III CZP 79/20 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 79/20 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Karol Weitz (przewodniczący)‎SSN Monika Koba‎SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa R. K.‎przeciwko B. R.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 grudnia 2021 r.,‎na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w […]postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I AGa […], Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością powstała ‎z przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w toku postępowania (w tym apelacyjnego) ma legitymację procesową do dalszego prowadzenia sprawy ex lege w tym postępowaniu, stając się sukcesorem praw i obowiązków po podmiocie przekształcanym (osobie fizycznej)? odmawia podjęcia uchwały.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2019 r. Sąd Apelacyjny w [...] odrzucił apelację P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 lutego 2019 r. wydanego w sprawie z powództwa R. K. przeciwko H. R.. Spółka wnosząca apelację uzasadniając swoją legitymację bierną wskazała, że dotychczasowy pozwany przedsiębiorca H. R. z dniem 25 marca 2019 r. przekształcił swoją działalność gospodarczą w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Pokrył wkładem niepieniężnym udziały w spółce i przeniósł na spółkę wszystkie składniki majątku przedsiębiorstwa.W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny odwołał się do treści art. 370 oraz 373 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 listopada 2019 r. wskazując, że przepisy te mają zastosowanie w sprawie na mocy art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. 2019 r., poz. 1469 - dalej jako ustawa zmieniająca z 2019 r.). Zdaniem Sądu Apelacyjnego legitymacja do wniesienia apelacji przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok. Warunkiem zaskarżenia orzeczenia jest gravamen polegający na niezgodności orzeczenia z żądaniem zgłoszonym w procesie przez strony. Wbrew przekonaniu apelującej spółki przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę ograniczoną odpowiedzialnością nie oznacza utraty podmiotowości prawnej przez H. R.. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 584 1 § 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter successio singularis w rozumieniu ar. 192 pkt 3 k.p.c. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 373 k.p.c. odrzucił apelację P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P..Sąd Apelacyjny doręczył dnia 17 grudnia 2019 r. (k. 1409) stronom odpis postanowienia z dnia 9 grudnia 2019 r. z uzasadnieniem.

Spółka P. wniosła dnia 19 grudnia 2019 r. (k. 1420) zażalenie na to postanowienie do innego składu Sądu Apelacyjnego w [...]. Przy rozpoznaniu zażalenia powstało zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w sentencji postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 15 czerwca 2020 r.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozstrzyga wyłącznie zagadnienia powstałe przy rozpoznawaniu apelacji, ewentualnie - zgodnie z art. 397 § 3 k.p.c. - przy rozpoznawaniu zażalenia, a podjęta uchwała wiąże sąd w danej sprawie (art. 390 § 2 k.p.c.).

Wynika z tego, że musi istnieć związek między rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego a wynikiem postępowania wszczętego środkiem odwoławczym. Zagadnienie prawne nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, oderwanego od przedmiotu orzekania; przeciwnie - uzyskana odpowiedź, niezależnie od jej ogólniejszego znaczenia, powinna służyć rozstrzygnięciu sprawy toczącej się przed pytającym sądem (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, Nr 1, poz. 9, z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CZP 10/09, nie publ., i z dnia 5 stycznia 2011 r., III CZP 110/10, nie publ.).

Wymaganie związku między przedstawianym zagadnieniem prawnym a wynikiem postępowania nie jest spełnione m.in. wtedy, gdy środek zaskarżenia, przy rozpoznawaniu którego wyłoniło się zagadnienie prawne, jest niedopuszczalny, a jeżeli zagadnienie dotyczy jego dopuszczalności - gdy niedopuszczalność ta wynika z innych przyczyn niż przedstawione do oceny Sądowi Najwyższemu. W przypadku, gdy związku takiego nie ma, tj. gdy niezależnie od treści udzielonej odpowiedzi zapadnie takie samo rozstrzygnięcie sądu odwoławczego, Sąd Najwyższy odmawia udzielenia odpowiedzi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 listopada 1997 r., III CZP 55/97, nie publ.,z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 73/97, nie publ., z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 33/02, OSNC 2003, Nr 5, poz. 62, z dnia 10 maja 2007 r., III CZP 32/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 63, z dnia z 29 czerwca 2016 r., III CZP 10/16, nie publ.; z 12 września 2017 r., III SZP 2/17, nie publ., z dnia 21 grudnia 2017 r., III CZP 80/17, nie publ., z dnia 15 lutego 2019 r., III CZP 87/18, nie publ. z dnia 5 grudnia 2019 r., III CZP 37/19, nie publ. ; z dnia 24 stycznia 2020 r., III CZP 54/19, nie publ., z dnia9 października 2020 r., III CZP 73/19,nie publ., z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 28/20, nie publ.).

