III CZP 91/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 91/05

POSTANOWIENIE

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

Dnia 24 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Jan Górowski

SSN Marian Kocon

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 lutego 2006 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Rzecznika Ubezpieczonych

z dnia 5 sierpnia 2005 r., RU/223/05/A1D,:

"Czy

na

podstawie

przepisów

art.

ust.

ustawy

o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK w związku z art.

361 i 363 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. Nr

poz.

z

późn.

zm.)

zakład

ubezpieczeń

wypłacając

odszkodowanie z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

posiadaczy pojazdów mechanicznych może:

1. pomniejszyć

je

o

różnicę

między

wartością

nowych

części

potrzebnych do jego naprawy a wartością wynikającą ze stopnia ich zużycia (tzw.

amortyzację, urealnienie wartości części czy merkantylny ubytek wartości) ?

2. ograniczyć poszkodowanym prawo do wyboru rodzaju części

zamiennych potrzebnych do naprawy pojazdu ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Rzecznik Ubezpieczonych wnosił o podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy

powołując się na przepisy art. 60 § 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Najwyższym oraz art. 28 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze

ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz.U. Nr 124,

poz. 1153) – obowiązujący do dnia 17 sierpnia 2005 r. Według art. 60 § 1 i 2

ustawy o Sądzie Najwyższym, Rzecznik Ubezpieczonych może przedstawić

Sądowi Najwyższemu wniosek o rozstrzygnięcie w składzie siedmiu sędziów

rozbieżności w wykładni prawa, natomiast na podstawie art. 28 mógł występować

również o wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości.

W uzasadnieniu wniosku znajdują się stwierdzenia nawiązujące do każdej

z przytoczonych podstaw. Rzecznik wskazał, że w praktyce likwidacji szkód

występują rozbieżności w stosowaniu przez ubezpieczycieli - i sporadycznie

w orzecznictwie sądów powszechnych, przepisów art. 13 ust. 2 ustawy z dnia

22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu

Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124,

poz.1152 ze zm.) oraz art. 361 i 363 k.c.

Według jednego z dwóch rysujących się stanowisk, zakład ubezpieczeń

powinien

ponieść

koszty

naprawy wszelkich

uzasadnionych

ekonomicznie

wydatków w celu przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu sprzed

wyrządzenia szkody. O takim stanie decydują cechy używalności i jakości, przy

czym w razie konieczności użycia nowych części wydatki z tym związane wchodzą

w skład kosztów naprawienia szkody i obciążają odpowiedzialnego za jej

naprawienie. Egzemplifikację takiego stanowiska mają stanowić wyroki Sądu

Najwyższego z 20 października 1970 r., II CR 425/72, z 5 listopada 1980 r. III CRN

223/80, z 25 kwietnia 2002 r., OSNC 1981/10/186 oraz wyrok z 25 kwietnia

2002 r., I CKN 1466/99, OSNC 2003/5/64.

Odmienny pogląd prawny pojawiający się według wnioskodawcy rzadko

w praktyce wymienionego z nazwy zakładu ubezpieczeń, sugeruje istnienie

zasady pozwalającej

na

„wartościowe

urealnienie”

szkody

komunikacyjnej

polegające, jak wynika z dalszych wywodów, na pomniejszeniu odszkodowania

o kwoty amortyzacji, co pozwala godzić optymalne ekonomicznie sposoby

przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody z zasadą pełnego odszkodowania.

Zwolennicy tego zapatrywania twierdzą, że kalkulowanie cen przez stacje obsługi

na poziomie maksymalnym, w odniesieniu do samochodów o kilkuletnim przebiegu

wykracza poza normalne następstwa szkody określone w art. 361 k.c.

W judykaturze na rzecz takiego poglądu przemawia uchwała Sądu Najwyższego

z 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2004/4/51 oraz nieokreślone

orzeczenia sądów niższej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

dopuszczalne jest tylko w razie ziszczenia się przesłanek wynikających

z powołanych przepisów.

