Supreme Court dismisses defense request to exclude judge due to appointment by Judicial Council under Art. 41 KPC.

III KK 270/25 POSTANOWIENIE Dnia 20 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2026 r., w przedmiocie wniosku skazanego R.K. i jego obrońcy o wyłączenie SSN S.S. od udziału w sprawie III KK 270/25 na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: pozostawić wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIESkazany R.K. pismem z 21 października 2025 r., a jego obrońca pismem z 13 listopada 2025 r. wnieśli o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. w trybie art. 41 k.p.k. od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 270/25.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w kasacji podniesiono zarzut z art.439 § 1 pkt 2 k.p.k., a sędzia ten również na urząd sędziego Sądu Najwyższego powołany został przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skazany R.K. pismem z 21 października 2025 r., a jego obrońca pismem z 13 listopada 2025 r. wnieśli o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. w trybie art. 41 k.p.k. od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 270/25.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w kasacji podniesiono zarzut z art. 439§ 1 pkt 2 k.p.k., a sędzia ten również na urząd sędziego Sądu Najwyższego powołany został przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny ‎z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania. Przedstawione przez prokuratora okoliczności nie mogą zostać rozpoznane ‎w trybie art. 41 § 1 k.p.k., a powyższe stanowisko jasno wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, gdzie wskazano, iż art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.

– Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Niezależnie od powyższego, w orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się również, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego, w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m.in. postanowienie SN z 21 czerwca 2023 r. sygn. akt IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r. sygn. akt V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt V KK 162/22).

Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Zresztą, skoro ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowiona lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (por. postanowienie SN z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt V KK 485/21).

Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż procedowanie ‎w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem wyłącznie okoliczności dotyczące powołania SSN S.S., de facto związane li tylko z organem o to wnioskującym, a więc Krajową Radą Sądownictwa działającą w składzie ukształtowanym zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.

U. poz. 3). Także w aspekcie konwencyjnym przypomnieć należy, iż jednostka nie posiada prawa wyboru sądu, który orzekałby w jej sprawie, gdyż właściwość sądu określa ustawa (orzeczenie Posokhov v. Rosja z 4 marca 2003 r., skarga nr 63486/00, § 37). Celem określonego w art. 6 ust. 1 EKPCz sformułowania „ustanowiony ustawą” jest zapewnienie, aby organizacja systemu sądowniczego nie zależała od czyjejkolwiek uznaniowości, ale była regulowana przez prawo wywodzące się z parlamentu. Wymóg legalności sądu z definicji obejmuje jego skład, dlatego zwrot „ustanowiony ustawą” odnosi się nie tylko do podstawy prawnej samego istnienia „sądu”, ale również przestrzegania przezeń konkretnych regulacji odnoszących się do jego funkcjonowania oraz składu orzekającego w konkretnej sprawie (wyrok ETPCz w sprawie Sokurenko i Strygun przeciwko Ukrainie, skargi 29458/04 i 29465/04).

Również TSUE w wyroku z 9 lipca 2020 r. w sprawie C-272/19 (VQ przeciwko Land Hessen, w pkt 54), wskazał, iż sam fakt, że władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeżeli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków. W świetle powyższego, uznając, że wniosek złożony przez obrońcę wniosek ‎o wyłączenie sędziego od rozpoznania przedmiotowej sprawy ma charakter wyłącznie ustrojowy, nie jest oparty na jakichkolwiek przesłankach karnoprocesowych oraz został złożony z pominięciem trybów przewidzianych w ustawach, a także mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB][a.ł] ‎