III CZP 23/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 23/12

UCHWAŁA

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego L. sp. z o.o.

w K. i Przedsiębiorstwa Handlowego L. A. Ł., M. Ł. sp.j.

w K.

przy uczestnictwie Uniwersytetu Pedagogicznego w K.

o udzielenie zamówienia publicznego,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r.,

"Jaką opłatę sądową należy pobrać od skargi na postanowienie

Krajowej Izby Odwoławczej dotyczące wyłącznie rozstrzygnięcia

w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego?"

podjął uchwałę:

Od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przy

Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej wyłącznie

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania

odwoławczego

pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu

zaskarżenia.

Uzasadnienie

Krajowa Izba Odwoławcza postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r.

odrzuciła odwołanie wniesione przez wykonawców, tj. Przedsiębiorstwo HandlowoUsługowe

L. spółkę

z

ograniczoną

odpowiedzialnością

(lidera)

oraz

Przedsiębiorstwo Handlowe L. A. Ł., M. Ł. spółkę jawną (partnera) wspólnie

ubiegających się o udzielenie zamówienia w postępowaniu o udzielenie

zamówienia

publicznego,

prowadzonym

przez

zamawiającego

Uniwersytet

Pedagogiczny w K. - jako złożone przez podmiot nie legitymujący się

pełnomocnictwem do składania odwołań (art. 189 ust. 2 pkt 2 prawa zamówień

publicznych), obciążyła odwołującego się wykonawcę kosztami postępowania i

zaliczyła w poczet tych kosztów kwotę 15.000 zł, uiszczoną tytułem wpisu od

odwołania, oraz zasądziła od odwołującego na rzecz zamawiającego kwotę

3.666,98 zł stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu

wynagrodzenia pełnomocnika (art. 192 ust. 9 i 10 prawa zamówień publicznych).

Odwołanie dotyczyło zaniechania odrzucenia oferty wykonawcy S. B. spółki z o.o.,

wyboru jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy S. B. spółki z o.o., mimo

że podlegała ona odrzuceniu, zaniechania czynności wyboru ofert odwołującego

się jako najkorzystniejszej.

Skargę do Sądu Okręgowego na powyższe postanowienie, w części

dotyczącej orzeczenia o kosztach postępowania, wnieśli wykonawcy. Skarżący

wskazali jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 18.667 zł i uiścili opłatę

sądową od skargi w kwocie 934 zł. Kwota ta została wyliczona jako piąta część

opłaty stosunkowej obliczonej od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną co do tego, jaką opłatę sądową

należy pobrać od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczącej

wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego.

Wskazał, że wątpliwości te związane są ze zmianą stanu prawnego, spowodowaną

wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z późn. zm.), opartej na

zasadzie opłat stałych, w przeciwieństwie do uchylonej ustawy z dnia 13 czerwca

1967r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r.,

Nr 9, poz. 88 z późn. zm.) i jej przepisów wykonawczych, tj. rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości

wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 155, poz. 753 z późn. zm.),

przypisujących priorytetowe znaczenie wpisom stosunkowym. Obowiązująca

ustawa przewiduje od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej w zasadzie

opłatę stałą, z zastrzeżeniem wyjątku uiszczania opłaty stosunkowej ograniczonej

górną granicą 5.000.000 zł, gdy skarga dotyczy czynności w postępowaniu

o udzielenie zamówienia publicznego podjętych po otwarciu ofert. Skarga jest przy

tym jedynym i specyficznym środkiem zaskarżenia, przysługującym na orzeczenie

Krajowej Izby Odwoławczej. Sąd wskazał że, w wypadku pobrania opłaty stałej

albo stosunkowej, wysokość opłaty sądowej w przedmiotowej sprawie wynosiłaby

odpowiednio 75.000 zł i 15.000 zł, co oznacza że byłaby to opłata rażąco

wygórowana w stosunku do wartości przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zagadnienie

prawne

przedstawione

przez

Sąd

Okręgowy

wynika

z wątpliwości powstałych na skutek kolejnych zmian stanu prawnego. Polegały one

na wprowadzeniu znaczących różnic systemowych dotyczących środków ochrony

prawnej, przewidzianych ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień

publicznych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r., Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) oraz opłat

sądowych pobieranych na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594

z późn. zm.). Powyższe zmiany nie tylko nie usunęły, ale wręcz pogłębiły

dotychczasowe

wątpliwości

interpretacyjne

związane

z

dopuszczalnością

zaskarżania orzeczeń co do kosztów zawartych w wyrokach i postanowieniach

Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych

i pobieraniem opłat od skarg wnoszonych do sądów powszechnych.