Art. 60 ustawy o SN dopuszcza przedstawienie zagadnienia prawnego ze

względu na ujawnienie się rozbieżności w orzecznictwie. Sformułowanie to różni się

w istotny sposób od zawartego w art. 13 ustawy z 1984 r. o Sądzie Najwyższym,

w którym warunkiem przedstawienia zagadnienia prawnego była potrzeba

wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżność

w orzecznictwie, podczas gdy obecnie chodzi o rozbieżność w orzecznictwie

wymagającą wykładni prawa. Nastąpiło zatem wyraźne ograniczenie pod względem

przedmiotowym

dopuszczalności

rozstrzygania

przez

Sąd

Najwyższy

abstrakcyjnych zagadnień prawnych. Zwrócono na to uwagę w uzasadnieniu

postanowienia

składu siedmiu sędziów z 22 września 2004 r., III CZP 25/04,

OSNC 2005/7-8/146. Należy podkreślić, że rozbieżność jako przesłanka podjęcia

uchwały dotyczy orzecznictwa sądów powszechnych lub Sądu Najwyższego, a nie

praktyki zakładów ubezpieczeń, która ze względu na cywilny charakter stosunków

prawnych na tle ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej winna odpowiadać

wykładni prawa kształtowanej orzeczeniami sądowymi. Rozbieżność tę winien

wykazać wnioskodawca przez wskazanie prawomocnych wyroków, w których

rozstrzygnięcie zostało oparte na odmiennej wykładni przepisów prawa a nie tylko

rozbieżności w ich stosowaniu, której przyczyną mogą być odmienne ustalenia

podstawy faktycznej. Wniosek złożony w sprawie nie spełnia tego wymagania,

a wskazywane

orzeczenia

Sądu

Najwyższego

dotyczą

wykładni

różnych

elementów norm prawnych składających się na podstawę prawną rozstrzygnięć

w sprawach między poszkodowanymi a ubezpieczycielami odpowiedzialności

cywilnej.

Oceniając wniosek Rzecznika Ubezpieczonych w ramach drugiej wskazanej

podstawy, tj. art. 28 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym /.../ należy zwrócić

uwagę, iż przepis zawierał dwie alternatywne przesłanki: potrzebę wyjaśnienie

przepisów

prawnych

budzących

wątpliwości

oraz

istnienie

rozbieżności

w orzecznictwie wynikłe przy ich (przepisów) stosowaniu. Nasuwające się w tym

kontekście usprawiedliwione wątpliwości odnośnie do wzajemnego stosunku

przepisów art. 60 § 1 i 2 ustawy o Sądzie Najwyższym oraz art. 28 ustawy

o nadzorze ubezpieczeniowym /.../ wyjaśniono w uzasadnieniu wymienionego już

postanowienia z 22 września 2004 r., III CZP 25/04, w którym uznano, że art. 60

§ 1 i 2 stanowi regulację o charakterze wcześniejszym i ogólnym w stosunku do

art. 28 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym jako przepisu o charakterze

późniejszym i szczególnym. W konsekwencji trafnie stwierdzono, że uchwały

abstrakcyjne powinny być podejmowane przez Sąd Najwyższy także wtedy, gdy

chodzi o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących określonego przepisu prawa celem

zapobiegnięcia jego naruszenia i antycypowania (przyszłego) stosowania tego

przepisu, a nie jedynie wtedy, gdy wątpliwości już ujawniły się w praktyce. Dodać

jednak należy, iż zakres antycypacji nie ogranicza się do stosowania przepisów ale

również a nawet przede wszystkim – ich wykładni. Ustalenie treści normy prawnej

jest bowiem wcześniejsze (w sensie logicznym) niż subsumcja.

