III CZP 28/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 28/07

POSTANOWIENIE

Dnia 27 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z wniosku „A.” Spółki z o.o.

o wpis,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2007 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w W.

postanowieniem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt [...],

„Czy w ramach sukcesji uniwersalnej, jaką było nabycie

w trybie art. 113 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z

dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe przedsiębiorstwa

postawionego w stan upadłości, jego nabywcy przysługiwało

uprawnienie do złożenia

wniosku o wpis prawa użytkowania

wieczystego nieruchomości i odrębnej własności budynku na jego

rzecz w sytuacji, gdy prawa te:

1. zostały ujawnione w księdze wieczystej na rzecz

przedsiębiorstwa upadłego w wyniku wniosku złożonego po dacie

jego sprzedaży przeprowadzonej w trybie powołanego wyżej

przepisu,

2. nie stanowiły przedmiotu wyszczególnionego w tejże umowie

sprzedaży ?”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. rozpatrując apelację wnioskodawcy „A.” Spółki z o.o. od

postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 26 czerwca 2006 r., oddalającego

wniosek o wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego powziął

istotne wątpliwości i na podstawie

art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sformułowane w sentencji

swojego postanowienia z dnia 23 stycznia 2007 r. Zagadnienie to powstało na tle

następującego stanu faktycznego.

W dniu 3 czerwca 1994 r. Gmina L., jako właściciel nieruchomości

zabudowanej położonej w W. i wpisanej do księgi wieczystej Kw nr [...],

prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., oddała ją w użytkowanie wieczyste

Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, reprezentowanej przez Syndyka

Masy Upadłości. W sporządzonym w tym celu akcie notarialnym strony zgodnie

stwierdziły, że znajdujący się na tej nieruchomości budynek zlewni mleka został

wybudowany z środków własnych Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej. W akcie tym

strony zawarły wniosek o wpis w księdze wieczystej Kw [...] własności wyżej

opisanej nieruchomości na rzecz Gminy L. oraz o wpis prawa użytkowania

wieczystego nieruchomości i własności budynku stanowiącego odrębny od gruntu

przedmiot własności na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości.

Aktem notarialnym zwartym również w dniu 3 czerwca 1994 r. Syndyk Masy

Upadłości

Okręgowej

użytkowania

Spółdzielni

wieczystego

Mleczarskiej

nieruchomości

i

dokonał

prawa

sprzedaży

własności

prawa

budynków

przysługujących Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości na rzecz „A."

spółki z o.o., przy czym w odniesieniu do nieruchomości objętej księgą wieczystą

Kw [...] sprzedaż dotyczyła własności nakładów „wraz z wszelkimi roszczeniami

z nimi związanymi na budynek" zlewni mleka o powierzchni 82,93 m 2 położony

w W. (§ 3 tegoż aktu notarialnego). Z treści tego postanowienia umownego

wynikało, że Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości poczyniła nakład w

postaci pobudowania budynku zlewni mleka usytuowanego na nieruchomości

położonej w W.

W dniu 5 stycznia 1995 r. Sąd Rejonowy w L. dokonał, w dziale II księgi

wieczystej Kw [...], prowadzonej dla zabudowanej nieruchomości położonej w W.,

wpisu

Okręgowej

Spółdzielni

Mleczarskiej

w

upadłości

jako

użytkownika

wieczystego działki o powierzchni 0,13 ha i właściciela zabudowań posadowionych

na tej działce.

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 1996 r. Sąd Rejonowy w W. wykreślił z

rejestru spółdzielni Okręgową Spółdzielnię Mleczarską na skutek ukończenia

postępowania upadłościowego.

