III CZP 94/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 94/12

UCHWAŁA

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa A. S.-B.

przeciwko Skarbowi Państwa-Ministrowi Skarbu Państwa

o zapłatę,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 20 grudnia 2012 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 21 września 2012 r.,

„1. Czy art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu

narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju

(Dz. U. Nr 97, poz. 1051 z późn. zm.) stanowi źródło prawa

podmiotowego przyznanego osobom fizycznym, o których mowa

w tym przepisie?

2. w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie zawarte

w punkcie 1 to: czy w sytuacji przyznania zaspokojenia, w formie

wypłaty rekompensat, roszczeń określonych osób fizycznych z tytułu

wskazanego w art. 7 powołanej wyżej ustawy, przy jednoczesnym

pozostawieniu trybu wypłaty rekompensat i określenia ich wysokości

do uregulowania w odrębnych przepisach, powstaje obowiązek

ustawodawcy wydania odrębnych przepisów, a w konsekwencji -

niewydanie

odrębnych

przepisów

tworzy

stan

zaniechania

legislacyjnego?”

podjął uchwałę:

Artykuł 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu

narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych

kraju (Dz. U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) nie stanowi źródła prawa

podmiotowego dla osób fizycznych w nim wymienionych ani

obowiązku wydania odrębnych przepisów, o których mowa

w tym artykule.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy oddalił powództwo A. S.-B. o zasądzenie od Skarbu Państwa

– Ministra Skarbu Państwa kwoty 8.212.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

wniesienia pozwu, tytułem odszkodowania za przejęte na własność Skarbu

Państwa grunty leśnie.

Ustalił, że nieruchomości ziemskie, objęte lwh nr […] dobro tabularne gm.

kat. T., w latach 40-tych stanowiły własność J. B. Wchodzące w skład tej

nieruchomości grunty leśne o pow. 657 ha zostały przejęte na rzecz Skarbu

Państwa na cele reformy rolnej, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z

dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 ze

zm.). Powódka nabyła na podstawie ustawy część spadku po zmarłym w dniu 9

grudnia 1996 r. mężu J. B. W ocenie Sądu Okręgowego, nie zostało wykazane, że

przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa było bezprawne według przepisów

wymienionego dekretu PKWN. Natomiast art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o

zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.

U. Nr 97, poz. 1051 ze zm., dalej: „u.z.n.ch.s.z.n.k.”) nie stanowi samodzielnej

podstawy materialnej do zasądzenia odszkodowania z tytułu utraty nieruchomości

zakwalifikowanych obecnie do zasobów strategicznych, gdyż nie stanowi on

samoistnego źródła uprawnień dla kręgu osób w nim wymienionych. Nie było

również podstaw do uwzględnienia powództwa na podstawie art. 417 1 § 4 k.c.

Artykuł 7 u.z.n.ch.s.z.n.k nie zawiera bowiem delegacji ustawowej do wydania na

jego podstawie dalszych przepisów. Dla przyjęcia zaniechania legislacyjnego

konieczne jest istnienie konkretnie określonego obowiązku prawodawczego.

Rozpoznając apelację powódki wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego,

Sąd Apelacyjny powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz w

przytoczonym na wstępie postanowieniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne związane jest

z oceną zasadności roszczenia odszkodowawczego uzasadnionego zarzutem

zaniechania wykonania obowiązku wydania odpowiednich przepisów, o których

mowa w art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k. Ustawa ta, uchwalona w dniu 6 lipca 2001 r., weszła

w życie z dniem 11 września 2001 r. W tym czasie nie obowiązywał art. 417 1 k.c.,

który wszedł w życie z dniem 1 września 2004 r. na podstawie ustawy z dnia

17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) przewidujący (w § 4) odpowiedzialność

za szkodę wyrządzoną przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek

wydania przewiduje przepis prawa. Zgodnie z art. 5 powołanej ustawy

nowelizującej, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy stosuje się m.in. przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art.