Treść sformułowanego pytania odwołuje się również do art. 13 ust. 2 ustawy

z

dnia

z

dnia

maja

2003

r.

o

ubezpieczeniach

obowiązkowych,

Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli

Komunikacyjnych (Dz.U. nr 124, poz. 1152 ze zm.) oraz art. 361 i 363 kodeksu

cywilnego. Formuła pytania sugeruje istnienie zagadnienia „do rozstrzygnięcia”,

ponieważ wnioskodawca konkretyzując je, żądał podjęcia uchwały o treści

potwierdzającej albo zaprzeczającej, a nie uzupełniającej w kierunku wybranym

przez Sąd Najwyższy. Szczegółowa analiza pytań wraz z ich uzasadnieniem

prowadzi jednak do wniosków odmiennych. Wnioskodawca akceptując podstawowe

reguły ustalania odszkodowania, tj. zasadę pełnej kompensaty uszczerbku,

niedopuszczalność

bogacenia

się

poszkodowanego

kosztem

osoby

odpowiedzialnej oraz prawo poszkodowanego do wyboru postaci naprawienia

szkody, wskazuje powtarzające się w praktyce ubezpieczycieli stany faktyczne,

których

podciągniecie

pod

hipotezę

norm

„odszkodowawczych”

nastręcza

trudności, a wszystkie one dotyczą pierwszej postaci naprawienia szkody, czyli

przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego (art. 363 § 1 k.c.). Wątpliwości

w praktyce ubezpieczycieli powstają według Rzecznika w razie naprawienia, przy

zastosowaniu nowych części, pojazdu używanego przez dłuższy czas, zwłaszcza,

że na ogół pojawia się wówczas dodatkowy problem utraty wartości handlowej

wynikającej z samego faktu dokonania naprawy powypadkowej.

Innym źródłem wątpliwości są porozumienia wertykalne ograniczające obrót

częściami

zamiennymi

i

w

konsekwencji

ograniczające

rozwój

usług

motoryzacyjnych, spowalniające spadek ich cen, co wpływa na wysokość składek

ubezpieczenia.

Liberalizacja

rynku

usług

motoryzacyjnych,

za

sprawą

Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1400/2002 z 31 lipca 2002 r. w sprawie

stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk

uzgodnionych w przemyśle motoryzacyjnym (Dz.U. UE L z 1 sierpnia 2002 r.)

oraz implementujące je rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 2003 r.

w prawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych w sektorze pojazdów

samochodowych

spod

zakazu

porozumień

ograniczających

konkurencję

(Dz.U. nr 38, poz. 329) umożliwiają już nabywanie części porównywalnych, tzn.

wyprodukowanych zgodnie ze specyfikacją i standardami producenta wyrobu

finalnego ale wątpliwości Rzecznika budzi nadal zakres obowiązku ubezpieczyciela

odnośnie do finansowania kosztów naprawienia szkody ze względu na rodzaj

użytych części, zwłaszcza jeżeli może to wpływać na bezpieczeństwo użytkowania

pojazdu.

Przytoczone wątpliwości zawarte w uzasadnieniu wniosku wskazują,

że w rzeczywistości dotyczą one stosowania prawa, a ponadto mają charakter

pytań „do uzupełnienia”. Rozmaitość okoliczności faktycznych dotyczących:

naprawy uszkodzonego pojazdu, stanu rzeczy sprzed i po wypadku, rodzaju

napraw i użytych części oraz następstw w sferze usprawiedliwionych interesów

majątkowych poszkodowanego uniemożliwia rozstrzygnięcie przedstawionych

pytań bez uprzedniego konstruowania kolejnych wariantów stanu faktycznego.

Tymczasem instytucja abstrakcyjnych pytań prawnych opiera się na pytaniach do

rozstrzygnięcia a nie do uzupełnienia (por. art. 1 pkt 1b, art. 59 i art. 60 § 1 ustawy

o SN a także art. 390 k.p.c.). Należy podzielić trafne zapatrywanie wyrażone przez

skład siedmiu sędziów SN w powołanym postanowieniu III CZP 25/04, iż

wystąpienie Rzecznika Ubezpieczonych na podstawie art. 28 ustawy z dnia

22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz o Rzeczniku

Ubezpieczonych (Dz.U. Nr 124, poz. 1153 ze zm.) o podjęcie uchwały mającej na

celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce zakładów

ubezpieczeń powinno wskazywać zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia.

