III CZP 33/02 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 33/02

Komornikowi przysługuje zażalenie tylko na postanowienie sądu w

przedmiocie ustalenia kosztów egzekucji (art. 770 zdanie czwarte k.p.c.).

Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący)

Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian

Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela Skarbu Państwa – Sądu

Rejonowego w N. na czynności Komornika Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w

Prudniku w sprawie egzekucyjnej z wniosku Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego

w N. przeciwko dłużnikowi Andrzejowi K., po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na

posiedzeniu jawnym w dniu 12 czerwca 2002 r., przy udziale prokuratora

Prokuratury

Krajowej

Piotra

Wiśniewskiego,

zagadnienia

prawnego

przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z dnia 22 marca

2002 r.:

„Czy wierzyciel Skarb Państwa – działający przez sądy i prokuratorów ma

obowiązek uiszczania części opłaty egzekucyjnej należnej w sprawach o egzekucję

świadczeń pieniężnych (art. 45 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji

w brzmieniu wynikającym z ustawy nowelizującej z 18 września 2001 r. – Dz.U. Nr

130, poz. 1452?”

odmówił podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w N. skierował do Komornika Rewiru I przy Sądzie Rejonowym

w Prudniku polecenie wyegzekwowania od Andrzeja K. orzeczonej wobec niego

grzywny wraz z kosztami postępowania w kwocie 212 zł. Komornik wezwał

wierzyciela do wpłacenia części opłaty stosunkowej, a wobec odmowy jej wpłacenia

zarządził zwrot wniosku. Skargę wierzyciela na tę czynność Sąd Rejonowy w

Prudniku postanowieniem z dnia 25 lutego 2002 r. uwzględnił i uchylił zarządzenie

Komornika o zwrocie wniosku. Postanowienie to zaskarżył zażaleniem Komornik.

Sąd Okręgowy w Opolu uznał, że zażalenie jest dopuszczalne „per analogiam legis

do art. 770 k.p.c.” i, rozpoznając je, powziął poważne wątpliwości ujęte w

przytoczonym zagadnieniu prawnym, które przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi

Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 770 zdanie czwarte k.p.c. przyznaje komornikowi prawo wniesienia

zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie, którego dotyczy ten przepis.

Jest to jedyny przypadek, w którym komornik, nie będący stroną postępowania

egzekucyjnego, może zaskarżyć postanowienie sądu wydane w postępowaniu, w

którym występuje on jako organ egzekucyjny lub wykonuje czynności na polecenie

sądu jako takiego organu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca

2000 r., II CKN 496/00, OSNC 2000, nr 9, poz. 168). Zdanie czwarte art. 770 k.p.c.,

jest przepisem o charakterze wyjątkowym, a więc podlegającym ścisłej wykładni.

Z art. 770 k.p.c. wynika, że postanowieniem sądu, na które zgodnie ze

zdaniem czwartym tego artykułu komornikowi przysługuje zażalenie,

jest postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucji. Jeżeli więc

jest to postanowienie wydane w wyniku rozpoznania skargi na czynności

komornika, to chodzi tu o postanowienie wydane na skutek zaskarżenia

postanowienia komornika o ustaleniu kosztów egzekucji. W sprawie, w której

przedstawione zostało zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia, postanowienie sądu,

na które komornik wniósł zażalenie, wydane jednakże zostało na skutek skargi

na zarządzenie komornika o zwrocie wniosku. Okoliczność, że komornik zarządził

zwrot wniosku ze względu na niewniesienie przez wierzyciela części opłaty

stosunkowej, nie zmienia przedmiotu rozstrzygnięcia sądu. Przyjęcie, że w takiej

sytuacji przedmiotem tym jest ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego

możliwe byłoby jedynie w wyniku niedopuszczalnej, bo rozszerzającej wykładni

przepisu zdania czwartego art. 770 k.p.c.

Nie można także uznać, że przepis ten może zostać zastosowany w drodze

analogii w jakiejkolwiek innej sytuacji, niż wskazana w jego hipotezie. Stosownie

do art. 767 § 3 k.p.c., zażalenie na postanowienie sądu wydane w wyniku

rozpoznania skargi na czynności komornika przysługuje bowiem jedynie

w wypadkach w ustawie przewidzianych. Co do przypadków, w których zażalenie

przysługuje, taka treść przepisu nie pozostawia miejsca na jakąkolwiek lukę

w ustawie, która mogłaby być wypełniona przez zastosowanie analogii.

Pogląd, że przepis art. 770 zdanie czwarte k.p.c. nie stanowi podstawy

wnoszenia przez komornika zażalenia na inne postanowienia sądu wydane

w postępowaniu egzekucyjnym (przez co należy rozumieć postanowienia, których

przedmiotem nie jest ustalenie kosztów egzekucji), wyraził już Sąd Najwyższy

w powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 14 marca 2000 r., II CKN 496/00.

Należy zauważyć, że w postępowaniu, do prowadzenia którego komornik

został zobowiązany w wyniku uchylenia przez sąd jego zarządzenia o zwrocie

wniosku, ma on obowiązek ustalenia kosztów egzekucji (art. 770 zdanie trzecie

k.p.c.) i na ewentualne postanowienie sądu wydane w wyniku zaskarżenia tej

czynności, będzie przysługiwało mu zażalenie (art. 770 zdanie czwarte k.p.c.).

Z przytoczonych względów, w sprawie, w której przedstawione zostało zagadnienie

prawne, zażalenie wniesione przez Komornika powinno zostać odrzucone jako

niedopuszczalne (art. 370 w związku z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c.). Dla wydania

tego orzeczenia nie zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia przedstawionego

zagadnienia prawnego. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 września

1984 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 13, poz. 48 ze zm.)

należało zatem odmówić podjęcia uchwały.