III KK 404/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III KK 404/19 POSTANOWIENIE Dnia 8 lipca 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 8 lipca 2020 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. sprawy M. B. skazanego z art. 280 § 1 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w N. z dnia 19 września 2018 r, sygn. akt II K (…), p o s t a n a w i a:

1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego . UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 19 września 2018 r. (sygn. akt II K (...) M. B. został uznany winnym tego, że „ w dniu 5 lutego 2016 roku o godzinie 16:11 przy ulicy P. w N., działając wspólnie i w porozumieniu z A. R. i I. W., poprzez chwycenie K. K. za torebkę dokonał zaboru w celu przywłaszczenia owej torebki z zawartością telefonu komórkowego marki N., portfela, parasola, złotej przywieszki i kolczyka, karty bankomatowej, legitymacji emeryta, faktur oraz pieniędzy w łącznej kwocie 12.355,97 zł, powodując straty w wysokości 1.895 zł na szkodę K.

K. i 10.460,79 zł na szkodę C. Sp. z o.o. w N. , a ponadto spowodował wspólnie i w porozumieniu z I. W. u K. K. obrażenia ciała w postaci stłuczenia tkanek (bolesność, krwiaki podskórne, ograniczenie ruchomości) okolicy głowy, kolana prawego i biodra lewego, które naruszyły czynności narządów ciała na okres poniżej dni siedmiu”, tj. czynu z art. 278 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności, a na mocy art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzono mu grzywnę w wysokości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł.

Wyrok ten został zaskarżony apelacjami Prokuratora oraz obrońcy. Wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 marca 2019 r. (sygn. akt IV Ka (…)) wyrok Sądu I instancji zmieniono w ten sposób, że oskarżonego M. B. uznano za winnego tego, iż „w dniu 5 lutego 2016 roku o godzinie 16:11 przy ul. P. w N. ., działając wspólnie i w porozumieniu z A. R. i I. W. we wspólnym zamiarze popełnienia kradzieży, chwycił za torebkę K. K. , aby dokonać jej zaboru w celu przywłaszczenia, a następnie, działając już poza wspólnym zamiarem i bez porozumienia z A.

R. i I. W. , użył przemocy poprzez ciągnięcie K. K. za torebkę, spowodowanie przewrócenia pokrzywdzonej na ziemię, przeciągnięcie jej i uderzenie ciałem w kosz, powodując w ten sposób u K. K. obrażenia ciała w postaci stłuczenia tkanek (bolesność, krwiaki podskórne, ograniczenie ruchomości) okolicy głowy, kolana prawego i biodra lewego, które naruszyły czynności narządów ciała na okres poniżej dni siedmiu a następnie dokonał zaboru w celu przywłaszczenia torebki z zawartością telefonu komórkowego marki „N.”, portfela, parasola, złotej przywieszki i kolczyka, karty bankomatowej, legitymacji emeryta, faktur oraz pieniędzy w łącznej kwocie 12.355,97 złotych, powodując straty w wysokości 1.895 złotych na szkodę K.

K. i 10.460,97 złotych na szkodę C. sp. z o.o. w N. ”, tj. czynu z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w ilości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednostkowej stawki dziennej na kwotę 10 złotych. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając przedmiotowemu wyrokowi:„I.rażące naruszenie prawa poprzez obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, to jest przepisu art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. poprzez rozpoznanie apelacji oskarżyciela publicznego w zakresie szerszym, niż w wynikałoby to z granic środka odwoławczego, wyznaczonych także treścią podniesionych przez oskarżyciela w środku zaskarżenia zarzutów, i w konsekwencji dokonanie zmiany ustaleń faktycznych (zarówno w opisie czynu jak i w treści uzasadnienia) w zakresie przebiegu czynu i zamiaru towarzyszącego współoskarżonym B., R. i W. na różnych etapach czynu, przy braku postawienia przez oskarżyciela publicznego jakichkolwiek zarzutów kwestionujących ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy,II.rażące naruszenie prawa poprzez obrazę przepisów postępowania, to jest przepisu art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. zw. z art. 458 k.p.k., poprzez poczynienie wzajemnie sprzecznych ustaleń faktycznych związanych z przebiegiem czynu, rolą i zachowaniem współoskarżonych w czynie, znajdujących odzwierciedlenie w opisach czynów poszczególnych współsprawców, wskutek dokonania zmiany ustaleń faktycznych (a w dopiero, w konsekwencji tego, kwalifikacji prawnej) przez Sąd II instancji w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu B. w punkcie 1 wyroku Sądu I instancji, i braku ingerencji w treść wyroku Sądu Rejonowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu W., które to opisy czynów tak zmienionych pozostają we wzajemnej sprzeczności, albowiem Sąd II instancji uznał równocześnie, iż oskarżony B.