Art. 28 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym nie określał stopnia

wątpliwości usprawiedliwiających przedstawienie do rozstrzygnięcia zagadnienia

abstrakcyjnego. Nie byłoby jednak usprawiedliwione zapatrywanie oparte na

paremii lege non distinguente nec nostrum distinguere, że przedmiotem

rozstrzygnięcia mogą być jakiekolwiek wątpliwości. Ustawodawca nie bez powodu

zróżnicował skład Sądu Najwyższego rozstrzygający zagadnienia prawne, uznając

widocznie, że stopień trudności (złożoności) odpowiedzi winien znaleźć odbicie

w jego liczebności. Treść art. 390 § 1 k.p.c. dopuszczającego możliwość

przedstawienia zagadnienia prawnego w razie powstania poważnych wątpliwości

stanowi wyraźną wskazówkę, że w stosowaniu prawa przede wszystkim należy

wykorzystywać istniejący dorobek orzecznictwa i doktryny – pokaźny w zakresie

wykonywania umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Nie budzi zatem wątpliwości, że odpowiedzialność ubezpieczyciela sięga tak

daleko (z ograniczeniami dotyczącymi zapłaty jako rodzaju świadczenia i sumy

gwarancyjnej) jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego. Jej wtórny charakter

nie przeszkadza jednak wystąpieniu poszkodowanego bezpośrednio przeciw

ubezpieczycielowi (actio directa). Ustalenie zakresu jego zobowiązania wymaga

ustalenia wpierw zakresu świadczeń, do których zobowiązany jest ubezpieczający

lub inna osoba wyrządzająca szkodę objętą ubezpieczeniem odpowiedzialności

cywilnej. Dodać trzeba, iż zakres sprawstwa według art. 34, 35 i 36 ust. 1 ustawy

o ubezpieczeniach obowiązkowych /.../ został określony szerzej niż w art. 436

w zw. z art. 435 k.c., gdyż obejmuje nie tylko posiadacza ale i każdą osobę

kierującą pojazdem w chwili wypadku ubezpieczeniowego oraz wykracza poza

zdarzenia uznawane za ruch pojazdu.

Rozważając pytania sformułowane przez Rzecznika należy stwierdzić brak

wątpliwości, o których mowa w punkcie 2 wniosku, dotyczącym wszak czynności

faktycznych podejmowanych w ramach naprawy. W większości wypadków

konieczne jest nabycie elementów, w celu ich montażu, w zamian za części

zniszczone lub uszkodzone. Poszkodowany podejmuje jednak w tym przedmiocie

autonomiczną decyzję (wyrok z 11 czerwca 2003 r., V CKN 308/01, niepubl.), której

ubezpieczyciel nie może nakazać lub zakazać, ponieważ jego świadczenie

ogranicza się do wypłacenia usprawiedliwionej kwoty (uchwała z 15 listopada

2001 r., III CZP 68/01, OSP 2002, nr 7-8, poz. 103). Owszem, w tej fazie likwidacji

szkody

ubezpieczyciel

może

zwracać

uwagę

na

konsekwencje

wyboru

wykraczającego np. poza obowiązek odszkodowawczy, lub mając odpowiednie

rozeznanie - sugerować źródła zaopatrzenia oceniane przez siebie jako korzystne

co jakości towarów i ceny. Skorzystanie przez poszkodowanego z tej sugestii może

zaś doprowadzić do ugody (art. 13 ust. 1 ustawy o

obowiązkowych /.../) obejmującej całość

ubezpieczeniach

lub pewne składniki likwidacji szkody.

Takie i inne czynności faktyczne lub prawne łączące się z wykonywaniem umowy

ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej trudno kwalifikować jednak jako istotne

zagadnienia prawne wymagające rozstrzygnięcia.