Uprzednio skarga do sądu przysługiwała na wyrok zespołu arbitrów przy

Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych. Od skargi pobierano wpis stały w kwocie

3.000 zł (§ 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia

1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych, Dz. U.

Nr 155, poz. 753 z późn. zm.). Sąd Najwyższy przyjął wówczas - kierując się

wykładnią systemową zewnętrzną i wewnętrzną, w tym jednolitym stanowiskiem

orzecznictwa uznającym, że rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu sądowym

stanowi autonomiczne orzeczenie zapadające w formie odrębnego postanowienia

nawet wówczas, gdy jest zawarte w wyroku albo w postanowieniu co do istoty

sprawy kończącym postępowanie nieprocesowe i uwzględniając ponadto, że zespół

arbitrów (działający jak sąd polubowny) może orzekać wyłącznie w formie wyroku –

iż

zachodzi systemowy wyjątek i dopuszczalna jest skarga na wyrok zespołu

arbitrów dotycząca wyłącznie niesamodzielnego rozstrzygnięcia w przedmiocie

kosztów postępowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r.,

III CZP 68/02, OSNC 2003, nr 7-8, poz. 103). W kolejnym orzeczeniu, stwierdzając

istnienie luki w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r.

w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych w zakresie regulacji

wpisów od skargi na orzeczenie zespołu arbitrów o charakterze formalnym,

Sąd Najwyższy opowiedział się za pobieraniem piątej części wpisu stosunkowego

od skargi na postanowienie zespołu arbitrów (por. uchwała Sądu Najwyższego

z dnia 12 maja 2005 r., III CZP 19/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 57).

Swoje stanowisko umotywował odwołaniem do reguły, że postanowienia formalne,

nawet kończące postępowanie, podlegają opłacie niższej, tj. w wysokości 1/5

wpisu, oraz brakiem podstaw do kreowania wyjątku od ustawowej zasady

pobierania wpisów stosunkowych w sprawach cywilnych. W uzasadnieniu uchwały

z dnia 8 grudnia 2005 r., III CZP 109/05, OSNC 2006, nr 11, poz. 182, Sąd

Najwyższy

podzielając

te

poglądy

stwierdził,

że

skoro

rozstrzygnięcie

w przedmiocie kosztów postępowania zamieszczone w wyroku zespołu arbitrów

bardziej zbliżone jest do zażalenia jak do apelacji to, mimo że gramatyczna

wykładnia § 18 ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

17 grudnia 1996 r. prowadziłaby do wniosku, że od skargi zawsze powinien

być pobierany wpis stały w pełnej wysokości, należy przyjąć, kierując się wykładnią

systemową i biorąc pod uwagę zasadę stosunkowości wpisu wynikającą z ustawy

z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, że od

skargi na wyrok zespołu arbitrów w części dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia

w przedmiocie kosztów postępowania pobiera się 1/5 wpisu stosunkowego.

Obecnie, zgodnie z art. 198a prawa zamówień publicznych, stronom oraz

uczestnikom postępowania przysługuje skarga do sądu na orzeczenie Krajowej

Izby Odwoławczej, która jako organ odwoławczy zastąpiła zespół arbitrów,

a w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia skargi stosuje się

odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji, jeżeli przepisy

nie stanowią inaczej. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 grudnia 2009 r.,

przewiduje od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej opłatę stałą

w wysokości pięciokrotnego wpisu wniesionego od odwołania (art. 34 ust. 1),

z zastrzeżeniem wyjątku uiszczenia opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości

przedmiotu zamówienia, ograniczonej górną granicą 5.000.000 zł, gdy skarga

dotyczy czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podjętych

po otwarciu ofert (art. 34 ust. 2), nie różnicując, czy przedmiot zaskarżenia

obejmuje rozstrzygnięcie merytoryczne, formalne, czy odnoszące się do kosztów

postępowania. Regulujący tę kwestię przepis pozostaje zresztą w sprzeczności

z art. 12 i art. 13 ust. 1 ustawy, przewidującymi, że górna granica opłaty stałej nie

może być wyższa niż 5.000 zł, a opłaty stosunkowej - niż kwota 100.000 zł.