4201, art. 4202 i art. 421 k.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie

niniejszej ustawy. Mimo, że do dnia 1 września 2004 r. nie było przepisu

ustawowego, który regulowałby odpowiedzialność odszkodowawczą za tzw.

zaniechanie legislacyjne, w judykaturze przyjęto, że taka odpowiedzialność mogła

powstać w związku z niewydaniem aktu normatywnego także przed dniem

1 września 2004 r. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r., III CZP 139/08 (OSNC 2009, nr 11, poz. 144)

wyjaśniono, że Skarb Państwa odpowiada za szkodę wyrządzoną niewydaniem

aktu normatywnego, którego obowiązek wydania powstał po wejściu w życie

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. O tym, czy Skarb Państwa odpowiada

za szkodę wyrządzoną przez niewydanie aktu normatywnego przed wejściem

w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., nie decyduje art. 5 tej ustawy, lecz

wykładnia art. 417 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji interpretowanego

z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r.,

SK 18/00 (OTK-A ZU 2001, nr 8, poz. 256). Te ostatnie przepisy stanowią więc

podstawę odpowiedzialności za zaniechanie legislacyjne, jeżeli obowiązek wydania

przepisów powstał po wejściu w życie Konstytucji, a przed dniem 1 września

2004 r. W takich przypadkach, bez znaczenia jest okoliczność, że stan zaniechania

legislacyjnego trwa nadal po dniu 1 września 2004 r.

Zgodnie z art. 1 pkt 3 u.z.n.ch.s.z.n.k., do strategicznych zasobów

naturalnych kraju zalicza się lasy państwowe. Natomiast art. 7 tej ustawy stanowi,

że roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu

utraty własności zasobów wymienionych w art. 1, zaspokojone zostaną w formie

rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych

przepisów. Dla rozstrzygnięcia, czy art. 7, jest źródłem prawa podmiotowego należy

odnieść się do tego pojęcia. Pojęcie prawa podmiotowego nie jest kategorią

zdefiniowaną w przepisach prawa, lecz zostało wykształcone w nauce prawa,

w której nie ma zgodności stanowisk co do definicji tego pojęcia. Ze względu

na funkcje wymiaru sprawiedliwości nie jest rolą sądów rozsądzanie teoretycznych

problemów dotyczących wyróżnianych w nauce prawa pojęć prawnych. Istotne

znaczenie mają natomiast normatywne postaci prawa podmiotowego. Stwierdzenie

istnienia prawa podmiotowego ma bowiem tę konsekwencję, że prawo to powinno

doznać ochrony, chociażby poprzez zastosowanie przepisów o odpowiedzialności

odszkodowawczej, która jest jedną z form ochrony praw podmiotowych.

Wyróżnianą cechą prawa podmiotowego jest m.in. to, że jest ono nie tylko

przyznane przez normę prawną, ale także przez nią zabezpieczone.

Jedną z postaci prawa podmiotowego jest roszczenie, które polega

na możliwości domagania się od konkretnej osoby oznaczonego zachowania się.

Występuje ono wtedy, gdy z jednej strony zachodzi uprawnienie skonkretyzowane

pod względem treści i podmiotu, z drugiej strony, bezpośrednio przyporządkowany

jest mu obowiązek innego określonego podmiotu. Konstruując roszczenie,

ustawodawca może określić albo treść prawa uprawnionego albo treść obowiązku

zobowiązanego do spełnienia roszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

6 września 2012 r., I CSK 96/12 nie publ.). Ponadto,

niekiedy, ze względu

na cechy prawa podmiotowego powinien zostać określony także sposób

przymusowego doprowadzenia do jego realizacji (sądowy, administracyjnoprawny).

Bez spełnienia wyżej wymienionych warunków nie sposób określić uprawnionego

do dochodzenia roszczenia albo zobowiązanego do jego spełnienia, jak również

treści uprawnienia i skorelowanego z nim obowiązku. W konsekwencji, ze względu

na brak tych cech prawa podmiotowego w postaci roszczenia nie można prawu

temu zapewnić skutecznej ochrony prawnej.