Pytanie sformułowane w punkcie 1. sprowadzone do pierwiastkowej postaci

dotyczy

wpływu

stopnia

zużycia

pojazdu

na

wysokość

odszkodowania,

wypłacanego w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

z tytułu

uszkodzenia

(zniszczenia)

innego

pojazdu,

należnego

w

razie

przywrócenia stanu poprzedniego (art. 363 § 1 k.c.), tj. restitutio in integrum.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego potwierdzano istnienie

następujących

zasad

odpowiedzialności

odszkodowawczej

ubezpieczycieli

i naprawienia szkody, w tym ustalania wysokości odszkodowania:

1. szkoda objęta odpowiedzialnością ubezpieczyciela podlega

naprawieniu

według ogólnych zasad określonych w art. 361-363 k.c. (wyrok z 11 czerwca

2003 r., V CKN 308/01) oraz unormowań zawartych w art. 13 i w rozdziale 2.

ustawy o

ubezpieczeniach

że odszkodowanie

ma

obowiązkowych

wyrównać

/.../,

uszczerbek

w

co

oznacza

sferze

m.in.,

majątkowej

poszkodowanego polegający na utraceniu aktywów lub zwiększeniu

(powstaniu nowych) pasywów (wyrok z 20 lutego 2002 r., V CKN 903/00

niepubl.

2. zachowanie się obydwu stron stosunku zobowiązaniowego powstałego

z chwila wyrządzenia szkody podlega regułom wynikającym z art. 354 k.c.

(powoływany wyrok, I CKN 1466/99),

3. przywrócenie stanu poprzedniego (art. 363 § 1 k.c.) polega na odzyskaniu

(przez naprawę lub odtworzenie)

sprzed

użyteczności i walorów estetycznych

wypadku (wyrok III CRN 223/80), co nie oznacza jednak stanu

identycznego (wyrok z 19 lutego 2003 r., V CKN 1690/00 niepubl.).

Odszkodowanie obejmuje wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione

wydatki. Jeżeli koszt naprawy samochodu jest wyższy od jego wartości

przed uszkodzeniem, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do kwoty

odpowiadającej różnicy wartości samochodu sprzed i po wypadku,

4. odszkodowanie obejmuje koszty zakupu niezbędnych nowych części

i innych materiałów (wyrok z 20 lutego 1981 r., I CR 17/81, OSNC

1981/10/199, 2002.02.20, wyrok z 20 lutego 2002 r., V CKN 903/00, OSNC

2003/1/15). Ustalając odszkodowanie uwzględnia się ceny rynku lokalnego

(uchwała z 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2004/4/51) oraz

spadek wartości handlowej. W razie istotnego wzrostu wartości pojazdu po

naprawie świadczenie ubezpieczyciela obejmuje pełny koszt naprawy

pomniejszony o wzrost wartości (wyrok z 20 października 1972 r., II CR

425/72, OSNCP 1973, nr 6, poz. 111, wyrok z 5 listopada 1980 r., III CRN

223/80, OSNC 1981/10/186).

W niektórych spośród przytoczonych orzeczeń, np. oznaczonych sygn.

II CR 425/72 oraz III CZP 32/03, Sąd Najwyższy dopuszczał stosowanie nowych

części przy naprawie używanych samochodów zastrzegając jednak warunek

konieczności

lub

niezbędności

tego

sposobu.

Nie

ma

katalogu

sytuacji

usprawiedliwiających taką konieczność, a sporządzenie go byłoby niemożliwe

ze względu na bogactwo okoliczności faktycznych. Można jednak wysnuć wniosek,

że wskazania te były motywowane względami technicznymi lub bezpieczeństwa,

a również estetyki i trwałości części zamiennych oraz skutków związanych

z wiążącymi poszkodowanego umowami gwarancji, umowami serwisowymi itp.

W pewnych wypadkach może dojść do kolizji zasady wykluczającej

wzbogacenie się poszkodowanego wskutek naprawienia szkody z zasadą pełnego

odszkodowania. Ta druga byłaby naruszona, gdyby kompensowanie korzyści i strat

pogarszało sytuację poszkodowanego. Mogłoby to nastąpić w razie uwzględniania

amortyzacji części uszkodzonych, gdyby pojazd po naprawie mimo zastosowania

części nowych nie zwiększył wartości handlowej ani użytkowej. Ze względu na

wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym zasady słuszności nakazywałyby

w takim

wypadku

to okoliczności

udzielić

konkretnego

ochrony

interesom

przypadku

decydują

poszkodowanego.

