III CZP 54/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 54/12

POSTANOWIENIE

Dnia 24 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa M. W.

przeciwko A. R., Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu

, Sądowi Rejonowemu

i BNP Paribas Bank Polska S.A. w W.

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 października 2012 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r.,

"Czy w razie niepobrania przez komornika zaliczki na

wynagrodzenie za dozór zajętych ruchomości, przyznanego dozorcy

w postępowaniu egzekucyjnym postanowieniami sądu i komornika,

nie

określającymi

wynagrodzenia,

w odrębnym

wierzyciela?

podmiotu

dozorca

postępowaniu

jest

zobowiązanego

do

uprawniony

dochodzenia

zapłaty

tego

do

wypłaty

wynagrodzenia

od

w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe

pytanie:

Z jaką chwilą roszczenie dozorcy do wierzyciela o wypłatę

wynagrodzenia za dozór staje się wymagalne i w jakim terminie

dochodzi do jego przedawnienia oraz czy postanowienie ustalające

wynagrodzenie

dozorcy

przerywa

roszczenia?"

odmawia podjęcia uchwały.

bieg

przedawnienia

tego

Uzasadnienie

M. W. wniósł przeciwko A. R., Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu

oraz BNP Paribas Bank Polska S.A. w W. powództwo o zasądzenie kwoty

4 140 512,94 zł, w tym 440 408,76 zł z tytułu wynagrodzenia za sprawowanie

dozoru

nad

zajętymi

w postępowaniu

egzekucyjnym

ruchomościami,

oraz

3 700 104,20 zł z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek braku

możliwości wyegzekwowania wynagrodzenia za dozór.

Wyrokiem częściowym z dnia 14 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił

powództwo o zasądzenie kwoty 440 408,76 zł. Z ustaleń wynika, że powód został

dozorcą ruchomości, zajętych - na wniosek wierzyciela Fortis Bank Polska S.A. w

W., którego następcą prawnym jest pozwany Paribas – w postępowaniu

egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego A. R. W postępowaniu

tym przyznano dozorcy wynagrodzenie za sprawowanie dozoru w łącznej kwocie

440 408,76 zł, w postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia nie określono

natomiast podmiotu zobowiązanego do zapłaty, komornik nie wezwał też

wierzyciela do uiszczenia zaliczki. Postępowanie egzekucyjne w zakresie zajęcia

ruchomości zostało ostatecznie umorzone, wobec cofnięcia przez wierzyciela

wniosku w tej części, w pozostałym zakresie toczy się nadal. Powód, po zwolnieniu

z obowiązków dozorcy, wszczął przeciwko dłużnikowi egzekucję co do kosztów

dozoru, jednak okazała się ona bezskuteczna.

Sąd Okręgowy uznał, że powód może w odrębnym procesie domagać

się zasądzenia od wierzyciela kosztów wynagrodzenia za sprawowanie dozoru,

bowiem

oddanie

zajętych

rzeczy

pod

dozór

tworzy

pomiędzy

dozorcą

a stronami postępowania egzekucyjnego stosunek cywilnoprawny, do którego

odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o przechowaniu.

Koszty te powinien zwrócić wierzyciel, który następnie może wyegzekwować

ich zwrot od dłużnika. Roszczenie przeciwko wierzycielowi uległo jednak

przedawnieniu, bowiem zastosowanie ma art. 859 9 k.c., przewidujący roczny termin

przedawnienia dla roszczeń z umowy składu, ewentualnie zaś znajduje

zastosowanie

trzyletni

termin

przedawnienia

dla

roszczeń

związanych

z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oba te terminy powinny być liczone

najpóźniej od dnia zakończenia dozoru i upłynęły przed wniesieniem powództwa.

Przy rozpoznawaniu apelacji powoda od powyższego

wyroku Sąd

Apelacyjny powziął wyrażoną w sentencji wątpliwość prawną, którą przedstawił do

rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśnione zostało kilkakrotnie,

że instytucja określona w art. 390 k.p.c., prowadząca do związania sądów niższej

instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w uchwale,

jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji

i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji) i reguły samodzielnego rozstrzygnięcia

sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę wyjątkowość, przesłanka stosowania

art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle. Zagadnienie prawne, stanowiące

przedmiot pytania sądu drugiej instancji powinno być przedstawione w sposób

ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie

uniwersalnej

odpowiedzi,

nie

sprowadzającej

się

do

samej

subsumcji

i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. m.in. postanowienie z dnia 9 kwietnia

2010 r., III CZP 17/10, z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 17/11). Nie może się

sprowadzać do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy (por. m.in. postanowienie

z dnia 10 maja 2007 r., III UZP 1/07, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 49). Sąd Najwyższy

nie może bowiem zastępować sądów powszechnych w rozstrzygnięciu konkretnej

sprawy. W niniejszej zaś sprawie powód dochodzi zasądzenia w odrębnym

procesie wynagrodzenia od wierzyciela za sprawowanie obowiązków dozorcy

w postępowaniu

egzekucyjnym

prowadzonym

z

wniosku

tego

wierzyciela.

Przedstawione przez Sąd Apelacyjny pytania sprowadzają się do kwestii, czy

dozorcy przysługuje w odrębnym procesie takie roszczenie w razie niepobrania

przez komornika zaliczki na wydatki związane z powierzeniem mu tych obowiązków

i jaki jest termin przedawnienia takiego roszczenia. Zmierzają zatem wprost do

uzyskania odpowiedzi o sposób rozstrzygnięcia sprawy, co nie jest dopuszczalne.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

postanowił, jak w sentencji.