III CZP 24/98 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 24/98

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lipca 1998 r.

Sąd Najwyższy w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN

-

G. Filcek

Sędziowie:

SN

-

A. Górski (spraw.)

SN

-

Z. Kwaśniewski

przy udziale protokolanta

: M. Czarneckiej

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - J. Szewczyka

w sprawie z powództwa J. M.

przeciwko S. P.

o ustalenie

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 23 lipca 1998 r.

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w W.

postanowieniem z dnia 26 marca 1998 r., sygn. akt I Ca […]

do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 kpc:

1) „Czy w sprawie, w której strona reprezentowana jest przez

pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym Sąd ma

obowiązek prowadzenie z urzędu postępowania dowodowego?

2) Czy najemca opłacający za zajmowany lokal czynsz regulowany na

podstawie art. 56 ust. 2 ustawy z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali

mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 105 poz. 509 z

późn. zm.) może żądać na podstawie art. 24 w/w ustawy ustalenia

wysokości tego czynszu w razie jego podwyżki wskutek dokonanego

wypowiedzenia w sytuacji, gdy płaci go w zwiększonej wysokości?”

odmawia podjęcia uchwały.

UZASADNIENIE

Po sprecyzowaniu powództwa powód J. M. dochodził dwóch roszczeń.

Pierwsze - o zasądzenie od pozwanej 946,74 zł tytułem zwrotu kosztów napraw

i drobnych remontów najmowanego u pozwanego lokalu, które powinny

obciążać wynajmującego oraz zwrotu kosztów wysyłanych do niego

bezskutecznych korespondencji. Drugie roszczenie dotyczy żądania ustalenia

wysokości czynszu za okres od 1 lutego 1995 r. do 31maja 1997 r., który

zapłacił w jego ocenie w zawyżonej kwocie, ustalenia, że opłaty za wywóz

nieczystości w okresie od 1 lutego 1995 r. do 31 stycznia 1996 r. zamykały się

kwotą 356,58 zł i wreszcie ustalenia, że kwota 10.68 zł z tytułu innych

składników czynszu nie istnieje.

Pozwany S. P. wnosił o oddalenie powództwa, podkreślając przy tym, że

nadmierna

aktywność

procesowa

powoda

wyrażająca

się

mnogością

wysyłanych pism procesowych w połączeniu ze swoistą ich stylistyką sprawiają,

że nie do końca jasny jest dla niego przedmiot sporu.

Powód był reprezentowany w postępowaniu przed Sądem I-ej instancji przez

ustanowionego adwokata z urzędu.

Wyrokiem z dnia 30 września 1997 r. Sąd Rejonowy w W. oddalił powództwo.

Uznał, że w części obejmującej roszczenie o zapłatę nie zostało ono

udowodnione. Stronę zaś powoda reprezentował adwokat. Sąd nie miał

obowiązku procesowego prowadzić dowodów z urzędu w celu wyjaśnienia

rzeczywistego stanu sprawy. Jeśli zaś chodzi o roszczenie o ustalenie,

to w sytuacji kiedy powód uiścił opłaty, a uważa że były wygórowane, to może

żądać ich zwrotu. Dlatego też brak jest interesu prawnego w rozumieniu

art. 189 kpc do występowania w tym zakresie z żądaniem o ustalenie.

W apelacji od tego orzeczenia powód kwestionował słuszność stanowiska Sądu

I-ej instancji i wnosił zmianę wyroku przez uwzględnienie powództwa,

ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Przy rozpoznawaniu tej apelacji Sąd Wojewódzki w W. uznał, że w sprawie

występują zagadnienia prawne, które sformułował w dwóch pytaniach

przedstawionych w trybie art. 390 § 1 kpc do rozstrzygnięcia Sądu

Najwyższemu.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Z treści art. 390 § 1 kpc wynika, że Sąd drugiej instancji może przedstawić

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne tylko w takiej

sprawie, w której nie przysługuje kasacja. Zgodnie zaś z jednolitym

stanowiskiem judykatury, sprawy o ustalenie prawa lub stosunku prawnego nie

są sprawami o świadczenie w rozumieniu art. 393 ust. 1 kpc. Stąd też w takich

sprawach kasacja przysługuje stronom niezależnie od wartości przedmiotu sporu

(por. uchwałę 7 Sędziów SN z 2 października 1997 r. III CZP 27/97 OSNIC

1/1998 poz. 1). Dlatego przedstawianie do rozstrzygnięcia zagadnienia

prawnego sformułowanego w drugim pytaniu prawnym było niedopuszczalne,

co skutkowało na mocy art. 390 §1 kpc odmową udzielenia na nie odpowiedzi.

Z treści tegoż przepisu wynika, iż merytoryczną przesłanką wystąpienia z

pytaniem prawnym jest sytuacja, w której Sąd drugiej instancji ma „poważne

wątpliwości”, co do występujących w sprawie zagadnień prawnych. Tę

„poważność” należy rozumieć w ten sposób, że wyłaniające się wątpliwości

powodują, iż Sąd ten nie wie jak zinterpretować określony przepis prawa, który

ma zastosowanie w sprawie, albo która z kilku możliwych interpretacji jest

prawidłowa. Takie sytuacje uzasadniają zwrócenie się w trybie art. 390 kpc o

pomoc w wykładni prawa do Sądu Najwyższego. Tymczasem z uzasadnienia

pierwszego z przedstawionych pytań wynika, że Sąd Wojewódzki nie ma

żadnych wątpliwości, iż odpowiedź na to pytanie powinna być „zdecydowanie

przecząca” (str. 6 uzasadnienia). Równie kategoryczne stanowisko w tej kwestii

wyrażone zostało na str. 8 uzasadnienia. Skoro zatem Sąd drugiej instancji sam

nie ma wątpliwości co do tego jak rozstrzygnąć kwestię objętą pierwszym

pytaniem prawnym, to brak było merytorycznej przesłanki z art. 390 § 1 kpc

do przedstawienia

jego

do

rozstrzygnięcia

Sądowi

Najwyższemu.

O dopuszczalności wystąpienia z zagadnieniem prawnym w trybie tego przepisu

nie decydują bowiem same przez się, ani praktyczna doniosłość podniesionego

w nim problemu ani odnotowane rozbieżności w jego rozwiązywaniu

w doktrynie, czy w orzecznictwie innych sądów, akcentowane przez Sąd drugiej

instancji, lecz to, czy ten sąd sam ma rzeczywiste wątpliwości co do sposobu

jego rozstrzygnięcia.

Ponieważ tych wątpliwości Sąd nie ma niedopuszczalne jest rozstrzyganie w

trybie art. 390 § 1 kpc zagadnienia prawnego przez Sąd Najwyższy tylko w celu

abstrakcyjnego wyjaśnienia przez tę instancję sądową określonego przepisu

prawa lub prawidłowości stosowania całej instytucji prawnej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 390 § 1 kpc w zw. z art. 20 ust. 1

ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. 1994 r. nr

13, poz. 48) należało odmówić podjęcia uchwały w niniejszej sprawie.

aw

jb.