Jak dotąd zapadł jeden judykat dotyczący pobierania opłat od skarg na orzeczenie

Krajowej Izby Odwoławczej, dotyczący zagadnień intertemporalnych, związanych

z brakiem przepisów przejściowych co do zmiany ustawy o kosztach sądowych,

dokonanej równolegle ze zmianą prawa zamówień publicznych w ustawie z dnia

5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 206, poz. 1591).

Opierając się na zasadzie aktualności Sąd Najwyższy opowiedział się za

pobieraniem od skarg na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, wniesionych

po dniu 22 grudnia 2009 r., opłaty w wysokości wskazanej w znowelizowanym

art. 34 u.k.s.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r., III CZP

103/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 83).

Należy zauważyć, że problematyka kosztów postępowania odwoławczego

toczącego się przed Krajową Izbą Odwoławczą, objęta jest samodzielną regulacją

prawną. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r.

w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów

kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. 2010 r.,

Nr 41, poz. 238) wydane zostało w oparciu o delegację ustawową, wprost

nakazującą zróżnicowanie wysokości wpisów zależnie od wartości i rodzaju

zamówienia (art. 198 pkt 2 p.z.p.). Odwołanie do powyższych kryteriów

w postępowaniu odwoławczym, do którego odpowiednio stosuje się przepisy k.p.c.

o sądzie polubownym (arbitrażowym) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, jest

zrozumiałe i celowe, zważywszy na jego charakter, różny przedmiot zaskarżanych

czynności bądź rozstrzygnięć zamawiającego w postępowaniu o udzielenie

zamówienia publicznego. Rozporządzenie szczegółowo reguluje zasady obciążania

i rozliczania kosztów w postępowaniu odwoławczym, w zależności od sposobu jego

zakończenia (zwrotu, umorzenia postępowania odwoławczego, uwzględnienia,

odrzucenia lub oddalenia odwołania). Nawiązania do tych przesłanek, rodzaju

i treści orzeczeń w odniesieniu do skargi przysługującej od orzeczeń Krajowej Izby

Odwoławczej brak w przepisach ustawy o kosztach sądowych.

Nie ulega wątpliwości, że w obowiązującym stanie prawnym utrzymana

została zasada wyłączności środka zaskarżenia w postaci skargi na orzeczenie

Krajowej Izby Odwoławczej (art. 198a ust. 1 p.z.p.). Podkreślenia wymaga,

że obecnie przepisy wprost przewidują wydawanie przez ten podmiot orzeczeń

w formie wyroków i postanowień (art. 192 ust. 1). Tym samym utracił aktualność

argument powołany w uzasadnieniu cytowanej uchwały Sądu Najwyższego z dnia

6 listopada 2002 r., III CZP 68/02, odwołujący się do braku samodzielności

rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w wyroku zespołu arbitrów i odstępstwa od

ustawowej zasady autonomiczności orzeczenia o kosztach zamieszczanego

w wyrokach

i

postanowieniach

sądów

powszechnych.

Przez

orzeczenie

w rozumieniu art. 198a ust. 1 p.z.p. należy zatem obecnie rozumieć wszystkie

rozstrzygnięcia o charakterze materialnym (wyroki) i formalnym (postanowienia).

Nie

ma

podstaw do

wyłączenia

z tej

kategorii postanowień

zapadłych

w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego. W szczególności przemawia

za tym stanowiskiem treść art. 198 pkt 2 p.z.p. nadającego pojęciu kosztów

w postępowaniu odwoławczym toczącym się przed

Krajową Izbą Odwoławczą

samodzielne znaczenie normatywne, czego dalszą konsekwencją jest stwierdzenie,

że w obecnym stanie prawnym postanowienie wydane w tym przedmiocie, na wzór

orzeczeń

sądów

powszechnych,

ma

charakter

autonomiczny

i

podlega

samodzielnemu zaskarżeniu (por. uchwała (7) Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego

1968 r., III PZP 44/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 130). Ponadto, skoro sąd

rozpoznający skargę działa jako sąd drugiej instancji, uzasadnione jest odwołanie

do konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności obejmującej również rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania. Oznacza to, że brak jest luki w prawie co do istnienia

środka odwoławczego od postanowień w przedmiocie kosztów postępowania

odwoławczego wydanych przez Krajową Izbę Odwoławczą.

