III CZP 9/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 9/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Aleksandry W. i Krzysztofa W.

przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. D. [...] w G.

o uchylenie uchwały,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 maja 2011 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r.,

"Czy wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony (radcy

prawnego) w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej

w sprawie majątkowej należy ustalać na podstawie § 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez

radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349

ze zm.) w zależności od wartości przedmiotu sporu, czy też na

podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia stosowanego

w drodze analogii?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd

Apelacyjny

przedstawił

do

rozstrzygnięcia

Sądu

Najwyższego

zagadnienie prawne, ujęte w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2010 r., w związku z

poważnymi wątpliwościami prawnymi, jakie powziął przy rozpoznawaniu apelacji w

sprawie z powództwa Aleksandry W. i Krzysztofa W. przeciwko Wspólnocie

Mieszkaniowej przy ul. D. [...] w G. o uchylenie uchwały nr 9/2008 z dnia 20 maja

2008 r. Według tej uchwały, w 2008 r. miały zostać wykonane określone prace

remontowe, których koszt miał wynieść 530.050 zł i miał zostać sfinansowany z

posiadanych środków na funduszu remontowym i z zaciągniętego kredytu. W

pozwie i apelacji nie wskazano wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata od pozwu

została ustalona na podstawie art. 27 pkt 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz.

594 ze zm., dalej: „u.k.s.c.”). Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od

powodów na rzecz pozwanej, reprezentowanej przez radcę prawnego, kwotę 7 200

zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie § 6 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę pranego ustanowionego z urzędu

(Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przyjmując, że sprawa ma charakter majątkowy,

a wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 200.000 zł.

Zdaniem

Sądu

Apelacyjnego,

wątpliwość

ujęta

w

przedstawionym

zagadnieniu prawnym, wynika z tego, że w u.k.s.c. określona jest jednolita, niska

(200 zł) opłata sądowa od pozwu (i od apelacji) o uchylenie jakiejkolwiek uchwały

wspólnoty mieszkaniowej bez rozróżnienia, czy dotyczy ona sprawy majątkowej,

czy niemajątkowej; w tej samej wysokości została ustalona, na podstawie art. 27

pkt 8 u.k.s.c. opłata sądowa od pozwu o uchylenie uchwały organu spółdzielni;

wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – radcy prawnego w sprawie

o uchylenie uchwały organu spółdzielni zostało ustalone w § 10 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm., dalej: „rozporządzenie”) w wysokości

180 zł; brak jest przepisu szczególnego o wysokości wynagrodzenia radcy

prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej, mimo

że istnieje podobieństwo obu rodzajów spraw. Ponadto, skoro rozpoznawana

sprawa ma charakter majątkowy, a w rozporządzeniu nie ma przepisu

szczególnego o wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w tego rodzaju

sprawach, to można dojść do wniosku, iż należy je ustalić na podstawie § 6

rozporządzenia stosownie do wartości przedmiotu sporu. Jednakże z uwagi na

podobieństwo w określeniu przez ustawodawcę wysokości opłaty od pozwu w obu

rodzaju spraw, u podstaw czego leżało zapewnienie ochrony majątkowej członków

spółdzielni, (co było także podstawą ustalenia w rozporządzeniu umiarkowanego

wynagrodzenia radcy prawnego w takich sprawach), ta sama zasada powinna mieć

zastosowanie przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie

o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej. Sąd Apelacyjny podkreślił,

że bardzo często członkami wspólnoty mieszkaniowej są niezamożni emeryci

i renciści, dla których poniesienie wysokich kosztów wynagrodzenia zastępstwa

procesowego przekracza możliwości finansowe i może stanowić barierę dostępu do

sądu. Uwzględniając powyższe Sąd wyraził przekonanie, że w sprawach

o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej powinna obowiązywać jednolita

zasada ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika procesowego na

podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stosowanego przez analogię.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie

zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić

to zagadnienie

do

rozstrzygnięcia

Sądowi

Najwyższemu.