Jednak,

o

istnieje

uznaniu,

czy

konieczność użycia części nowych, a w razie odpowiedzi twierdzącej, czy doszło

do wzbogacenia

się

w kosztach naprawy.

poszkodowanego

usprawiedliwiającego

jego

udział

Sąd

Najwyższy

w

swoim

orzecznictwie

(np.

powoływany

przez

wnioskodawcę wyrok z 25 kwietnia 2002 r., I CKN 1466/99) nie kwestionował co

do zasady obowiązku współdziałania obydwu stron stosunku zobowiązaniowego

wynikającego

z

odpowiedzialności

gwarancyjnej

ubezpieczyciela.

Potrzeba

ustalania jednak splotu zagadnień faktycznych oraz oceny, czy poszkodowany

nabywając części lub zlecając to wykonawcy naprawy kieruje się lojalnością wobec

dłużnika a nie powiększa zbędnie wysokości szkody wskazuje, że wątpliwości

Rzecznika Ubezpieczonych w tym przedmiocie dotyczą nie tyle wykładni prawa,

co jego stosowania w zindywidualizowanych przypadkach. Nie wyczerpują one

hipotezy art. 28 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym /.../ i nie uzasadniają pojęcia

uchwały rozstrzygającej przedstawione wątpliwości.

Odrębną przyczyną uzasadniającą odmowę podjęcia uchwały była utrata

mocy art. 28 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym /.../ na podstawie art. 3 ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U.05.143.1204) z dniem 17 sierpnia 2005 r.

Wymieniony przepis określający nie tylko uprawnienie lecz i przesłanki wystąpienia

Rzecznika Ubezpieczonych z wnioskiem o podjecie uchwały abstrakcyjnej miał

charakter proceduralny. Określenie czasowych skutków tego zdarzenia wymaga

wykładni ustawy uchylającej na podstawie zasad prawa międzyczasowego.

W praktyce nie kwestionuje się ogólnego znaczenia zasad wyrażonych w ustawie

z dnia 17 listopada 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania

cywilnego - Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.). Art. XV § 1 stanowi o bezzwłocznym

działaniu nowych przepisów postępowania. Wątpliwości mogą powstać odnośnie

do

art. XV § 2, czy w sformułowaniu o skutecznych czynnościach podjętych

w zgodzie z przepisami dotychczasowymi (dawnymi) nie zawarto odmiennej

zasady: jedności postępowania, której hołdował art. XXXVI rozporządzenia

Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. - Przepisy wprowadzające

kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. R.P. Nr 83, poz. 652 w brzmieniu

rozporządzenia z dnia 27 października 1932 r. - Dz.U. R.P. Nr 93, poz. 802).

W takim wypadku powtarzające się unormowania wprowadzające cezurę danej

instancji (np. art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych)

stanowiłyby wyjątek od zasady jedności.

Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r. III UZP 10/02 (Wokanda

2003/12/29) oraz w postanowieniu z 12 stycznia 2006 r. III CZP 76/05 (niepubl.)

opowiedział

się

za

istnieniem

jednej

zasady

intertemporalnego

prawa

procesowego: bezzwłocznego działania przepisów nowych. Konsekwentnie przyjął

w drugim z wymienionych

orzeczeń, że z chwilą uchylenia art. 28 Rzecznik

Ubezpieczonych utracił z dniem 17 sierpnia 2005 r. uprawnienie do wystąpienia

do Sądu Najwyższego o podjecie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów

prawnych budzących wątpliwości w praktyce zakładów ubezpieczeń.

Nie dopatrując się podstaw do odstąpienia od tego poglądu oraz ze względu

na pozostałe podniesione argumenty należało na podstawie art. 61 § 1 ustawy

o Sądzie Najwyższym odmówić podjęcia uchwały.

jz