W dniu 13 kwietnia 2006 r. „A." spółka z o.o. złożyło do Sądu Rejonowego w L.

wniosek o dokonanie w dziale II księgi wieczystej Kw [...], w miejsce

dotychczasowego użytkownika wieczystego i właściciela budynku, tj. Okręgowej

Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, nowego użytkownika wieczystego i

właściciela tegoż budynku - „A.”. Wnioskodawca podnosił, że jako nabywca w

całości Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, w ramach tzw. sukcesji

uniwersalnej uzyskał prawa i roszczenia przysługujące upadłej Spółdzielni,

wynikające z treści umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste

i przeniesienie własności budynków nieodpłatnie, objęte aktem notarialnym rep. A

nr [....]/1994 z dnia 3 czerwca 1994 r. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2006 r.

wniosek został oddalony.

Zdaniem Sądu oddalającego wniosek w skład przedsiębiorstwa Okręgowej

Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości wchodziło prawo użytkowania wieczystego

nieruchomości objętej księgą wieczystą Kw nr [...], ale nieruchomość ta nie została

ujęta w akcie notarialnym sprzedaży przedsiębiorstwa, a jej wartość nie została

uwzględniona w wartości przedsiębiorstwa, które było przedmiotem umowy

sprzedaży. Sąd I instancji stwierdził, że Syndyk Masy Upadłości Okręgowej

Spółdzielni Mleczarskiej w akcie notarialnym z dnia 3 czerwca 1994 r. przeniósł

tylko nakłady na nieruchomość budynkową opisaną w księdze wieczystej Kw [...].

Ponadto argumentem przemawiającym za takim rozstrzygnięciem był fakt, że

wpisany do księgi wieczystej Kw [...] użytkownik wieczysty i właściciel budynku

Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości, na skutek wykreślenia z rejestru,

przestała istnieć.

W apelacji od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił przede wszystkim

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, że nie doszło

do zmiany właściciela wskutek następstwa prawnego wynikającego ze sprzedaży

przedsiębiorstwa Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w całości,

Badając stan prawny w sprawie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na stanowisko

Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 21 maja 2002 r. III CZP 29/02

(OSNC 2003 r., nr 6, poz. 76), zgodnie z którym prawo użytkowania wieczystego

nie powstaje z chwilą zawarcia stosownej umowy, ale dopiero wskutek dokonania

wpisu tego prawa w księdze wieczystej, który ma charakter konstytutywny, przy

czym wpis ten ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o jego dokonanie.

Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 7 listopada 1997 r. II CKN 420/97

Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że bez konstytutywnego wpisu prawa

użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, prawo to nie powstaje, a zatem nie

może być

skutecznie przeniesione bez uprzedniego dokonania tego wpisu.

Dopiero zatem po powstaniu skutku konstytutywnego (a więc po powstaniu lub

nabyciu prawa użytkowania wieczystego) koniecznym stanie się zawarcie umowy

przenoszącej to prawo na kolejnego nabywcę (umowa o skutku rzeczowym).

Z drugiej strony Sąd przedstawiający zagadnienie prawne zwrócił uwagę, że

w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2001 r. l Ca 1/01 (OSNC 2002 r., nr 2, poz. 26)

Sąd Najwyższy rozważając kwestię innego prawa, którego wpis do księgi

wieczystej ma skutek konstytutywny, a mianowicie ustanowienia odrębnej

własności lokalu, nawiązał do konstrukcji zbycia ekspektatywy - przyszłego,

oczekiwanego prawa. W uzasadnieniu do tego orzeczenia podkreślono, że zgodnie

z art. 38 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wniosek o wpis nie może

być uzależniony od warunku lub terminu, może być jednak uzależniony od

dokonania innego wpisu na podstawie uprzednio lub równocześnie złożonego

wniosku. W

przytoczonej

sprawie

Sąd

Najwyższy

stanął na stanowisku, że

dopuszczalnym jest dokonanie wpisu w księdze wieczystej jako właściciela nabywcy ekspektatywy odrębnej własności lokalu, tylko wówczas, gdy zbywca tego

prawa był wpisany jako właściciel do księgi wieczystej, przy czym jest to niezależne

od tego, w jakiej dacie został złożony wniosek o dokonanie wpisu. Jeśli więc

w dacie zawierania umowy, której przedmiotem jest przekazanie ekspektatywy

odrębnej własności lokalu, przekazujący ją nie był ujawniony w księdze wieczystej,

ale wniosek o wpis tego prawa na jego rzecz już wpłynął do sądu

wieczystoksięgowego, to przejmujący tę ekspektatywę, zostanie

właściciel

tegoż

prawa

do

księgi

wpisany

jako

wieczystej, po ujawnieniu tego prawa

w księdze na rzecz przekazującego.

