III CZP 36/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 36/07

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie ze skargi wykonawcy E. S.A. w W.

przeciwko zamawiającemu Skarbowi Państwa - Komendantowi Głównemu Policji

zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa z udziałem N. S.A.

w W.

o udzielenie zamówienia publicznego,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 1 czerwca 2007 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w W.

postanowieniem z dnia 2 marca 2007 r.,

„Czy w przypadku, gdy wykonawca nie wnosi własnego

protestu i odwołania w postępowaniu o udzielenie zamówienia

publicznego, a przystępuje do postępowania odwoławczego w trybie

przewidzianym w art. 184 ust. 4 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo

zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19 z 2004 r. z późn. zm.),

koniecznym jest, aby mógł brać udział w postępowaniu wywołanym

wniesieniem skargi do sądu okręgowego, zgłoszenie przez takiego

wykonawcę interwencji ubocznej, czy też staje się on automatycznie

uczestnikiem postępowania skargowego przed sądem okręgowym ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego wykonawca -E. S.A.

oprotestował wybór przez zamawiającego jako najkorzystniejszej oferty innego

wykonawcy – N. S.A., a następnie wniósł odwołanie od oddalenia jego protestu, a

wreszcie skargę na wyrok Zespołu Arbitrów oddalający jego odwołanie.

Wykonawca N. S.A. przystąpił do postępowania odwoławczego w trybie art.

184 ust. 4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U.

Nr 19, poz. 19, poz. 177 ze zm.), zwanej dalej „p.z.p.”, a Zespół Arbitrów postanowił

dopuścić N. S.A. do udziału w tym postępowaniu odwoławczym.

Wnosząc skargę na wyrok Zespołu Arbitrów wykonawca E. S.A. przesłał

jednocześnie jej odpis wykonawcy N. S.A., ale na rozprawie przed Sądem

Okręgowym zgłosił formalny wniosek o niedopuszczenie N. S.A. do udziału w

postępowaniu sądowym, kwestionując uprawnienie tego wykonawcy do udziału w

postępowan.iu wszczętym wniesieniem skargi.

Przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie

prawne Sąd Okręgowy wskazał na możliwość wystąpienia dwóch rozbieżnych

stanowisk, wobec braku wyraźnego przesądzenia w ustawie jedynego możliwego

rozstrzygnięcia. Po pierwsze, uznał, że możliwe jest przyjęcie stanowiska, iż

przystąpienie przez wykonawcę do postępowania odwoławczego nie powoduje

uzyskania przez tego wykonawcę statusu uczestnika późniejszego postępowania

skargowego, a aby mógł on brać udział w tym postępowaniu przed sądem

okręgowym, to musiałby zgłosić interwencję uboczną po stronie tego podmiotu, do

którego przystąpił w postępowaniu odwoławczym przed Zespołem Arbitrów.

W ocenie Sądu Okręgowego możliwy do obrony jest także pogląd przeciwny,

a mianowicie taki, że skuteczne zgłoszenie przez wykonawcę przystąpienia do

postępowania odwoławczego, także po stronie zamawiającego, powoduje, że

wykonawca staje się jego uczestnikiem. Skutkuje to powstaniem swoistej

wielopodmiotowości po danej stronie postępowania. Owo zainteresowanie i wola

wykonawcy przystępującego do postępowania odwoławczego jest - zdaniem Sądu

Okręgowego - argumentem przemawiającym za przyjęciem koncepcji automatyzmu

w uczestniczeniu przez takiego wykonawcę także w postępowaniu sądowo –

skargowym.

W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2007 r. Prokuratoria Generalna

Skarbu Państwa, zastępująca Skarb Państwa

- Komendanta Głównego Policji

w W., sfomułowała wniosek, że wykonawca przystępujący do postępowania

odwoławczego

w trybie przewidzianym w art. 184

ust. 4 ustawy

-

Prawo

zamówień publicznych nie staje się automatycznie uczestnikiem postępowania

skargowego przed sądem okręgowym, a tym samym konieczne jest zgłoszenie

przez takiego wykonawcę interwencji ubocznej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wymogiem warunkującym podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy jest

spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 390 § 1 k.p.c., a nadto

wydanie przez sąd drugiej instancji w sposób prawidłowy postanowienia

o przedstawieniu zagadnienia prawnego (v. uzasadnienie postanowienia SN z dnia

18 marca 2005 r., sygn. akt III CZP 93 /04, niepubl.). Ten ostatni wymóg nie został

w niniejszej sprawie spełniony, ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego z dnia

2 marca 2007 r. (sygn. akt [...]) wydane zostało przez Sąd orzekający

w niewłaściwym

składzie. W

składzie

tego

Sądu

wydającym

wymienione

postanowienie zasiadała p. Sędzia Sądu Rejonowego J. S. Dokument z dnia 20

grudnia 2006 r. zawierający udzieloną Jej delegację do orzekania w Sądzie

Okręgowym w W. (k. 155) został podpisany przez ówczesnego Podsekretarza

Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości – K. J.