Rozważenia

wymaga

procesowy

charakter

skargi.

Odniesienie

do

odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji (art. 198a ust. 2 p.z.p.) przemawia

za uznaniem jej za szczególny zwykły środek odwoławczy, przysługujący

od orzeczeń o charakterze merytorycznym i formalnym, zatem łączący cechy

apelacji i zażalenia. Sąd Najwyższy w przytoczonej wyżej uchwale z dnia 8 grudnia

2005 r., III CZP 109/05, jakkolwiek odnoszącej się do skargi na wyrok zespołu

arbitrów, wprost określił ją jako uniwersalny środek zaskarżenia, środek prawny

szczególny,

kumulujący

elementy

apelacji

i

zażalenia,

którego

struktura

nie powinna się wyróżniać dużym stopniem sformalizowania. Nie można nie

zauważyć, że w wypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia Krajowej Izby Odwoławczej

wyłącznie w części dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego, przeważa

funkcjonalna rola skargi jako zażalenia. Warunki formalne skargi

wyznaczają

przepisy art. 198c p.z.p., art. 368 § 1 i 2 k.p.c., art. 126 i nast. k.p.c. w zw. z art. art.

368 § 1 k.p.c. Należy do nich wartość przedmiotu zaskarżenia, przy czym brak

podstaw do odstępstwa od zasady, że wyznacza ją wartość przedmiotu „sprawy

w zakresie kwestionowanego rozstrzygnięcia o kosztach procesu”, w której

wnoszone jest zażalenie, a nie wartość przedmiotu sporu w sprawie (tu: wartość

przedmiotu

zamówienia).

Stanowisko

powyższe,

determinujące

sposób

ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia obejmującego koszty postępowania,

a pośrednio wysokość opłat sądowych, jest utrwalone w orzecznictwie sądowym

(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1972 r., III PZ 14/72,

OSNC 1972, nr 12, poz. 215).

Jedynym przepisem bezpośrednio dotyczącym opłaty sądowej od skargi na

orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej jest art. 34 ustawy o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych. Nie jest to jednak przepis językowo jednoznaczny zarówno

co do wskazanej wyżej wyłączności środka, jak i przedmiotu oraz zakresu jego

stosowania.

Zgodnie z regułami

wykładni

językowej

pismem

procesowym

podlegającym opłacie wskazanej w powyższym przepisie jest skarga, niezależnie

od tego jakiego dotyczy rozstrzygnięcia. Prima facie przemawiałoby to za

przyjęciem,

że

poza

skargami

dotyczącymi

„czynności

w

postępowaniu

o udzielenie zamówienia publicznego podjętymi po otwarciu ofert” (ust. 2), dla

ustalania wysokości opłat sądowych irrelewantny jest przedmiot i zakres

zaskarżenia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej. Podzielenie tego poglądu

prowadziłoby do wniosku, że skarżący w sprawach, w których kwestionuje

wyłącznie postanowienie o kosztach postępowania, zobowiązany jest do

uiszczenia opłaty stałej w wysokości pięciokrotnego wpisu wniesionego od

odwołania, w sprawie której dotyczy skarga, a jeżeli orzeczenie dotyczy czynności

w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podjętych po otwarciu

ofert, w wysokości 5% wartości przedmiotu zamówienia, z zastrzeżeniem górnej

granicy w wysokości 5.000.000 zł. Konkluzji takiej nie można zaakceptować, jako

rażąco niesprawiedliwej, a nawet irracjonalnej.

Konfrontując tak odkodowaną treść normy procesowej z wynikami wykładni

systemowej wewnętrznej ustawy (argumentum a rubrica) wskazać należy, że art.

34 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zamieszczony jest

w Tytule II. Opłaty, Dziale 3. Wysokość opłat w procesie, Rozdziale 2. Sprawy

gospodarcze. Rodzaje opłat, ich wysokości i zasady pobierania opłaty całej lub

częściowej określa

Dział 1.

tego

tytułu

zatytułowany:

Przepisy ogólne.