Sąd Okręgowy przedstawiający pytanie zwrócił uwagę także na stanowisko

Sądu Okręgowego w W., który rozpoznając taki sam wniosek „A." jak w niniejszej

sprawie, dotyczący tylko innej nieruchomości uznał, że wskutek sprzedaży

przedsiębiorstwa Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości na podstawie

art. 113 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października

1934 r. Prawo upadłościowe „doszło do sukcesji uniwersalnej". Jej skutkiem jest

więc zbycie ogółu praw i obowiązków, zaś nabywca wstępuje w całą sytuację

prawną swojego poprzednika. Skoro więc zbywca oczekiwał na nabycie

określonego prawa użytkowania wieczystego, to wskutek sukcesji uniwersalnej ta

sytuacja prawna przeszła na nabywcę. Mógł być on więc od razu wpisany jako

użytkownik wieczysty do księgi wieczystej. Skoro tak się nie stało, to w każdym

czasie jako następca prawny pod tytułem ogólnym dotychczasowego użytkownika

wieczystego może domagać się wpisania tego prawa na jego rzecz. Tego rodzaju

następstwo

prawne

wyklucza

jednocześnie

konieczność

zawarcia

umowy

rzeczowej jako czynności sprzecznej z jego istotą.

Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe

stanowisko jest nietrafne. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami Sąd ten przyjął, że

przedsiębiorstwo w upadłości - Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska

dzień jego

zbycia, tj. 3 czerwca 1994 r., nie dysponowało prawem użytkowania wieczystego

nieruchomości położonej w W., zabudowanej budynkiem zlewni mleka. Wniosek o

wpis prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. i odrębnej

własności budynku na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości

wpłynął do Sądu Rejonowego w L. w dniu 28 grudnia 1994 r., a został

uwzględniony w dniu 5 stycznia 1995 r. Tak więc dopiero z dniem 28 grudnia 1994

r. Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości stała się użytkownikiem

wieczystym nieruchomości położonej w W. i właścicielem budynku zlewni mleka.

Wobec tego, że wpis ten miał charakter konstytutywny (tworzący prawo

użytkowania wieczystego) Syndyk Masy Upadłości tejże Spółdzielni nie mógł

sprzedać w dniu 3 czerwca 1994 r. wnioskodawcy nieistniejącego wówczas prawa

użytkowania wieczystego i odrębnej własności budynku.

Należy stwierdzić także, że o nabyciu przez wnioskodawcę „A." ekspektatywy

prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. i odrębnej

własności budynku można byłoby mówić tylko wówczas, gdyby wniosek o wpis tych

praw na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości wpłynął do Sądu

Rejonowego w L. w dniu 3 czerwca 1994 r. i to przed godziną zawarcia aktu

notarialnego (do którego doszło także 3 czerwca 1994 r.).

Ekspektatywa jest rodzajem prawa tymczasowego i decydująca jest jej

konkretyzacja w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że uzupełnienie dodatkowego,

brakującego elementu jest zdolne przekształcić je w pełne, definitywne prawo.

W niniejszej sprawie „liczenie” przez wnioskodawcę w dacie zawarcia umowy

sprzedaży na pozytywny wpis prawa użytkowania wieczystego nieruchomości

i

odrębnej

własności

budynku

na

rzecz

powołanej

spółdzielni

było

niewystarczające dla przyjęcia zaistnienia owego „prawa tymczasowego".

