III CZP 28/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 28/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)‎SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)‎SSN Agnieszka PiotrowskaProtokolant Katarzyna Bartczak w sprawie z powództwa P.B. i Pa. B.‎przeciwko Miastu W.‎przy uczestnictwie interwenienta ubocznego Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "E." w W.‎o ustalenie i zobowiązanie,‎na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej‎w dniu 28 maja 2015 r.‎na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny ‎postanowieniem z dnia 21 października 2014 r., "Czy spadkobiercom zmarłego przed wejściem w życie przepisów ustanawiających roszczenie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste (art. 88a ust. 1 z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, j.t.

Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. oraz art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, j.t. Dz.U. 2014.518 ze zm.) przysługuje roszczenie oparte na przepisie art. 208 ust. 1 u.g.n., jeżeli przed dniem 31 grudnia 2000 r. złożyli oni wniosek o oddanie im w użytkowanie wieczyste należących do m.st. Warszawa nieruchomości, na które ich poprzednik prawny przed dniem 5 grudnia 1990 r. uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę i wzniósł budynek zgodnie z tym pozwoleniem w okresie jego ważności?" odmawia podjęcia uchwały i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

P. B. i Pa. B. dnia 6 marca 2002 r. wnieśli powództwo o ustalenie, że nabyli prawo użytkowania wieczystego działek nr 2 i 6/4 w obrębie 1-05-22 oraz o zobowiązanie Urzędu Gminy W. – C. Dzielnica M. do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia prawa użytkowania wieczystego tych działek oraz oddania nakładów.Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 3 czerwca 2013 r. oddalił powództwo oraz odstąpił od obciążenia powodów kosztami postępowania na rzecz pozwanego Miasta W. i interwenienta ubocznego Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "E." w W.

Ustalił, że dnia 27 października 1973 r. Wydział Architektury Gospodarki Komunalnej PDRN W. M. wydał decyzję o pozwoleniu E. B. na budowę pawilonu kwiatowego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa przy al. S. Na podstawie tej decyzji E. B. w 1973 r. wzniósł pawilon kwiatowy na działkach obecnie oznaczonych nr 2 i 6/4. E. B. zmarł dnia 22 kwietnia 1980 r. Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 20 lutego 1984 r. stwierdził nabycie spadku po E. B. przez jego żonę B. B. i synów P. B. i Pa. B. w częściach po 1/3.

Dnia 29 kwietnia 1984 r. B. B. zrzekła się swojej części udziału na rzecz synów. Powodowie od 1980 r. uiszczali podatek od nieruchomości oraz opłaty związane z pawilonem kwiatowym. Na podstawie decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia 5 stycznia 1989 r. Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "E." w W. otrzymała na 99 lat prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej pomiędzy ul. C., S., B. i K., w której obrębie znajdują się m.in. działki zabudowane pawilonem, a dnia 1 stycznia 1995 r. zawarła z Gminą W.

C. umowę dzierżawy terenu położonego pomiędzy ul. B., C. i S. Działki nr 2 i 6/4 stanowią własność Miasta W., a jako władająca w rejestrze gruntów jest wpisana Spółdzielnia "E.". Powodowie są użytkownikami tych działek, w tym działki nr 2 na podstawie umowy dzierżawy zawartej ze Spółdzielnią "E.". Powodowie dnia 31 lipca 1997 r. zwrócili się do Urzędu Gminy W. C. Dzielnicy Mokotów o oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr 2, jednakże ich wniosek nie został uwzględniony, także w odniesieniu do działki nr 6/4. Urząd Dzielnicy M.

Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami dnia 24 lipca 2002 r. zawiadomił powodów, że działki nr 2 i 6/4 zostały przeznaczone do wydzierżawienia na okres 3 lat z przeznaczeniem pod pawilon handlowy.Sąd Okręgowy przyjął, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie zarówno co do roszczenia o ustalenie, iż powodowie nabyli prawo użytkowania wieczystego działek nr 2 i 6/4, jak i co do roszczenia o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego. Uznał, że na podstawie art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst:

Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.; dalej: "u.g.n.") prawo wystąpienia o przyznanie użytkowania wieczystego przysługuje jedynie osobie, która uzyskała pozwolenie na budowę, a brak wniosku tej osoby uniemożliwia przyznanie takiego prawa jej spadkobiercom. Sąd Apelacyjny przy rozpoznawaniu apelacji powodów powziął wątpliwość wyrażoną w zagadnieniu prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały z dwóch przyczyn.Po pierwsze, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przedstawione do rozstrzygnięcia na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. zagadnienie prawne musi być powiązane z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

Jeżeli wymaganie to nie jest spełnione, Sąd Najwyższy odmawia podjęcia uchwały. Z ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "E." w W. otrzymała na 99 lat prawo użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego, a w 1995 r. wymieniona Spółdzielnia zawarła z Gminą W. C. umowę dzierżawy podobnie opisanej nieruchomości. Ustalono też, że działki nr 2 i 6/4 stanowią własność Miasta W., a jako władająca w rejestrze gruntów jest wpisana Spółdzielnia "E.".

Nie została zatem jednoznacznie przesądzona okoliczność, czy wskazane działki znajdują się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Twierdząca odpowiedź w tym zakresie czyniłaby bezprzedmiotowym zagadnienie prawne, skoro oczywiście nie można skutecznie domagać się od Miasta W. oddania w użytkowanie wieczyste gruntu, w stosunku do którego już wcześniej zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz innej osoby (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2014 r., I CSK 400/13, niepubl.).Gdyby zaś okazało się, że działki nr 2 i 6/4 nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, Sąd Najwyższy, po drugie, odmawia podjęcia uchwały, gdy wątpliwości przedstawione przez Sąd Apelacyjny polegają na oczekiwaniu rozstrzygnięcia prawotwórczego.

Treść art. 208 ust. 1 u.g.n., podobnie jak wcześniej obowiązującego art. 88a ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej: "u.g.g."), jest jasna: pominięto w nim "następców prawnych" bądź "poprzedników prawnych", a więc inaczej niż np. w art. 200 ust. 1 pkt 1, art. 201 ust. 2, art. 205 ust. 2 w związku z art. 204, art. 208 ust. 2 i w art. 211 ust. 1 u.g.n. Roszczenia przewidziane w art. 88a ust. 1 u.g.g. i w art. 208 ust. 1 u.g.n. miały niewątpliwie charakter cywilnoprawny, jednakże przysługiwały one z woli ustawodawcy wyłącznie osobom, które znalazły się w określonej sytuacji administracyjnoprawnej.

Nie przysługiwały w związku z tym następcom prawnym (spadkobiercom) tych osób, gdyż art. 922 k.c. nie obejmuje dziedziczenia uprawnień z zakresu prawa administracyjnego. W istocie więc przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne sprowadza się do oceny zgodności z Konstytucją art. 88a ust. 1 u.g.g. i art. 208 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim w tych przepisach pominięto następców prawnych osób, które otrzymały ostateczne decyzje lokalizacyjne lub pozwolenia na budowę. Możliwe byłoby w tej sytuacji wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, a nie przedstawianie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Skoro bowiem właściwy do rozstrzygnięcia wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest Trybunał Konstytucyjny, to nie ma podstaw do podejmowania uchwały przez Sąd Najwyższy.Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały (art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym, jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.).