Analiza treści art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k. – w oderwaniu od zagadnienia

ewentualnego obowiązku wydania odrębnych przepisów - uzasadnia wniosek,

że nie zawiera on wszystkich niezbędnych elementów decydujących o powstaniu

prawa podmiotowego w postaci roszczenia. Odnośnie do elementów podmiotowych

roszczenia z art. 7 można tylko precyzyjnie określić podmiot zobowiązany, tj. Skarb

Państwa. Przepis ten nie wskazuje jednak precyzyjnie adresatów uprawnienia.

Prima facie, wydaje się, że art. 7 w sposób wyraźny określa, iż ewentualne

roszczenie o zapłatę rekompensaty przysługuje wskazanym w nim podmiotom,

tj. osobom fizycznym, byłym właścicielom lub ich spadkobiercom zasobów

obejmujących utracone lasy państwowe. Ustawodawca nie sprecyzował jednak

bliżej tej kategorii uprawnionych, w szczególności przez wskazanie, czy dotyczy to

wszystkich właścicieli i ich spadkobierców lasów, które kiedykolwiek i bez względu

na podstawę prawną i inne okoliczności (np. obszar nieruchomości, narodowość

właścicieli itp. cechy), przeszły na własność państwa. Nie określono, czy chodzi

o przejęcie tych zasobów w sposób sprzeczny z prawem, czy też w sposób legalny

(wówczas, w odniesieniu do ostatniej kategorii osób, przepis ten miałby charakter

quasi reprywatyzacyjny). Pojęcie roszczenia, jak już wcześniej wyjaśniono, dotyczy

sytuacji, gdy z obowiązujących w systemie prawa przepisów wynika norma,

przyznająca prawo żądania przez podmiot uprawniony od podmiotu zobowiązanego

oznaczonego

postępowania

zabezpieczone

możliwością

przymusowej

jego

realizacji. Konsekwentnie, należałoby wobec tego przyjąć, że pojęcie roszczeń

osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności

zasobów wymienionych w art. 1, mogłoby obejmować jedynie takich z nich, którym

w chwili wejścia w życie ustawy, przysługuje roszczenie z tytułu utraty własności

tych zasobów. Oznaczałoby to, iż w istocie przepis ten jedynie zmienia treść

dotychczasowych roszczeń byłych właścicieli lub ich spadkobierców w ten sposób,

że w miejsce przysługujących im dotychczas roszczeń odszkodowawczych

w stosunku do Skarbu Państwa wprowadza roszczenie o zapłatę rekompensaty.

Należy wykluczyć jednak taki sens tej regulacji. Ustawa została bowiem przyjęta

w czasie, gdy równolegle toczyły się prace nad ustawą reprywatyzacyjną.

Beneficjentem rekompensaty, o której mowa w art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k., miały więc

być osoby, które w okresie poprzedzającym uchwale tej ustawy zgłaszały do

Skarbu Państwa żądania o charakterze reprywatyzacyjnym z tytułu przejęcia –

także w sposób legalny - przez Państwo lasów, i które nie mogły zostać

zaspokojone w ramach obowiązujących przepisów. Użyte w art. 7 ustawy

określenie „roszczenie” nie jest więc w pełni adekwatne do przyjmowanego

znaczenia tego terminu, gdyż w istocie obejmuje, bez bliższego sprecyzowania,

kategorię osób fizycznych zgłaszających wobec ustawodawcy żądania w związku

z utratą własności zasobów określonych w art. 1 ustawy, a nie osoby, którym

system obowiązującego wówczas prawa przyznawał określone roszczenia.

Ponadto w art. 7 odnośnie do treści roszczenia, wskazano jedynie,

że obejmuje ono świadczenie w formie pieniężnej w postaci rekompensaty, która

miała być wypłacona ze środków budżetu państwa. W przepisie nie sprecyzowano

jednak bliżej zakresu tego świadczenia. Ustawa nie zawiera definicji użytego w niej

pojęcia rekompensaty, przesądza jedynie o tym, że jest to świadczenie pieniężne.