Odnosząc się do drugiej części pytania prawnego Sąd Okręgowy stwierdził, że

z treści § 3 i § 1 pkt 60 powołanego aktu notarialnego wynika, iż Syndyk Masy

Upadłości Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej sprzedał „A." prawo własności do

nakładów w postaci budynku murowanego o powierzchni 82,93 m 2 położonego na

działce gruntu o powierzchni 0,13 ha we wsi W. wraz z wszelkimi roszczeniami z

nimi związanymi. Nie było tu zatem mowy w ogóle o prawach związanych z tą

nieruchomością, a powstałych w wyniku umowy zawartej również w formie aktu

notarialnego z dnia 3 czerwca 1994 r. pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości

Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej a Gminą L. Brak więc

było postanowienia

umownego stwierdzającego, że istotnie Syndyk Masy Upadłości sprzedaje

wnioskodawcy ekspektatywę prawa, o której mowa była powyżej.

W

ocenie

Sądu

Okręgowego

przedstawiającego

zagadnienie

prawne

określenie przedmiotu sprzedaży jako zbycia prawa własności do nakładów

w postaci budynku wraz z wszelkimi roszczeniami z nimi związanymi jest w swojej

treści jednoznaczne i forma nabycia upadłego przedsiębiorstwa traktowana jako

sukcesja uniwersalna nie może skutkować przyjęciem poglądu, zwłaszcza

w kontekście art. 6288 § 2 k.p.c., że wnioskodawca nabył prawo użytkowania

wieczystego nieruchomości i odrębnej własności budynku bądź ich ekspektatywę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 390 k.p.c. sąd II instancji może przedstawić Sądowi

Najwyższemu zagadnienie prawne jeżeli budzi ono poważne wątpliwości,

a usuniecie tych wątpliwości ma wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez

ten Sąd sprawy. Przepis ten zakreśla wiec wyraźne ramy, w których Sąd Najwyższy

może udzielić odpowiedzi. Po pierwsze, sąd II instancji nie może przy okazji

przedstawiania zagadnienia prawnego oczekiwać, że Sąd Najwyższy będzie ustalał

stan faktyczny sprawy. Ustalenie tego stanu należy bowiem wyłącznie do

kompetencji sądu, który przedstawia zagadnienie prawne. Po drugie, zagadnienie

prawne musi budzić dla tego sądu wątpliwości, które ze swej istoty mają być

poważne. Oznacza to, że sąd ten dostrzega różne możliwości interpretacji

wchodzących w grę przepisów, poparte stanowiskami wyrażonymi w orzecznictwie

i doktrynie a nie widzi dostatecznie przekonywających argumentów za przyjęciem

jednej z tych interpretacji. Tak sformułowane granice, w jakich sąd rozpoznający

apelację może zwracać się do Sądu Najwyższego, z jednej strony nakładają na ten

sąd wyraźne obowiązki przy redagowaniu oraz uzasadnianiu zagadnienia

prawnego, z drugiej umożliwiają udzielenia odmowy, gdy odpowiedź dotyczyłaby

w istocie stanu faktycznego sprawy lub przedstawione zagadnienie prawne nie

budzi poważnych wątpliwości.

Sąd Okręgowy w W. w swoim postanowieniu szeroko przedstawił stan

faktyczny sprawy oraz wskazał na pewną rozbieżność w stanowisku Sądu

Najwyższego, co do możliwości zbycia prawa użytkowania wieczystego po

zawarciu umowy, a przed wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Podstawowa

wątpliwość tego Sądu wiąże się jednak nie tyle z zagadnieniem prawnym, co z

koniecznością ustalenia jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy

ma rozumienie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, będącej w upadłości

Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej przez syndyka masy upadłości, stronie

powodowej. Jak wynika z samej sentencji przedstawionego zagadnienia Sąd ten

przyjmuje, że nastąpiła sprzedaż tego przedsiębiorstwa, z drugiej zaś ze względu

na sposób opisania w umowie sprzedaży jednego ze składników tego

przedsiębiorstwa, dochodzi do wniosku, że składnik ten nie przeszedł na powoda.

