuje i całkowicie ją podzielając nie znajduje powodów do jej w tym miejscu powielania.Jedyna różnica w wypadku obu sędziów sprowadza się do tego, że powołanie z udziałem niekonstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa na urząd sędziego Sąd Najwyższego sędziego A.B. nastąpiło do utworzonej przy Sądzie Najwyższym Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, nie będącej sądem w świetle przepisów prawa europejskiego (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej [TSUE] z dnia 4 września 2025 r., C-225/22) oraz przepisów konwencyjnych (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka [ETPCz] z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21), natomiast sędzię M.B. w tym samym czasie i tym samym trybie powołano do orzekania w nieistniejącej obecnie Izbie Dyscyplinarnej przy Sądzie Najwyższym.

Również ta Izba, na co wskazał Sąd Najwyższy w pkt. 4 uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, a następnie potwierdził ETPCz w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), nie stanowiła niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPC.Niebagatelne znaczenie mają również – co zasygnalizował już w swoim stanowisku Sąd Najwyższy w odniesieniu do sędziego A. B. – okoliczności, które skutkują obecnym orzekaniem przez sędzię M.B. (wcześniej prokurator) w Izbie Karnej i to poczynając o sposobu powołania jej do mającej charakter sądu specjalnego Izby Dyscyplinarnej w nietransparentnej procedurze w 2018 r., a następnie przeniesienia – po likwidacji Izby Dyscyplinarnej w 2022 r.

– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy w tym składzie uznaje więc za uzasadnione stwierdzenie, iż akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej jako organie, który od początku zasadnie traktowany był jako organ niespełniający konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego ustawą” (zob. powołane już wyżej: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce), podjęte przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do każdej innej Izby Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków związanych z takim powołaniem.

Wadliwość pierwotnego powołania, niezależnie od intencji ustawodawcy, który w nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z 2022 r. usunął istniejące dotąd formalne ograniczenia w przenoszeniu sędziów tej Izby, nie mogą prowadzić do usankcjonowania tej pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby Dyscyplinarnej nie może być również w drodze wtórnych, mających charakter techniczny zabiegów, konwalidowana.

Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać osiągnięty wyłącznie poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i to powołania do prawidłowo ukształtowanego sądu (zob. także w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z dnia 1 marca 2024 r., II KK 493/22; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23).Podsumowując, zgodzić należy się z autorką wniosku co do konieczności wyłączenie sędzi M.B. od udziału w prowadzonej w Sądzie Najwyższym sprawie III KK 410/24, gdyż sąd, w którego składzie by uczestniczyła, nie spełniałby kryteriów określonych w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC, natomiast postępowanie prowadzone przez taki sąd dotknięte byłoby bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Powyższe z kolei obligowałoby do wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KO 73/22), a w wypadku złożenia skargi do ETPCz, przy uwzględnieniu utrwalonej linii orzeczniczej tego Trybunału, mogłoby skutkować poniesieniem przez Rzeczpospolitą Polską konkretnych konsekwencji finansowych.Z tych wszystkich względów postanowiono jak na wstępie. [WB][r.g.] ‎