III CZP 6/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 6/11

POSTANOWIENIE

Dnia 30 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Kredyt I. S.A. w Z.

przeciwko Sylwestrowi J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 30 marca 2011 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r.,

"Jakimi przesłankami powinien kierować się Sąd rozpoznając

wniosek o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty (art. 492 § 3

k.p.c.)?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie

prawne powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy zażalenia na

postanowienie Sądu Rejonowego oddalające wniosek pozwanego o wstrzymanie

wykonalności nakazu zapłaty. Sąd Rejonowy wskazał w swoim postanowieniu, że

do wstrzymania wykonalności nakazu zapłaty należy odpowiednio stosować art.

335 § 1 k.p.c., a pozwany nie wykazał, że w razie wykonania nakazu mogłaby

wyniknąć dla niego niepowetowana szkoda. Z argumentacją tą nie zgodził się

pozwany, który w zażaleniu podniósł, że sąd powinien zbadać celowość utrzymania

bądź wstrzymania natychmiastowej wykonalności i nie może ograniczyć się jedynie

do zbadania przesłanki groźby niepowetowanej szkody.

Sformułowane przez Sąd Okręgowy zagadnienie prawne, w którym pyta

on jakimi

przesłankami

powinien

kierować

się

sąd

rozpoznając

wniosek

o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty, nie spełnia wymagań określonych w art.

390 § 1 k.p.c.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęte zostało, w ślad za poglądem

wyrażonym w doktrynie i utrwaliło się zapatrywanie, dopuszczające możliwość

przedstawienia Sądowi Najwyższemu w trybie tego przepisu wyłącznie zagadnień

prawnych „do rozstrzygnięcia”, a

nie

„do uzupełnienia” (m.in. post. SN

z 13.04.2000, III CZP 2/00, OSNC 2000, Nr 11, poz. 200; post. z 19.09.2000 r.,

III CZP 28/00, LEX nr 51809; post. z 24.02.2006 r., III CZP 91/05, LEX nr 180669;

post. z 25.10.2006 r., III CZP 73/06, LEX nr 209211; uchwała SN z 21.12.2006 r.,

III CZP 131/06, OSNC 2007, nr 10, poz. 152; post. SN z 19.01.2007 r., III CZP

135/06, LEX nr 272469; post. z 17.05.2007 r., III CZP 45/07, niepubl.; post.

z 14.12.2007 r., III CZP 116/07, LEX nr 345549; uchwała SN z 25.06.2009 r.,

III CZP 35/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 23).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wymienionym już postanowieniu z dnia

13 kwietnia 2000 r., III CZP 2/00, w nauce logiki przyjmuje się, że istnieją dwa typy

pytań: pytania rozstrzygnięcia (do rozstrzygnięcia, o rozstrzygnięcie) oraz pytania

uzupełnienia (do uzupełnienia, o uzupełnienie). Pytanie do rozstrzygnięcia

wyznacza dwie możliwe odpowiedzi, z których jedna jest równoważna ze zdaniem

będącym częścią tego pytania, a druga stanowi zaprzeczenie tamtego zdania.

Z kolei pytanie dopełnienia wyznacza tylko schemat odpowiedzi, zwany osnową

pytania (datum questionis). Jest to tzw. pytanie rozwijające, o nieokreślonych z góry

możliwościach odpowiedzi. Pytania rozstrzygnięcia zawsze rozpoczynają się od

partykuły pytajnej „czy”, natomiast pytania dopełnienia od przysłówków i zaimków

pytajnych typu „jaki”, „kiedy”, „co”, „ile” itp. Pytaniu przedstawionemu do

rozstrzygnięcia towarzyszy więc alternatywa odpowiedzi, a rzeczą adresata pytania

pozostaje dokonanie wyboru odpowiedzi. Pytanie do uzupełnienia pozostawia

natomiast odpowiadającemu całkowitą swobodę, pozwalając także na dalekie

wykroczenie poza zakres czynionych przez pytającego założeń. Na takie

rozumienie omawianego przepisu wskazuje jego treść normatywna („może

przedstawić do rozstrzygnięcia”), a także istota przyjętej w nim instytucji

procesowej. Instytucja pytań prawnych, prowadząca do związania sądów niższych

instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej

uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko

Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), powinna być zatem

opisywana z pełnym uświadomieniem tej wyjątkowości, co nakazuje wykładać

przepis art. 390 § 1 k.p.c. w sposób jak najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na

rzecz argumentów o charakterze celowościowym lub utylitarnym (uchwala SN

z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 166).

Sformułowanie zagadnienie prawnego przedstawionego przez Sąd pytający

w niniejszej sprawie, jako pytania otwartego (do uzupełnienia) uzasadnia odmowę

udzielenia na nie odpowiedzi.