„działając wspólnie i w porozumieniu z A. R. i I. W. we wspólnym zamiarze popełnienia kradzieży (...) a następnie, działając już poza wspólnym zamiarem i bez porozumienia z A. R. i I. W. (...)", a pozostawił niezmienione ustalenia i opis czynu przypisanego oskarżonemu W., którego decyzją Sądu Rejonowego uznano za winnego tego, że „działając wspólnie i w porozumieniu z M.B. spowodował u K. K. obrażenia ciała (...)",III. rażące naruszenie prawa poprzez obrazę przepisów postępowania, to jest przepisu art. 7 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k., poprzez brak wyjaśnienia, skąd wynikają ustalenia Sądu Odwoławczego w zakresie przyjęcia, iż wyłącznie oskarżonemu B. przypisać należy zamiar przestępczy rozboju (art. 280 § 1 kk) i użycie przemocy wobec pokrzywdzonej, w sytuacji w której Sąd Odwoławczy wydał wyrok reformatoryjny, zmienił istotne ustalenia w tym zakresie, nie wyjaśniając, na podstawie jakich przesłanek zmiana taka została dokonana, w oparciu o jakie dowody i przesłanki te ustalenia nastąpiły, popadając w tym zakresie w sprzeczność z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Rejonowy związanymi z kluczowymi momentami czynu, albowiem przyjęto tam, iż to oskarżeni W. i B., działając wspólnie i w ramach przestępnego porozumienia, spowodowali u pokrzywdzonej obrażenia ciała wypełniające znamię art. 157 § 2 k.k., w sytuacji, w której w stosunku do oskarżonego W. nie kontestowano opisu czynu i przyjętej kwalifikacji prawnej w wyroku Sądu Rejonowego.”Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w B. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania.Prokurator w odpowiedzi na przedmiotową kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd najwyższy zważył co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. Nie można zgodzić się z zarzutem, że Sąd odwoławczy rozpoznał apelację Prokuratora w zakresie szerszym niż wynikało to z treści zawartych w niej zarzutów. Apelacja dotyczyła wyłącznie M. B. i obejmowała zarzut naruszenia prawa materialnego, w którym wskazywano, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne (m.in. intensywność działania sprawcy w zakresie „wyszarpywania” torebki) ewidentnie stanowią o realizacji przestępstwa rozboju.

Sąd II instancji wyraźnie podzielił stanowisko Sądu I instancji w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego i rekonstrukcji zdarzenia (s. 8 – 12). Uważna lektura uzasadnienia wyroku nie pozwala na przyjęcie, że w jakimś zakresie Sąd II instancji czynił własne ustalenia faktyczne. Jedynie, w oparciu o dokonane ustalenia faktyczne dokonał innej oceny prawnej czynu M. B. . Sąd odwoławczy na s. 13 i n. uzasadnienia wyroku w klarowny sposób wykazał, dlaczego podzielił zarzuty prokuratora w zakresie naruszenia prawa materialnego.

Istotnie opis czynu przypisanego sprawcy przez Sąd I instancji oraz uzasadnienie tego wyroku wskazywało jednoznacznie na realizację znamion przestępstwa rozboju. Zatem bazując na poczynionych w sprawie ustaleniach faktycznych oskarżyciel publiczny zakwestionował subsumcję stanu faktycznego pod stosowne przepisy ustawy. Z tego też względu Sąd zmienił wyrok i przypisał sprawcy popełnienie rozboju. Kwestia zmian w opisie czynu związana z ustaleniem zamiaru sprawcy nie powinna budzić kontrowersji. Skoro Sąd uznał, że popełniony czyn realizują znamiona innego typu niż pierwotnie przypisany, a apelacja na niekorzyść w tym przedmiocie nie obejmowała pozostałych współsprawców korekta musiała obejmować wskazanie, że zamiar rozboju pojawił się wyłącznie u skazanego.

Na nieporozumieniu polega zarzut kasacyjny skarżącego, w którym kwestionuje on de facto brak przypisania pozostałym uczestnikom zajścia rozboju. Wszak w stosunku do nich nie złożono apelacji na niekorzyść, dlatego, co oczywiste w odniesieniu do nich Sąd II instancji nie mógł działać z urzędu. Wobec tego zarzuty zawarte w punktach I i II kasacji są oczywiście bezzasadne. Podobnie ocenić należy zarzut III. Istota apelacji Prokuratora polegała wszak na tym, by przy niezmiennych ustaleniach co do przebiegu zdarzenia – dokonać subsumcji pod inny, surowszy przepis ustawy karnej.

Zatem Sąd odwoławczy nie musiał na nowo niejako prowadzić postępowania w celu ustalenia zamiaru sprawcy, gdyż ten był już ustalony, lecz przez błędne zastosowanie prawa materialnego – mylnie odniesiony do kradzieży, a nie rozboju. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.