Co więcej, uzasadnienie postanowienia zawierającego zagadnienie prawne nie

stanowi prezentacji różnych możliwych interpretacji i argumentów, które miałyby

przemawiać za ich przyjęciem lub odrzuceniem jednej z nich, lecz świadczy

w istocie o tym, że przy określonym podejściu do ustaleń faktycznych Sąd

Okręgowy nie ma żadnych wątpliwości, co do rozstrzygnięcia tej sprawy. Jedyna

w istocie wątpliwość wiąże się z tym, że rozpoznający sprawę w podobnym stanie

faktycznym inny skład tego Sądu wyraził odmienne zapatrywanie. Przedstawianie

Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 k.p.c., zagadnienia prawnego nie

może jednak służyć do ujednolicenia rozstrzygnięć w ramach tego samego sądu,

które w istocie sprowadzają się do odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy.

Powyższe względy wskazują, że postanowienie Sądu Okręgowego nie daje

podstaw, aby Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie, gdyż jest to

przede wszystkim zagadnienie związane z oceną stanu faktycznego i nie budzi

ono wątpliwości Sądu Okręgowego, który wskazał na pewne

rozbieżności w

orzecznictwie tego Sądu, ale ostatecznie zajął w sprawie jednoznaczne stanowisko.

Odmawiając udzielenia odpowiedzi Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że ocena

kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia jak rozumieć treść umowy na

podstawie, której nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa należącego do upadłej

Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej powinna zostać dokonana z uwzględnieniem

wskazówek wynikających z art. 65 k.c. Zgodnie z tym przepisem w umowach zaś

należy badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko opierać się na jej

dosłownym brzmieniu. W rozważanym przez sąd stanie faktycznym należy więc

zbadać, czy opisowe sformułowanie, że przedmiotem zbycia jest „prawo własności

do nakładów w postaci budynku wraz z wszelkim roszczeniami z nimi związanymi”,

ze względu na niewyjaśnioną w momencie zawierania umowy sytuację prawną

gruntu, na którym budynek został posadowiony, było w rozumieniu stron

przeniesieniem wszelkich przysługujących zbywcy prawa, w tym ekspektatywy

nabycia prawa użytkowania do gruntu, czy też strony, używając takiego

sformułowania,

chciały

wyłączyć

z

czynności

obejmującej

zbycie

całego

przedsiębiorstwa, wchodzącą w jego skład wspomnianą ekspektatywę nabycia

prawa użytkowania do gruntu. Przy ocenie tego sformułowania umowy nie należy

także tracić z pola widzenia, że celem umowy z dnia 3 czerwca 1994 r. było zbycie

całego przedsiębiorstwa upadłej Spółdzielni. Tak ten cel umowy rozumiał również

Sąd Rejonowy w W., który dnia 10 grudnia 1996 r. wydał postanowienie

o wykreśleniu Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej. Wykreślenie wspomnianej

Spółdzielni z rejestru i w związku z tym utrata przez nią osobowości prawnej

nastąpiło na skutek ukończenia postępowania upadłościowego. Postępowanie

upadłościowe zostało zaś zakończone w związku z całkowitym zlikwidowaniem

majątku upadłej Spółdzielni. Oznacza to, że w rozumieniu tego Sądu skutkiem

umowy o zbyciu przedsiębiorstwa upadłej Spółdzielni było przejście na nabywcę

wszelkich praw, w tym również ekspektatywy prawa użytkowania wieczystego do

działki gruntu, na której znajdował się budynek zlewni mleka. W innym przypadku

przed ukończeniem postępowania należało dokonać w drodze ostatniego podziału

przydzielenia prawa użytkowania wieczystego do wspomnianej działki określonej

osobie.

