III CZP 75/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 75/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości P.

sp. z o.o. we W.

przeciwko B.S.A. we W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 20 października 2010 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r.,

„Czy fakt ogłoszenia upadłości likwidacyjnej wykonawcy robót

budowlanych obliguje inwestora do zwrócenia mu kaucji

gwarancyjnej przed upływem okresu, na który została ustanowiona?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. zasądził od strony

pozwanej B. S.A. we W. na rzecz syndyka masy upadłości P. sp. z o.o. we W.

kwotę 219 564,37 zł, z należnościami ubocznymi, tytułem zwrotu kaucji

gwarancyjnej zabezpieczającej wykonanie napraw gwarancyjnych przez stronę

pozwaną, jako wykonawcę robót budowlanych. Sąd ten uznał, że wyniku

ogłoszenia jej upadłości mającej na celu likwidację majątku, stało się wymagalne

roszczenie o zwrot kaucji, mimo że nie upłynął jeszcze okres, na który wykonawca

udzielił gwarancji.

Przy rozpoznaniu apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny powziął

wątpliwość, czy okoliczności wskazane przez Sąd pierwszej instancji obligują

inwestora

do

zwrotu

kaucji.

Uznał,

że

przepisy

Prawa

upadłościowego

i naprawczego ( dalej – p.u.n.) nie dają w tym zakresie jasnej odpowiedzi i na

podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia

zagadnienie prawne sformułowane w wydanym w tym zakresie postanowieniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postanowieniu o przedstawieniu zagadnienia prawnego na podstawie

art. 390 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny posłużył się pojęciem kaucji gwarancyjnej, co w

pierwszym rzędzie wymaga uściślenia. Bezsporne okoliczności faktyczne, do

których odwoływały się Sądy obu instancji wskazują, że kaucja została ustanowiona

w wyniku umowy zawartej przez inwestora i wykonawcę robót budowlanych w

związku z gwarancją udzieloną przez wykonawcę. Należy zatem przyjąć, że strony

umowy o roboty budowlane zawarły dodatkowo umowę nienazwaną kaucji, która –

z uwagi na okres jej obowiązywania – nie wygasła w chwili ogłoszenia upadłości

likwidacyjnej wykonawcy robót, co nastąpiło 20 kwietnia 2009 r. Wymaga zatem

podkreślenia, że tego rodzaju umowa kaucji gwarancyjnej nie jest umową

wzajemną i w konsekwencji nie mają do niej zastosowania art. 98 – 99 p.u.n.

Uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego wydanego na podstawie

art. 390 § 1 k.p.c. wskazuje jednocześnie, że w jego ocenie Sąd Okręgowy

uwzględniając

powództwo

na

podstawie

art.

ust.

p.u.n.

dokonał

niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni tego przepisu. Przepis ten zdaniem

Sądu Apelacyjnego powinien być wykładany ściśle. Reguluje on zaś jedynie

kwestie

dotyczące

w rozstrzyganej

wymagalność

sprawie

zobowiązań

chodziło

o

upadłego,

problem

podczas

wymagalności

gdy

roszenia

przysługującego upadłemu. Nakazuje to przyjąć, że wykładnia art. 91 ust. 2 p.u.n.

nie budziła wątpliwości Sądu drugiej instancji i stanął on na stanowisku, że przepis

ten nie miał wpływu na ocenę wymagalności roszczenia strony powodowej.

Powstaje w związku z tym pytanie, jakie inne zagadnienie prawne

występujące w sprawie miałby ewentualnie rozstrzygnąć Sąd Najwyższy. Nie

stanowi bowiem zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 390 § 1 k.p.c. pytanie

o treści sformułowanej przez Sąd Apelacyjny. Ma ono charakter zbyt ogólny

i w rzeczywistości jest to pytanie o sposób rozstrzygnięcia sprawy, podyktowane

stwierdzeniem,

że

Sąd

Apelacyjny

w

przepisach

Prawa

upadłościowego

i naprawczego nie dostrzegł przepisów regulujących wprost skutki ogłoszenia

upadłości likwidacyjnej dla wymagalności wierzytelności upadłego, a sposób

rozstrzygania podobnych spraw przez inne sądy uznał za wskazujący na

rozbieżność orzecznictwa. Instytucja pytań prawnych nie służy wyjaśnianiu tego

rodzaju wątpliwości. Rolą Sądu Najwyższego, w przypadku, gdy nie przejmuje

sprawy do rozpoznania, nie jest też samodzielne formułowanie zagadnień

prawnych, które mogą być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i udzielanie na nie

odpowiedzi. Niezależnie więc od faktu, że w rozstrzyganej sprawie można się

dopatrywać istnienia wątpliwości natury prawnej, z uwagi na sposób sformułowania

zagadnienia

prawnego

oraz

sposób

uzasadnienia

postanowienia

o

jego

przedstawienia Sądowi Najwyższemu, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. należało

odmówić udzielenia na nie odpowiedzi.