Ze

względu

na

wymagania zawarte w tym przepisie przedstawienie do rozstrzygnięcia Sądu

Najwyższego zagadnienia prawnego może nastąpić wówczas, gdy zagadnienie to

budzi – w ocenie sądu odwoławczego – poważne wątpliwości. Nie jest

wystarczającą przesłanką, uzasadniającą przedstawienie zagadnienia prawnego,

gdy budzi ono jedynie wątpliwości sądu odwoławczego, które powinny być

wyjaśnione przez ten sąd we własnym zakresie w ramach sądowego stosowania

prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r.,

III CZP 68/05, Lex nr 175457). O poważnych wątpliwościach można mówić

wówczas, gdy możliwa jest różna wykładnia budzących wątpliwości interpretacyjne

przepisów, przy czym za każdą z możliwych interpretacji przemawiają doniosłe,

w ocenie sądu odwoławczego, argumenty prawne, gdy ponadto brak jest

wypowiedzi Sądu Najwyższego, odnoszących się do dostrzeżonego zagadnienia

prawnego, albo, w tym zakresie, orzecznictwo tego Sądu jest sprzeczne, czy też

brak jest jednolitego, i przekonującego sąd odwoławczy, stanowiska doktryny

dotyczącego przedstawionego zagadnienia prawnego (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, Lex nr 590616). Taki stan

rzeczy nie zachodzi wówczas, gdy wprawdzie sąd odwoławczy dostrzega

możliwość różnych rozwiązań sformułowanego zagadnienia prawnego, jednakże

nie dostrzega istotnych argumentów prawnych przemawiających za jednym

z możliwych rozwiązań. Przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia

Sądu Najwyższego nie może zmierzać jedynie do potwierdzenia i wsparcia przez

Sąd Najwyższy sposobu rozwiązania przedstawionego zagadnienia prawnego,

za którym opowiada się sąd odwoławczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 13 czerwca 2006 r., II UZP 6/06, Lex nr 189258, z dnia 17 września 2008 r.,

III CZP 84/08, Lex nr 470907, z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 32/10, Lex nr

590616).

Z uzasadnienia postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne do

rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego nie wynika, aby były spełnione przesłanki

określone w art. 390 § 1 k.p.c. Wprawdzie Sąd Apelacyjny wskazał na możliwe

kierunki wykładni przepisów mogących mieć zastosowanie do ustalenia wysokości

wynagrodzenia radcy prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty

mieszkaniowej,

jednakże,

zdaniem

tego

Sądu,

za

zastosowaniem

§

rozporządzenia przemawia tylko wykładnia językowa. Inne natomiast argumenty,

wynikające z zastosowania zasad wykładni systemowej oraz funkcjonalnej,

przemawiają za zastosowaniem § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W związku z tym

Sąd ten wyraził przekonanie, że właśnie ten przepis powinien mieć zastosowanie,

nie

wskazując

argumentów przemawiających

za

inną

wykładnią. W tych

okolicznościach nie można przyjąć, że Sąd Apelacyjny miał poważne wątpliwości

dotyczące sformułowanego zagadnienia prawnego, skoro stanowisko prawne tego

Sądu w zakresie przedstawionego zagadnienia prawnego było jednoznaczne.

Należy mieć także na uwadze to, że wątpliwość prawna Sądu Apelacyjnego

była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 25 czerwca

2009 r., III CZP 40/09 (OSNC 2010, nr 2, poz. 26), w której przyjęto, że podstawę

zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez radcę

prawnego w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej stanowi stawka

minimalna, przewidziana w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu tej

uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że rozporządzenie choć nie określa stawki

minimalnej w sprawach o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej, to

ze względu na charakter prawny wspólnoty mieszkaniowej najbliższej - stosunkom

wewnątrzspółdzielczym i cel jej działalności (z reguły niezarobkowy), do ustalenia

wysokości stawki minimalnej w sprawie

mieszkaniowej

powinno

mieć

o uchylenie uchwały wspólnoty

zastosowanie

unormowanie

dotyczące

wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach o uchylenie uchwały spółdzielni.

Nie ma potrzeby udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne w sytuacji, w której

wykładnia wskazanych w nim przepisów została już dokonana przez Sąd

Najwyższy, a Sąd przedstawiający zagadnienie prawne nie powołał się na

możliwość odmiennej interpretacji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25

listopada 2005 r., I UZP 3/05, OSNP 2006, nr 15-16, poz. 253).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

postanowił, jak w sentencji.