Nie jest to również pojęcie, które definiują przepisy kodeksu cywilnego. Analiza

tego pojęcia w dotychczasowych regulacjach dotyczących rekompensat –

zawartych w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o zasadach realizacji przedpłat

na samochody osobowe (Dz. U. Nr 156, poz. 776) oraz w ustawie z dnia 8 lipca

2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości

poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418

ze zm.) - prowadzi do wniosku, że ustawodawca, przyznając tego rodzaju prawo

podmiotowe czyni to w sposób pełny, w szczególności zaś określając w sposób

precyzyjny nie tylko krąg osób uprawnionych do tego roszczenia, ale także

wysokość należnej rekompensaty. W przypadku tego rodzaju świadczeń,

ustawodawca określał ponadto szczególny tryb ustalania uprawnienia do uzyskania

rekompensat, określania ich wysokości, terminy zgłasza roszczeń z tego tytułu,

termin wypłaty rekompensat, termin przedawnienia bądź wygaśnięcia roszczeń

z tego

tytułu,

tworzył

określony

fundusz

służący

realizacji

rekompensat.

Rekompensata, odnośnie do jej wysokości, stanowiła określony arbitralnie przez

ustawodawcę, ułamek pełnego odszkodowania. Żadnych z tych elementów

nie zawiera art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k.

Istota przedstawionego zagadnienia prawnego sprowadza się jednak

do rozstrzygnięcia, czy mimo powyższych braków w konstrukcji roszczenia, można

pomimo tego przyjąć, że z art. 7 wynika prawo podmiotowe przy uwzględnieniu,

że z przepisu tego wynika także obowiązek wydania przez ustawodawcę

odrębnych przepisów uzupełniających brakujące elementy analizowanego prawa

podmiotowego. W takim przypadku, zaniechanie wykonania tego obowiązku przez

ustawodawcę,

mogłoby

powodować

odpowiedzialność

Skarbu

Państwa

za zaniechanie legislacyjne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego uznano, bowiem

że przyjęcie rozwiązań niepełnych, fragmentarycznych, może uzasadniać przyjęcie

bezprawia legislacyjnego (por. wyrok z dnia 24 września 2003 r., I CK 143/03,

OSNC 2004, nr 11, poz. 179). Odpowiedzialność odszkodowawcza za zaniechanie

legislacyjne staje się w przypadku stworzenia prawa podmiotowego o ułomnych

cechach formą ochrony tego prawa, którego nie można w pełni bądź w ogóle

realizować.

Odpowiedzialność odszkodowawczą państwa za zaniechanie legislacyjne

- zarówno na podstawie obecnie obowiązującego art. 417 1 § 4 k.c., jak również,

mającego zastosowanie w sprawie, art. 417 k.c. w zw. z art. 77 ust. 1 Konstytucji

interpretowanego z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

4 grudnia 2001 r., SK 18/00 - można przyjąć wówczas, gdy z przepisów wynika

skonkretyzowany obowiązek wydania aktu normatywnego. W takim przypadku

wymagane jest także, aby przepis, nakładający obowiązek wydania odpowiednich

przepisów, określał pewną minimalną treść składającą się na prawo podmiotowe,

w szczególności

adresatów

uprawnionych

do

dochodzenia

roszczenia

i zobowiązanych do spełnienia świadczenia składającego się na treść roszczenia,

jak również jego zakres. Wykładnia logiczno-językowa art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k.

nie prowadzi do wniosku, aby został w tym przepisie wyartykułowany obowiązek

wydania określonych przepisów dotyczących rekompensat, skoro użyto w nim

sformułowania, że roszczenia wymienionych w nim osób fizycznych „zaspokojone

zostaną w formie rekompensat wypłacanych ze środków budżetu państwa

na podstawie odrębnych przepisów”. W przepisie tym nie zawarto także delegacji

ustawowej do wydania odpowiednich rozporządzeń wykonawczych z określeniem

zakresu tej regulacji. W orzecznictwie Sądu Najwyższego uznano za dopuszczalną

możliwość

odpowiedzialności

odszkodowawczej

państwa

za

zaniechanie

legislacyjne polegające na niewydaniu ustawy, której obowiązek wydania

przewiduje inna ustawa (por. uchwała z dnia 6 lipca 2006 r., III CZP 37/06, OSNC

2007, nr 4, poz. 56). W wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r., I CSK 547/11