Przedstawiając zagadnienie prawne Sąd Apelacyjny, który słusznie uznał, że do rozpoznania apelacji mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 listopada 2019 r., jednak w odniesieniu do zażalenia spółki P. spółki z o.o. w P. nie uwzględnił zmiany stanu prawnego ukształtowanego wymienioną ustawą zmieniającą z 2019 r. Zażalenie to zostało wniesione po dniu 7 listopada 2019 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z 2019 r. W świetle art. 9 ust. 4 tej ustawy odczytywanego a contrario do jego rozpoznania mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym tą ustawą (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2019 r., V CZ 90/19, nie publ., z dnia 27 maja 2020 r., III CZ 10/20, nie publ., i z dnia 23 czerwca 2020 r.

IV CZ 17/20, nie publ.). Ustawą zmieniającą z 2019 r. znacząco zmodyfikowano dotychczasowy reżim prawny zażalenia, jako środka odwoławczego przysługującego przede wszystkim od nie merytorycznych orzeczeń sądu pierwszej i drugiej instancji (art. 394 i n.k.p.c.). W szczególności, zgodnie ze znowelizowanym art. 394 § 2 zdanie pierwsze k.p.c., termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. W powiązaniu z art. 357 § 1 i 21 k.p.c. oznacza to, że warunkiem skutecznego wniesienia zażalenia jest uprzednie wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2021 r., III CZP 28/20, OSNC 2021, nr 11, poz. 71, z dnia 2 lipca 2021 r., III CZP 38/20, OSNC 2021, nr 12, poz. 80 i z dnia 20 sierpnia 2021 r., III CZP 59/20, Biul.SN 2021, nr 7-8, s. 15,) W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 grudnia 2020 r., II CZ 53/20, nie publ.).

Sąd Najwyższy podniósł, że rozwiązanie to nawiązuje do art. 3985 § 1 k.p.c. dotyczącego postępowania kasacyjnego i warunkuje dopuszczalność zażalenia uprzednim wystąpieniem przez stronę z wnioskiem o uzasadnienie postanowienia, które ma stanowić przedmiot zażalenia. Zażalenie wniesione wprost, tj. z pominięciem uprzedniego złożenia wniosku o uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, podlega w konsekwencji odrzuceniu jako niedopuszczalne z innych przyczyn (art. 373 § 1 w związku z art. 397 § 3 k.p.c. ( zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96, OSNAPiUS 1997, Nr 14, poz. 254, z dnia 19 kwietnia 1999 r., II CZ 23/99, OSNC 1999, Nr 11, poz. 195 i z dnia 19 czerwca 2020 r., I CSK 57/20, nie publ.).

Reguła ta ma odpowiednie zastosowanie do zażalenia podlegającego rozpoznaniu przez inny skład sądu drugiej instancji (ar. 373 § 1 w zw. z art. 397 § 3, 394 § 2 oraz 3942 § 2 k.p.c. ), w tym do zażalenia na postanowienie sądu odrzucające apelację (art. 3942 § 1 k.p.c.).Z materiału sprawy nie wynikało, by Spółka wnosząca zażalenie złożyła wniosek o uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w ustawowym terminie, zgodnie z wymaganiami przewidzianymi dla tego pisma (art. 357 k.p.c.). Braku wymaganego wniosku nie sanuje okoliczność, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone i doręczone skarżącemu z urzędu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1999 r., II CZ 23/99, OSNC 1999, Nr 11, poz. 195, z dnia 30 marca 2006 r., III CZ 12/06, nie publ., z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 31/08, nie publ., uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2021 r., III CZP 59/20 nie publ.).Z materiału sprawy wynika, że wniesienie zażalenia przez P. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością nie zostało poprzedzone wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie skarżonego postanowienia z uzasadnieniem, co pociąga za sobą konieczność odrzucenia zażalenia przez Sąd drugiej instancji właściwy do jego rozpoznania, jako niedopuszczalnego (art. 373 § 1 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego nie może mieć wobec tego żadnego wpływu na rozstrzygnięcie zażalenia.

Niezależnie bowiem od udzielonej odpowiedzi, środek odwoławczy podlega odrzuceniu z innego powodu. Brak jest zatem bezpośredniego związku przyczynowego między sformułowanym przez Sąd odwoławczy problemem prawnym a sposobem rozpoznania sprawy, co uniemożliwia podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały wyjaśniającej wątpliwości Sądu Okręgowego.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznając, że nie zostały spełnione warunki umożliwiające podjęcie uchwały, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.:

Dz. U. z 2021 r. poz. 1904), orzekł, jak w sentencji.