Tymczasem zważyć należy, że możliwość delegowania sędziego, za jego

zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie, ustawodawca przyznał

wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości, co wynika wprost z art. 77 § 1 ustawy z dnia

27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070

ze zm.). Kwestia ta nie budzi więc wątpliwości. Natomiast w zastępstwie Ministra

Sprawiedliwości delegacja taka nie może zostać udzielona przez Podsekretarza

stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości wówczas, gdy Sekretarz stanu w tym

Ministerstwie był powołany. Zważyć bowiem należy, że wskazane wyżej

uprawnienie Ministra Sprawiedliwości ma charakter uprawnienia osobistego i jest

ściśle związane z tym organem, pozostając w zakresie jego kompetencji. Nie może

zatem być przenoszone na inne organy bądź osoby bez wyraźnego przyzwolenia

ustawodawcy. Okoliczność ta, ani też właściwe przepisy, nie stoją jednak

na przeszkodzie temu, by wspomniana delegacja została w imieniu Ministra

udzielona przez jego urzędującego zastępcę na podstawie wcześniej otrzymanego

upoważnienia ale wydanego w zgodzie z ustawową regulacją. W takim bowiem

przypadku delegacja ta zostałaby de iure skutecznie udzielona w ramach

przyznanych ustawowo kompetencji przez uprawniony do tego podmiot, a więc

przez Ministra.

Jednakże z przepisu art. 37 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r.

o Radzie Ministrów (tekst jedn.: Dz. U. 2003, Nr 24, poz. 199 ze zm.) m.in. wynika,

że każdy minister swoje zadania wykonuje przy pomocy sekretarza i podsekretarzy

stanu. W oznaczonym przez ministra zakresie zastępuje go jednak Sekretarz stanu,

natomiast dopiero wówczas gdy do jego powołania nie dojdzie, uprawnienie

to przysługuje Podsekretarzowi stanu. Minister, ustalając zakres czynności

podejmowanych przez te osoby, obowiązany jest zawiadomić o tym Prezesa Rady

Ministrów. Z regulacją tą w pewnej dysharmonii pozostaje więc przepis ustępu

pierwszego § 2 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości

stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca

2006

r.

w

sprawie

ustalenia

regulaminu

organizacyjnego

Ministerstwa

Sprawiedliwości (Dz. Urz. MS Nr 6, poz. 118 ze zm.). Przepis ten wydany został na

podstawie art. 39 ust. 6 powołanej wyżej ustawy o Radzie Ministrów, choć

przewidziana

ustawą

ze wskazanego

delegacja

przepisu

dotyczy

Regulaminu

nieco

wynika

innej

materii.

jednoznacznie,

Tymczasem

że

Ministra

Sprawiedliwości podczas jego nieobecności zastępuje Sekretarz stanu oraz

wyznaczony Podsekretarz stanu. Ponieważ jednak w hierarchii źródeł prawa aktem

wyższego rzędu jest ustawa, rozbieżność tę należy rozstrzygnąć przyznając

pierwszeństwo regulacji zawartej w art. 37 ust. 5 wymienionej już ustawy z dnia

8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów.

W

dotychczasowym

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego

problematyka

dopuszczalności zastępowania Ministra Sprawiedliwości przy podejmowaniu

decyzji o delegowaniu sędziego do pełnienia czynności sędziowskich w innym

sądzie znalazła ostatnio odzwierciedlenie w postanowieniu SN z dnia 13 kwietnia

2007 r., I CZ 12/07, niepubl. Natomiast wcześniej przedmiotem oceny tego Sądu

była niejednokrotnie dopuszczalność zastępowania Ministra Sprawiedliwości

w zakresie wnoszenia środka odwoławczego, jakim była kasacja. W licznych

orzeczeniach dotyczących tej kwestii Sąd Najwyższy wyrażał pogląd, że ze

względu na treść cytowanego wyżej art. 37 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów

(którego brzmienie nie odbiegało od obecnie obowiązującego), gdy Sekretarz stanu

został w Ministerstwie Sprawiedliwości powołany, jedynie on mógł w imieniu

Ministra wnieść kasację (por. postanowienia SN z dnia 7 listopada 1996 r., I PKN

4/96, OSNP 1997, nr 11, poz. 195; z dnia 15 listopada 1996 r., II CKU 34/96, nie

publ. oraz z dnia 24 kwietnia 2003 r., WK 4/03, OSNKW 2003, nr 7-8, poz. 65).

Ponieważ zasady zastępowania Ministra przez Sekretarza i Podsekretarzy stanu,

określone w powołanym przepisie ustawy, nie są zróżnicowane ze względu na

rodzaj czy podmiot podejmowanych przez Ministra czynności, a więc mają

charakter jednolity, powołane wyżej orzeczenia Sądu Najwyższego należało także

uwzględniać przy ocenie prawidłowości składu Sądu wydającego postanowienie

o przedstawieniu zagadnienia prawnego.

Sądowi Najwyższemu znany jest z urzędu fakt (art. 228 § 2 k.p.c.),

że Sekretarz stanu został w Ministerstwie Sprawiedliwości powołany. Prowadzi to

do wniosku, że w zastępstwie Ministra Sprawiedliwości tylko Sekretarz stanu jest

uprawniony do podpisania w jego imieniu dokumentu zawierającego udzieloną

sędziemu delegację.

W tym kontekście, mając na względzie to, że dokument zawierający decyzję

o delegowaniu sędziego J. W. (noszącej nazwisko S. w dacie wydania

postanowienia) do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w W.

został podpisany przez Podsekretarza stanu, należało przyjąć, że delegacja ta nie

została skutecznie udzielona. W konsekwencji, ponieważ w składzie Sądu

orzekającego, który postanowieniem z dnia 2 marca 2007 r. przedstawił Sądowi

Najwyższemu zagadnienie prawne zasiadał sędzia do tego nieuprawniony, skład

ten należało uznać za niezgodny z przepisami prawa (art. 367 § 3 k.p.c. w zw. z art.

397 § 2 k.p.c.). Prowadzi to do uznania, że wymienione postanowienie zostało

wydane w sposób nieprawidłowy, bo przez Sąd orzekający w niewłaściwym

składzie.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052, ze zm.)

postanowił, jak w sentencji, uznając, że nie zostały spełnione warunki

umożliwiające podjęcie uchwały.