(OSP 2012, nr 12, poz. 121) Sąd Najwyższy przyjął, iż użyte w art. 7 ustawy

pojęcie „odrębne przepisy” oznacza wydanie ich w formie ustawy. Należy jednak

zwrócić uwagę na to, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego zajęto stanowisko,

do którego przychyla się skład orzekający, według którego odpowiedzialność

za zaniechanie legislacyjne polegające na obowiązku wydania ustawy może

wchodzić w rachubę wyjątkowo, jedynie wówczas, gdy obowiązek wydania ustawy

jest wyrażony w sposób jednoznaczny (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia

z dnia 6 lipca 2006 r., III CZP 37/06). W orzeczeniu tym przyjęto, że wyłączona jest

możliwość ustalenia obowiązku wydania ustawy dopiero w drodze wykładni

dokonywanej przez sąd, gdyż stanowiłoby to wkroczenie władzy sądowniczej

w uprawnienia zastrzeżone dla ustawodawcy. Wprawdzie ustalenie obowiązku

wydania ustawy zawartego w normie prawnej jest zawsze konsekwencją wykładni

przepisów, w którym norma ta jest zawarta, jednakże istotne jest to, aby woli

ustawodawcy co do obowiązku wydania określonej ustawy nie domniemywać, musi

ona jednoznacznie wynikać z procesu wykładni przepisów obowiązującego prawa.

Nie można przyjąć, aby taki stan rzeczy zachodził w odniesieniu do obowiązku

wydania odrębnych przepisów, o których mowa w art. 7

u.z.n.ch.s.z.n.k.

Jak przyjęto w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2012 r.: I CSK

59/12, I CSK 59/12, I CSK 77/12 oraz I CSK 96/12 (nie publ.), wykładnia przepisów

prawa, w omawianym zakresie, nie może być prawotwórcza, gdyż musi

uwzględniać wyrażoną w art. 10 Konstytucji zasadę podziału i równowagi władzy

ustawodawczej,

wykonawczej

i

sądowniczej,

na

której

opiera

się

ustrój

Rzeczypospolitej (por. również wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 sierpnia 2006 r.,

III CSK 138/05, OSNC 2007, nr 4, poz. 63, z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 159/06,

nie publ. i z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 438/06, nie publ.). Sądy nie mogą

bowiem w procesie odszkodowawczym za zaniechanie legislacyjne ustalać treści

niewydanych przepisów. Aby przyjąć istnienie obowiązku legislacyjnego, którego

zaniechanie skutkowałby odpowiedzialność odszkodowawczą państwa, niezbędne

jest, aby przepis nakładający obowiązek wydania innego aktu prawnego określał

minimalną jego treść w stopniu pozwalającym na określenie zakresu obowiązku

odszkodowawczego państwa. Taka sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do art. 7

u.z.n.ch.s.z.n.k., według którego dopiero, odrębne i wydane w przyszłości, przepisy

miały określać treść prawa podmiotowego w postaci roszczenia o zapłatę

rekompensaty.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto możliwość ustalenia istnienia

obowiązku wydania odpowiedniego aktu normatywnego również w sytuacji, gdy taki

obowiązek nie został wyrażony expressis verbis w przepisach, gdy prawa jednostek

- przyznane w sposób oczywisty i bezwarunkowy - nie mogą być realizowane

na skutek

niewydania

odpowiedniego

aktu

normatywnego

(wyrok

Sądu

Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CSK 138/05). Także jednak w takim

