III CZP 43/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 43/12

POSTANOWIENIE

Dnia 8 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Maria Szulc

SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca)

w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego

L. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz W. sp. z o.o. z siedzibą w Ł.

przeciwko dłużnikowi A. G.

przy uczestnictwie P. C. i J. C.

o egzekucję świadczenia pieniężnego,

w przedmiocie nadzoru nad egzekucją z nieruchomości prowadzonej przez

K. P. komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w sprawie Km [...],

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 sierpnia 2012 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r.,

"1. Czy tytuł wykonawczy powstały w wyniku nadania klauzuli

wykonalności na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. na rzecz następcy

prawnego wierzyciela po wszczęciu postępowania egzekucyjnego

przez pierwotnego wierzyciela upoważnia do wstąpienia aktualnego

wierzyciela w miejsce dotychczasowego i do kontynuowania

postępowania egzekucyjnego, czy też tego rodzaju przekształcenie

podmiotowe w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalne?

2. W razie odpowiedzi twierdzącej: w jaki sposób należy

zakończyć postępowanie egzekucyjne wobec dotychczasowego

wierzyciela?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy przedstawił

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne

wątpliwości. Zagadnienie prawne zostało sformułowane przy rozpoznawaniu

zażalenia wierzyciela W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na wydane

z

urzędu

postanowienie Sądu Rejonowego o umorzeniu postępowania

egzekucyjnego. Z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy wynikało, że w dniu

23 września 2009 r. Zakłady Przemysłu Dziewiarskiego L. spółka z ograniczoną

odpowiedzialnością w Ł., złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie

tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 16 listopada 1998 r.

(533/93) zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 19 października 1999 r.

(237/99). Do wniosku załączony był prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K.

z dnia 13 lipca 2005 r. (867/04), którym uznano za bezskuteczną w stosunku

egzekwującego wierzyciela umowę darowizny zawartą dnia 23 listopada 1999 r.,

na podstawie której dłużniczka A. G. darowała J. C. i P. C. po 1/2 części

nieruchomość stanowiącą lokal mieszkalny położony w Ł. przy ulicy P. [...], w

zakresie wierzytelności spółki L. wobec A. G. w kwocie 199.608,33 zł wraz

z należnościami ubocznymi. Wierzyciel żądał przeprowadzenia

egzekucji ze

wskazanej nieruchomości. Pismem z dnia 18 listopada 2010 r. spółka L. zleciła

komornikowi, aby wyegzekwowane kwoty były przekazywane na rachunek W.

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. Pismem z dnia 25 marca 2011 r.

W. wniosła o ujawnienie jej jako nowego wierzyciela i kontynuowanie egzekucji. Do

wniosku załączono tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia

19 października 1999 r. (533/93) wraz z postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia

2 marca 2011 r. nadającym temu wyrokowi klauzulę wykonalności na rzecz

nabywcy wierzytelności – W. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. W dniu

17 marca 2011 r. J. C. złożył wniosek o umorzenie egzekucji ze względu na

dokonany przez wierzyciela przelew wierzytelności. Komornik postanowieniem z

dnia 28 marca 2011 r. wniosek oddalił. J. C. złożył na podstawie art. 767 § 1 k.p.c.,

skargę na czynności komornika. Sąd Rejonowy postępowanie wywołane skargą na

czynności komornika umorzył i działając z urzędu, na podstawie art. 824 § 1 pkt 2

k.p.c., umorzył postępowanie egzekucyjne w całości.

Rozpoznając zażalenie spółki W., Sąd Okręgowy powziął wątpliwości

wyrażone w przedstawionym Sądowi Najwyższemu zagadnieniu prawnym.

Sąd drugiej

pogląd

o

instancji

podzielił

niedopuszczalności

egzekucyjnym art.

pkt

wyrażony w judykaturze

Sądu Najwyższego

odpowiedniego

w

3 k.p.c.

stosowania

Wskazywał

na

postępowaniu

trudności

związane

z „obecnością” w postępowaniu dotychczasowego wierzyciela oraz negatywnymi

skutkami dla nabywcy wierzytelności,

umorzenia

toczącego się postępowania

egzekucyjnego. Sąd Okręgowy zauważył natomiast praktyczny walor dopuszczenia

przekształceń podmiotowych w toku egzekucji, wyrażający się względami ekonomii

postępowania, w tym zmniejszeniem jego kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zawarte w art. 390 § 1 k.p.c. wymaganie, aby przedstawione Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budziło poważne wątpliwości

było przedmiotem licznych wypowiedzi w piśmiennictwie i judykaturze Sądu

Najwyższego. Wskazuje się tam na obiektywny charakter wątpliwości wyrażający

się użytym przez ustawodawcę określeniem „poważne”, równocześnie jednak

podkreśla się potrzebę wystąpienia wątpliwości subiektywnych. Nie jest bowiem

rolą Sądu Najwyższego dokonywanie prostej wykładni prawa ani nadawanie

legitymacji

poglądowi

o przedstawieniu

zaprezentowanemu

w uzasadnieniu

postanowienia

zagadnienia prawnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 26 października 2011 r., III CZP 59/11, z dnia 12 stycznia 2010 r., III CZP

