III CZP 80/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 80/10

POSTANOWIENIE

Dnia 22 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z wniosku wierzyciela Bank Spółdzielczy

w J.

przy uczestnictwie dłużników Haliny S. i Krzysztofa S.

o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 22 października 2010 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r.,

„Czy oświadczenie dłużnika złożone na podstawie art. 97 ust. 2

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U.2002 r.,

Nr 72, poz. 665 tekst jednolity z późn. zm.) może określać kwotę

zadłużenia jako sumę ściśle określonej kwoty pieniężnej oraz

odsetek umownych liczonych według zmiennej stopy procentowej

bez wskazania okresu ich naliczania, odsetek przeterminowanych

i ewentualnych kosztów egzekucji?”.

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r. oddalił wniosek

wierzyciela

Banku

Spółdzielczego

w J.

o

nadanie

klauzuli

wykonalności

bankowemu tytułowi egzekucyjnemu przeciwko dłużnikom Halinie S. i Krzysztofowi

S. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że złożone przez Halinę S. i

Krzysztofa

S. oświadczenia

o

poddaniu się

egzekucji nie

określają

jej

dopuszczalnej granicy. W oświadczeniu tym suma wyznaczająca tę granicę została

uzależniona od wysokości odsetek naliczanych według zmiennej stopy procentowej

oraz od ewentualnych kosztów egzekucji. Tak sformułowane oświadczenie narusza

w sposób oczywisty jego gwarancyjny charakter i nie odpowiada wymogom art. 97

ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst. jedn.: Dz. U.

z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.; dalej: „pr. bank.”).

Sąd Okręgowy rozpoznając zażalenie wierzyciela na to postanowienie

powziął

poważną

wątpliwość,

której

dał wyraz

w

zagadnieniu

prawnym

przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie na

podstawie art. 390 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie

z którym przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art.

390 § 1 k.p.c. może być jedynie taka poważna wątpliwość prawna, której

wyjaśnienie w formie uchwały jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy sąd drugiej

instancji. Podkreśla się przy tym, że sąd drugiej instancji, przedstawiając Sądowi

Najwyższemu

do

rozstrzygnięcia

zagadnienie

prawne,

jest

obowiązany

szczegółowo wyjaśnić, na czym polegają jego wątpliwości i dlaczego uważa je za

poważne, a także wykazać, że wątpliwości te pozostają w związku przyczynowym

z rozstrzygnięciem środka odwoławczego. Przytoczone przez sąd drugiej instancji

argumenty podlegają rozważeniu przez Sąd Najwyższy, który w pierwszej

kolejności bada, czy spełnione zostały warunki do podjęcia uchwały (por. m.in.

uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego: z dnia 27 listopada 1997 r., III CZP

56/97, nie publ.; z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, nie publ.; z dnia 30 maja

2003 r., III CZP 30/03, nie publ.; z dnia 14 listopada 2006 r., III CZP 84/06, nie

publ.; z dnia 20 listopada 2009 r., III CZP 90/09, nie publ.).

Zgodnie z art. 7862 § 1 k.p.c., w postępowaniu o nadanie klauzuli

wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu sąd bada, czy dłużnik poddał

się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej

dokonanej bezpośrednio z bankiem lub z zabezpieczenia wierzytelności banku

wynikającej z tej czynności. Przed przeprowadzeniem tego badania sąd klauzulowy

musi jednak ocenić, czy dokument przedłożony przez bank spełnia - określone

w art. 96-98 pr. bank.- przesłanki ważności i skuteczności bankowego tytułu

egzekucyjnego,

a

także

inne

wymogi

przewidziane

dla

każdego

tytułu

egzekucyjnego. Ocena taka może być – rzecz jasna - dokonana jedynie na

podstawie dokumentów załączonych do wniosku wierzyciela. Dokumenty te

powinny być złożone w oryginałach bądź odpisach uwierzytelnionych przez

uprawnione do tego osoby (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia

3 października 2008 r., I CSK 62/08, nie publ. oraz postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CZ 8/06, OSP 2006, nr 12, poz. 141 i powołanego wyżej - postanowienia z dnia 20 listopada 2009 r., III CZP 90/09).

W rozpoznawanej sprawie oświadczenia dłużników o poddaniu się egzekucji

zamieszczone zostały w umowie o kredyt średnioterminowy (Krzysztofa S.) oraz w

umowie o przystąpieniu do długu (Haliny S.), przy czym - czego nie dostrzegł Sąd

Okręgowy - wierzyciel załączył do wniosku jedynie kserokopie tych umów

oznaczonych jako odpisy poświadczone za zgodność z oryginałem przez zastępcę

dyrektora Oddziału w S. Alicję Z. i podpisane nieczytelnym podpisem. Umknęło

zatem uwadze Sądu Okręgowego, że odpisy wymienionych dokumentów nie

zostały uwierzytelnione przez uprawnioną do tego osobę (art. 129 § 2 k.p.c.).

Nieprzedstawienie przez wierzyciela oryginałów lub prawidłowo poświadczonych

odpisów oświadczeń dłużników o poddaniu się egzekucji, a także oryginału lub

poświadczonego odpisu umowy kredytowej nie pozwala ocenić, czy spełnione

zostały przesłanki warunkujące nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu

klauzuli wykonalności. Braki te uniemożliwiają

uwzględnienie wniosku (por.

uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2001 r. III CZP 53/01, Biul. SN

2001, nr 10, poz. 8). Oznacza to, że nie został spełniony wymóg istnienia związku

przyczynowego między potrzebą rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia

prawnego a rozstrzygnięciem zażalenia, które nie może wywrzeć zamierzonego

skutku.

Jedynie na marginesie wypada też zauważyć, że potrzeba rozstrzygnięcia

przedstawionego zagadnienia prawnego nie wystąpiłaby również w przypadku

przedstawienia przez wierzyciela oryginałów wymienionych dokumentów lub ich

uwierzytelnionych prawidłowo odpisów. Bankowy tytuł egzekucyjny – jak już

wyjaśnił to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 lutego 2009 r., III CZP 145/08, Biul.

SN 2009, nr 2, poz. 7) – musi określać precyzyjnie wysokość zobowiązań dłużnika

wraz z odsetkami i terminami ich płatności. W tytule tym odsetki powinny być

strukturalnie wyodrębnione z innych pozycji składających się na dług dłużnika

i jednocześnie odpowiednio określone co do wysokości. Konieczne jest zatem

wskazanie w tytule kwoty stanowiącej podstawę obliczenia odsetek, podanie

konkretnej stopy procentowej oraz okresu ich obliczenia. Tylko w ten sposób

bowiem

dłużnik może

uzyskać pełną możliwość zweryfikowania

swojego

zadłużenia ujętego w bankowym tytule egzekucyjnym.

W świetle przytoczonego zapatrywania, które skład orzekający podziela, nie

ulega wątpliwości, że załączony przez wierzyciela do wniosku bankowy tytuł

egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych w art. 96 ust. 2 pr.bank.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

postanowił, jak w sentencji.