W

tej

sytuacji,

opieranie

oceny

użytego

w umowie

o

zbycie

przedsiębiorstwa sformułowania, tylko na jego literalnej wykładni, w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy, budzi poważne wątpliwości. Ważne znaczenie dla

rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy może również mieć ustalenie, która z dwóch

umów zawieranych przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w upadłości w dniu 3

czerwca 1994 r. została zawarta jako pierwsza. Jeżeli najpierw Spółdzielnia

zawarła umowę o ustanowienie użytkowania wieczystego, a następnie dopiero

umowę o zbyciu przedsiębiorstwa, to w momencie zbycia przedsiębiorstwa w jego

skład wchodził już składnik majątkowy w postaci wyraźnego zalążka przyszłego

prawa

użytkowania

wieczystego.

Przy

odwrotnej

kolejności

zawierania

wspomnianych umów, w momencie zbywania przedsiębiorstwa jeszcze nie było

takiej wyraźnej sytuacji prawnej.

Rację ma Sąd Okręgowy, gdy podkreśla, że z momentem zawarcia umowy

zbycia użytkowania wieczystego po stronie nabywcy powstaje sytuacja prawna,

którą w orzecznictwie oraz doktrynie określa się jako ekspektatywę, i że taka

ekspektatywa może zostać zbyta. W przypadku, gdy uzyskanie pełnego prawa jest

związane dopiero z konstytutywnym wpisem do księgi wieczystej, wyłania się

jednak ważne zagadnienie od kiedy takie przyszłe prawo może być przedmiotem

obrotu. Skoro ustawodawca wyraźnie uzależnia powstanie prawa użytkowania

wieczystego od konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej, to należy przy ocenie

dopuszczalności

zbycia

ekspektatywy

tego

prawa

mieć

to

na

uwadze.

Dopuszczenie do zbywania takiej ekspektatywy bez powiązania jej zbycia

z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej mogłoby prowadzić do w istocie obejścia

prawa. Możliwość zbywania przyszłego prawa użytkowania wieczystego już od

momentu zawarciu umowy ustanawiającej to prawo mogłaby doprowadzić do

wielokrotnego zbycia tego prawa, przed złożeniem wniosku o wpis do księgi

wieczystej a wolą ustawodawcy jest związanie zbywalności prawa użytkowania

wieczystego, z prawem już wpisanym do takiej księgi. Wobec tego należy

opowiedzieć się za poglądem wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego

w odniesieniu do odrębnej własności lokalu, że zbywalności ekspektatywy prawa,

które powstaje z chwilą wpisu do księgi wieczystej, powstaje dopiero z momentem

złożenia wniosku o taki wpis (postanowienie SN z dnia 26 czerwca 2001 r., I Ca

1/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 26). Sąd prowadzący księgę wieczystą musi bowiem

uwzględnić prawidłowo złożony wniosek. Wobec tego nabycie prawa użytkowania

wieczystego przez zbywcę jest na tyle pewne, iż można uznać, że mamy w tym

przypadku do czynienia z tak dużym prawdopodobieństwem nabycia przez niego

prawa, że brak wpisu do księgi wieczystej nie może być przeszkodą do

przenoszenia ekspektatywy tego prawa na nabywcę. Tym bardziej gdy zważyć, że

skutki wpisu do księgi wieczystej liczy się od daty złożenia wniosku. Jeżeli więc

zbycie ekspektatywy następuje już po złożeniu wniosku o wpis, to jego

uwzględnienie powoduje, że zbywca zawierając umowę był już użytkownikiem

wieczystym, tyle tylko iż skutek ten nastąpił dopiero z chwilą skutecznego

dokonania wpisu. Jeżeli zaś zbywca poprzez konstytutywny wpis uzyskał prawo

użytkowania wieczystego to po stronie nabywcy nie widać przeszkód, aby on

z kolei mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o wpisanie prawa użytkowania

wieczystego na swoją rzecz i w konsekwencji stać się użytkownikiem wieczystym.

Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390

k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.