113/09, z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 144/08 – niepubl.) W treści uzasadnienia

postanowienia Sąd Okręgowy zaprezentował szeroko, wspartą orzecznictwem

Sądu Najwyższego argumentację, przemawiającą przeciwko – poza przypadkami

w

ustawie

wskazanymi

–

dopuszczalności

przekształceń

podmiotowych

postępowania egzekucyjnego i odpowiedniego stosowania w tym postępowaniu art.

192 pkt 3 k.p.c. Koncepcja odmienna, wsparta jedynie względami ekonomii

postępowania, nie jest dla Sądu przekonywająca, o czym świadczy wyraźnie

końcowy fragment uzasadnienia. To przekonanie Sądu przedstawiającego

zagadnienie prawne wskazuje, że samo sformułowane zagadnienie nie budzi

w

istocie

wątpliwości

Sądu.

Wątpliwości

wzbudza

sposób

postępowania egzekucyjnego wobec dotychczasowego dłużnika.

zakończenia

Poważne

wątpliwości

Najwyższemu zagadnienia

uzasadniające

prawnego

przez

sąd

przedstawienie

Sądowi

drugiej

muszą

instancji

pozostawać w integralnym związku z rozpoznawanym środkiem odwoławczym.

W postanowieniu

z

dnia

17 kwietnia

2009

r.

niepubl), Sąd Najwyższy wskazał, że istnienie związku

(III

CZP

10/09

przyczynowego

–

między

przedstawionym zagadnieniem prawnym a podjęciem decyzji co do istoty sprawy

jest konieczne. Przedstawiając do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, sąd

powinien wskazać, dlaczego rozstrzygnięcie zagadnienia jest niezbędne do

rozpoznania środka odwoławczego. Samoistnej przesłanki wystąpienia z pytaniem

prawnym nie stanowi natomiast ani waga zawierającego się w nim problemu, ani

rozbieżności

w

orzecznictwie

co

do sposobu

jego

(por.

rozwiązania

też

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r., III CZP 19/09 – OSNC-ZD

2010/2/48, z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01 – niepubl.). W sprawie niniejszej

zadaniem

Sądu

Okręgowego

jest

rozpoznanie

zażalenia

wierzyciela

na

postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Sąd Rejonowy umorzył to

postępowanie na podstawie art. 824 §1 pkt 2 k.p.c. w okolicznościach, w których ani

brak zdolności sądowej nie dotyka żadnego z uczestników postępowania

egzekucyjnego, ani wzgląd na przedmiot egzekucji lub osobę dłużnika nie czynią

egzekucji

Przedstawione zagadnienie

niedopuszczalną.

prawne

nie

zawiera

wątpliwości, których wyjaśnienie jest niezbędne do rozstrzygnięcia tej sprawy.

Sąd

Najwyższy

faktu. Konsekwencją

jest

takiego

potrzeba pełnej jasności

sądem

usytuowania

stanu

prawa,

a

Sądu

Najwyższego

faktycznego

sprawy

nie

na

tle

sądem

jest

której

sformułowane jest zagadnienie prawne. Zagadnienie to nie może abstrahować od

ustalonych w sprawie faktów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

17 kwietnia 2009 r., III CZP 10/09, z dnia 12 marca 2010 r., III CZP 7/10,

z dnia

9 lipca 2009 r., III CZP 38/09 – niepubl.). W sprawie niniejszej nie

budzi wątpliwości, że egzekucja została skierowana przez wierzyciela do lokalu

stanowiącego

odrębną

własność.

Wobec

tego

toczy

się

wedle

zasad

przewidzianych dla egzekucji z nieruchomości (art. 921 i nast. k.p.c.). W świetle art.

927 k.p.c. przyłączenie się kolejnego wierzyciela do wszczętego wcześniej

postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości jest dopuszczalne.

Każdy z wierzycieli biorących udział w egzekucji z nieruchomości zachowuje

pozycję samodzielną.

Przytoczone względy przemawiają za odmową podjęcia uchwały.