III CZP 84/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 84/06

POSTANOWIENIE

Dnia 14 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Helena Ciepła (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z wniosku P. Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W.

przy uczestnictwie E.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o nadanie klauzuli wykonalności,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 14 listopada 2006 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w W.

postanowieniem z dnia 30 czerwca 2006 r.,

" Czy nabywca nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową na

podstawie zarządzenia tymczasowego sądu (art. 111 ustawy

z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - tekst jednolity

Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) jest osobą, na którą po

powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem

tytułu, przeszedł obowiązek, w rozumieniu art. 788 k.p.c., zapłaty

świadczenia

pieniężnego,

zabezpieczonego

tą

hipoteką,

zasądzonego

wyrokiem

sądu

polubownego

od

zbywcy

nieruchomości"?

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2006 r. oddalił

wniosek P. Spółki z o.o. w W. o nadanie na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. klauzuli

wykonalności tytułowi wykonawczemu przeciwko Spółce z o.o. z siedzibą w W.,

działającej pod firmą „E”.

Sąd Okręgowy ustalił, że postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005 r. Sąd

Okręgowy

w

W. udzielił

zabezpieczenia

roszczeniu

wnioskodawczyni,

dochodzonemu przed Sądem Arbitrażowym, obciążając hipoteką przymusową

kaucyjną do kwoty 1.148.016 zł. nieruchomość położoną przy ul. S., stanowiącą

własność

Miasta

W.,

której

użytkownikiem

Mieszkaniowa „D." Hipoteka ta wpisana

wieczystym

została

do

była

Spółdzielnia

księgi

wieczystej

prowadzonej dla tej nieruchomości.

Aktem notarialnym z dnia 10 grudnia 2005 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa „D."

przeniosła

na

rzecz

uczestniczki

postępowania

przysługujące

jej

prawo

użytkowania wieczystego. Uczestniczka została wpisana do księgi wieczystej, jako

użytkownik wieczysty.

Wyrokiem z dnia 5 października 2005 r. Sąd Arbitrażowy w W. zasądził od

Spółdzielni Mieszkaniowej „D." na rzecz wnioskodawczyni 2.184.230,40zł. z

odsetkami. Temu wyrokowi Sąd Okręgowy nadał klauzulę wykonalności.

Sąd Okręgowy w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2006 r. wyraził

stanowisko,

że

tytułowi

wykonawczemu

wydanemu

przeciwko

Spółdzielni

Mieszkaniowej „D." nie jest dopuszczalne nadanie, na podstawie art. 788 k.p.c.,

klauzuli wykonalności przeciwko nabywcy użytkowania wieczystego, jakim jest

uczestniczka postępowania.

W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła m. in.

naruszenie art. 7541 § 1 k.p.c. przez przyjęcie w sposób dorozumiany, że

zabezpieczenie upadło.

Przy rozpoznawaniu tego zażalenia Sąd Apelacyjny powziął poważne

wątpliwości,

którym

dał

wyraz

w

przedstawionym

przytoczonym w sentencji postanowienia.

zagadnieniu

prawnym,

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z utrwalonego, niekwestionowanego przez doktrynę, orzecznictwa Sądu

Najwyższego wynika, że przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego na

podstawie art. 390 § 1 k.p.c. może być jedynie taka poważna wątpliwość prawna,

której wyjaśnienie w formie uchwały jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (zob.

np. uzasadnienia postanowienia z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC

1997, nr 1, poz. 9 i uchwały z dnia 23 września 2004 r., III CZP 48/04, OSNC 2005,

nr 9, poz. 153). Innymi słowy, konieczne jest istnienie związku przyczynowego

między przedstawionym zagadnieniem prawnym a podjęciem decyzji co do istoty

sprawy. Z tej przyczyny sąd drugiej instancji, przedstawiając Sądowi Najwyższemu

do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, jest obowiązany wskazać, dlaczego

rozstrzygniecie

tego

zagadnienia

odwoławczego.

Przytoczone

jest

niezbędne

do

rozpoznania

argumenty

podlegają

rozważeniu

środka

przez

Sąd

Najwyższy, który w pierwszej kolejności bada, czy spełnione zostały warunki do

podjęcia uchwały (zob. np. uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

27 listopada 1997 r., III CZP 56/97, niepubl., z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP

33/01, niepubl., z dnia 30 maja 2003 r., III CZP 30/03 niepubl.).

Przedstawiając

przytoczone

w

sentencji

zagadnienie

prawne,

Sąd

Apelacyjny wstrzymał się od rozstrzygnięcia zarzutu wnioskodawczyni, że

u podłoża zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego legło m. in. założenie, iż

zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej kaucyjnej upadło.

Zgodnie z art. 7541 § 1 k.p.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej

albo jeżeli sąd inaczej nie postanowi, zabezpieczenie udzielone według przepisów

niniejszego tytułu upada po upływie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia

uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu.

W

sprawie

jest

sporna

kwestia,

czy

udzielone

wnioskodawczyni

zabezpieczenie hipoteczne upadło, czy też nadal istnieje. W uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zabezpieczenie hipoteczne upadło,

a ten fakt wyklucza (obok innych przyczyn) nadanie klauzuli wykonalności

przeciwko

aktualnemu

właścicielowi

nieruchomości

obciążonej

hipoteką

przymusową kaucyjną. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni

zakwestionowała trafność takiego stanowiska Sądu Okręgowego, powołując się na

dalsze istnienie zabezpieczenia z uwagi na złożenie wniosku o zmianę hipoteki

przymusowej kaucyjnej na hipotekę przymusową zwykłą z zachowaniem terminu

miesięcznego od stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego.

Sąd Najwyższy nie może zastąpić Sądu Apelacyjnego w rozstrzygnięciu

wskazanej kwestii. Nie sposób jednak nie zauważyć, że gdyby uznać, iż

zabezpieczenie hipoteczne z mocy prawa upadło, to przedstawione zagadnienie

prawne byłoby bezprzedmiotowe dla rozpoznania przez Sąd Apelacyjny zażalenia.

Trzeba byłoby bowiem przyjąć, że prawo użytkowania wieczystego nie jest

obciążone hipoteką przymusową, a ponieważ nabywca tego prawa nie jest również

dłużnikiem osobistym wnioskodawczyni, to byłby brak podstaw do nadania

przeciwko niemu klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu wydanemu

przeciwko Spółdzielni „D.” (dłużniczce osobistej). Taka zaś ocena prowadziłaby do

odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.

Uwagi powyższe prowadzą do wniosku, że przedstawienie zagadnienia

prawnego było przedwczesne, dlatego Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały

na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), zgodnie z którym skład Sądu Najwyższego

podejmuje

uchwałę,

jeżeli

uzna,

że

przedstawione

zagadnienie

wymaga

wyjaśnienia, a rozbieżności - rozstrzygnięcia, w przeciwnym razie odmawia jej

podjęcia, a jeżeli podjęcie uchwały stało się zbędne - umarza postępowanie.

jc