III CZP 87/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 87/08

POSTANOWIENIE

Dnia 7 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w S.

przeciwko zamawiającemu Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w T.

przy interwencji ubocznej po stronie zamawiającego P. S.A. w W.

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 października 2008 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w T.

postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r.,

"Czy nabywca przedsiębiorstwa może ubiegać się o udzielenie

zamówienia, powołując się na nabyte wraz z przedsiębiorstwem

niezbędną wiedzę i doświadczenie w rozumieniu art. 22 ust. 1 pkt 1

ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

(Dz.U. Nr 223 poz. 1655 ze zm.) w sytuacji, w której zbywca przedsiębiorca jednoosobowy - prowadzi nadal tę samą działalność

gospodarczą ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przy rozpoznawaniu skargi od wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia

22 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy w T. powziął wątpliwości odnośnie do

zagadnienia prawnego sformułowanego w sentencji postanowienia, którym

przekazał je Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przedstawione zagadnienie dotyczy wykładni art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 223, poz.

1655 ze zm.; dalej – ustawa), zgodnie z którym o udzielenie zamówienia mogą

ubiegać się wykonawcy, którzy posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz

dysponują potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia.

Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą tego, czy nabywca przedsiębiorstwa może

ubiegać

się

o

udzielenie

zamówienia,

powołując

się

na

nabyte

wraz

z przedsiębiorstwem niezbędną wiedzę i doświadczenie, w sytuacji, w której

zbywca przedsiębiorstwa nadal prowadzi tę samą działalność gospodarczą. Przede

wszystkim należy podkreślić, że źródłem wątpliwości Sądu jest wyrok Zespołu

Arbitrów przy Urzędzie Zamówień Publicznych z dnia 28 stycznia 2005 r., w którym

stwierdzono, że wykonawca będący spółką z o.o. nie może ująć w wykazie

doświadczenia usług świadczonych przez zbywcę przedsiębiorstwa prowadzonego

przez osobę fizyczną, jeżeli przedsiębiorca ten nadal prowadzi działalność

gospodarczą. Teza ta nie ma jednak ogólnego znaczenia, dotyczy bowiem

specyficznej sytuacji, w której przedsiębiorstwo osoby fizycznej wniesione zostało

jako aport do spółki z o.o., a po tym zdarzeniu w dalszym ciągu prowadził je

przedsiębiorca – zbywca, a nie nabywca. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że

Zespół Arbitrów przyjął, że w takiej sytuacji w ogóle nie doszło do zbycia

przedsiębiorstwa. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. W istocie

zresztą kwestia ta pozbawiona jest znaczenia, przedstawione zagadnienie prawne

należy sprowadzić wyłącznie do tego, czy nabywca przedsiębiorstwa nabywa

jednocześnie wiedzę i doświadczenie, o jakim mowa w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy,

czy też przymioty te nie wchodzą w skład pojęcia przedsiębiorstwa, pozostając

cechami osobistymi zbywcy.

Nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku skutecznego nabycia

przedsiębiorstwa

składniki

niematerialne,

w

tym

związane

z

wiedzą

i doświadczeniem przechodzą na nabywcę. Konieczne jest zatem w każdym

wypadku rozstrzygnięcie, czy doszło do nabycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art.

552 k.c. Nabycie przedsiębiorstwa ma miejsce bowiem wówczas, gdy możliwe jest

kontynuowanie dotychczasowej działalności gospodarczej. W każdym zatem

przypadku zbycia przedsiębiorstwa dochodzi do przejścia na nabywcę także

składnika niemajątkowego, jakim jest wiedza i doświadczenie.

Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy nie może być

rozumiany dosłownie, bowiem gdy zamawiającym jest osoba prawna lub jednostka

organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, nie można stwierdzić, czy

posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie. Przez „posiadanie niezbędnej wiedzy

i doświadczenia” trzeba zatem rozumieć stan, w którym wykonawca dysponuje

osobami zapewniającymi prawidłowe wykonanie zamówienia. Pojęcie to obejmuje

jednak

także

takie

składniki

przedsiębiorstwa,

jak

know-how,

tajemnice

przedsiębiorstwa, dokumentacja, goodwill, renoma itp. Reasumując, pojęcie

„niezbędna wiedza i doświadczenie” w rozumieniu powołanego przepisu obejmuje

zarówno składniki niematerialne przedsiębiorstwa, jak i dobra osobiste związane

z przedsiębiorcą lub pracownikami przedsiębiorstwa.

Należy również zwrócić uwagę, że „wiedza i doświadczenie” nie zostały

zaliczone w art. 551 k.c. do składników niematerialnych przedsiębiorstwa,

a w orzecznictwie i doktrynie nie wyróżnia się również takiego składnika. Są to

bowiem przymioty związane nie z przedsiębiorstwem, ale z przedsiębiorcą lub

pracownikami przedsiębiorstwa, które zaliczyć należy do dóbr osobistych, jako

zbliżone do wymienionych w art. 23 k.c. takich dóbr jak twórczość naukowa,

artystyczna,

i

wynalazcza

doświadczenie

i

pozostają

racjonalizatorska.

Takie

oczywiście

przedsiębiorcy

przy

cechy,

jak

wiedza

zbywającym

przedsiębiorstwo i nie podlegają zbyciu. Należy zatem odróżnić wiedzę

i doświadczenie związane z osobą przedsiębiorcy i pracowników od składników

niematerialnych przedsiębiorstwa związanych z wiedzą i doświadczeniem, takimi

jak know-how, tajemnice przedsiębiorstwa, dokumentacje, patent itp.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że zbycie przedsiębiorstwa

nie oznacza tylko zbycia mienia, ale zbycie swoistego organizmu gospodarczego

(wyrok z dnia 10 stycznia 1972, I CR 359/71, OSPiKA 1972, nr 12, poz. 232). Nie

jest kwestionowane, że zbycie przedsiębiorstwa obejmuje także składniki

niemajątkowe niezbędne do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (por.

wyrok SN z dnia 17 października 2000 r., I CKN 850/98 i z dnia 8 kwietnia 2003 r.,

IV CKN 51/01, niepubl.). Przy ubieganiu się przez nabywcę przedsiębiorstwa

o udzielenie zamówienia publicznego nie jest zatem istotne, czy zbywca

przedsiębiorstwa nadal wykorzystuje w prowadzonej przez siebie (innej niż

w oparciu o zbyte przedsiębiorstwo) działalności gospodarczej zdobytą wiedzę

i doświadczenie, ale to, czy umowa zbycia przedsiębiorstwa obejmuje takie

składniki niematerialne związane z wiedzą i doświadczeniem, jak np. tajemnice

przedsiębiorstwa, dokumentacja, know-how, kontakty, patenty, które pozwalają na

ocenę, że jest w stanie wykonać zamówienie tak, jak by to uczynił zbywca. Kwestia

ta jednak należy do sfery ustaleń faktycznych, podobnie jak to, czy nabywca

dysponuje pracownikami, posiadającymi wiedzę i doświadczenie niezbędne do

wykonania zamówienia. To zaś, czy zbywca przedsiębiorstwa nadal prowadzi taką

samą działalność gospodarczą, pozostaje dla tej oceny obojętne.

Wobec tego zatem, że przedstawione zagadnienie w istocie nie dotyczy

kwestii prawnych, ale jedynie faktycznych, orzeczono jak w sentencji.