przypadku, z tych samych przyczyn co wcześniej wskazanych, przepisy

przyznające te prawa muszą określać jego istotne cechy. Przyjęcie hipotetycznego

zaniechania legislacyjnego państwa – odnoszących się do przyznanych praw

podmiotowych o niesprecyzowanych cechach co do treści, czy niejasnego

określonego kręgu osób uprawnionych – powodowałoby, że również iluzoryczna

byłaby odpowiedzialność odszkodowawcza państwa na podstawie przepisów

prawa cywilnego z tytułu zaniechania legislacyjnego. Bez wchodzenia w rolę

prawotwórczą sądy nie mogłyby bowiem rozstrzygać ani o osobie legitymowanej

do wniesienia powództwa odszkodowawczego, ani o jego wysokości. Należy mieć

przy

tym

na

względzie,

że

przepisy

dotyczące

odpowiedzialności

odszkodowawczej, w tym za zaniechanie legislacyjne, są formą ochrony

istniejących praw podmiotowych nie zaś źródłem ich kreacji, czy określania ich

zakresu. Również z tej perspektywy, art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k. nie określa w sposób

dostateczny treści prawa podmiotowego w postaci roszczenia, w szczególności

co do kręgu osób legitymowanych oraz wysokości świadczenia, aby można było

na tej podstawie przyjąć istnienie niewyartykułowanego wprost w przepisie

obowiązku

wydania

ustawy,

skutkującego,

w

razie

jego

zaniechania,

odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarbu Państwa.

Dotychczasowe rozważania uzasadniają konkluzję, że art. 7 u.z.n.ch.s.z.n.k.

nie zawiera normy prawnej, z której wynikają określone prawa bądź obowiązki

podmiotów prawa składające się na treść prawa podmiotowego w postaci

roszczenia, jak również nie zawiera normy nakładającej obowiązek wydania

przepisów, o których w nim mowa, dotyczących rekompensat. Należy więc

podzielić wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że przepis ten ma charakter

blankietowy (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 6 września 2012 r.: I CSK 59/12,

I CSK 59/12, I CSK 77/12 i I CSK 96/12). Zawiera jedynie proklamację

ustawodawcy woli i sposobu zaspokojenia w przyszłości na podstawie odrębnych

przepisów żądań zgłaszanych przez właścicieli (osoby fizyczne) lasów lub ich

spadkobierców w stosunku do Skarbu Państwa z tytułu utraty ich własności.

Zgodnie z zasadami prawidłowej legislacji, mającymi swe źródło w art. 2

Konstytucji, w systemie prawnym nie powinno być jedynie proklamacji przyszłych

praw. Jednakże założenia te, jak wykazuje praktyka orzecznicza sądów, nie

zawsze są prawidłowo realizowane przez ustawodawcę. Należy mieć przy tym

dodatkowo na uwadze, że przepisy u.z.n.ch.s.z.n.k. miały swoje źródło w projekcie

obywatelskim (por. druk nr 1455/III kadencja Sejmu), nad którym prace toczyły się

równolegle do prac nad ustawą reprywatyzacyjną. W tej ostatniej ustawie miało

zostać określone prawo do rekompensaty w sposób, który nadawałby temu prawu

cechy prawa podmiotowego w postaci roszczenia. Sama ustawa o zachowaniu

narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, bez ustawy

reprywatyzacyjnej – jak wykazuje analiza procesu legislacyjnego - nie miała rodzić

żadnych skutków finansowych i rozstrzygać rozwiązań dotyczących rekompensat.

Celem art. 7 tej ustawy było jedynie wyrażenie woli ustawodawcy, aby przyszła

realizacja

żądań

reprywatyzacyjnych

byłych

właścicieli

lasów

bądź

ich

spadkobierców, realizowana na podstawie odrębnych przepisów, miała postać

pieniężnych rekompensat, a tym samym, aby odbyła się z zachowaniem zasobów

określonych w art. 1 ustawy, bez dokonywania zmian własnościowych, o czym

stanowi art. 2 tej ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października

2007 r., I CSK 223/07, OSNC-ZD 2008, nr B, poz. 47). Na taki, ograniczony, sens

analizowanego przepisu wskazuje także przedmiot regulacji tej ustawy.

Z tych względów, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. podjęto uchwałę,

jak na wstępie.