Zamieszczony w nim przepis art. 19 ust. 3 pkt 2 nakazuje pobieranie piątej części

opłaty od zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ma

uzasadnionych przyczyn dla uznania, że art. 34 u.k.s.c. jest przepisem

szczególnym w rozumieniu art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c. Wniosku tego nie można

wywieść wyłącznie z oznaczenia środka odwoławczego (skarga a nie zażalenie),

z

faktu

że

zaskarżenie

dotyczy

orzeczeń

wydanych

prejurysdykcyjnym, a nie sądowym – z uwagi na

w

postępowaniu

istnienie funkcjonalnej

zbieżności przedmiotu zaskarżenia (orzeczenie o kosztach), oraz umiejscowienie

skargi w rozdziale 2. obok innych przepisów, przewidujących opłatę stałą, co do

których pobieranie ułamkowej części opłaty, w wypadku wniesienia zażalenia,

nie budzi wątpliwości. W ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

zamieszczone są ponadto przepisy stanowiące ustawowy wyjątek przewidziany

art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c., w tym także w rozdziale 2 (art. 32 ust. 2, ust. 4),

w dalszych rozdziałach i działach (art. 44, art. 75

pkt 3), oraz przewidujące

zwolnienie od opłaty od zażalenia (przykładowo w wypadku jego oczywistej

zasadności – art. 99).

Także wykładnia celowościowa pozwala na przyjęcie, że wniosek

o dopuszczalności pobierania opłaty w innej wysokości, jak przewidziana w art. 34

ust. 1 i 2 u.k.s.c., od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, gdy

wskazany

w

niej

zakres

zaskarżenia

orzeczenia

obejmuje

wyłącznie

rozstrzygnięcie o kosztach, jest prawidłowy. Nie budzi wątpliwości publicznoprawny i fiskalny charakter opłat sądowych oraz niedopuszczalność ich

kształtowania na poziomie uniemożliwiającym realizację prawa do sądu.

Nie wymaga szerszej motywacji twierdzenie, że sprawy z zakresu zamówień

publicznych należą na ogół do spraw skomplikowanych pod względem

faktycznym i prawnym, w przeciwieństwie do rozstrzygnięć o kosztach

postępowania odwoławczego. Zmiana treści art. 34 u.k.s.c., polegająca na

znaczącym, wręcz zaporowym podwyższeniu opłaty sądowej od skargi, była

uzasadniana

przez

prawodawcę

nadużywaniem

tego

środka,

jego

instrumentalnym wykorzystywaniem dla blokowania postępowania w sprawach

o udzielenie zamówienia publicznego i miała im zapobiec. Cel ten, z oczywistych

względów,

traci

aktualność

i

znaczenie,

gdy

orzeczenie

Krajowej

Izby

Odwoławczej, poza zaskarżoną częścią dotyczącą kosztów, jest prawomocne.

Sąd Najwyższy opowiada się, co do zasady, za pierwszeństwem stosowania

dyrektywy wykładni pierwszego stopnia, tj. wykładni językowej. Podziela w tym

zakresie stanowisko orzecznictwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

8 czerwca 1999 r., SK 12/98, OTK-A 1999, nr 5 , poz. 90, wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7, uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 30 listopada 1987 r., III PZP 36/87, OSNC 1988, nr 2-3,

poz. 23 i in).

Uznaje

jednak,

że

nie

ma

ona

charakteru

absolutnego.

W szczególności, kiedy dochodzi do konfliktu między dyrektywami wykładni

językowej, systemowej i funkcjonalnej możliwe jest odwołanie się do dyrektywy

wykładni drugiego stopnia (preferencyjnej). Za dopuszczalnością takich odstępstw,

jako uzasadnionego wyjątku, gdy zachodzą szczególnie istotne i doniosłe racje

prawne, społeczne i ekonomiczne, opowiedział się Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141 oraz Sąd

Najwyższy w uchwale Izby Cywilnej z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04,

OSNC 2005, nr 3, poz. 42, uchwale z dnia 20 czerwca 2007 r., III CZP 50/07,

OSNC 2008, nr 7-8, poz. 83, uchwale z dnia 22 marca 2007 r., III CZP 13/07,

OSNC 2008, nr 2, poz. 22, wyroku z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC

1999, nr 1, poz. 7. Zdaniem Sądu Najwyższego zachodzą one

także

w przedmiotowym wypadku. Za przyjęciem, że od skargi na orzeczenie Krajowej

Izby Odwoławczej dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

odwoławczego pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu

zaskarżenia, przemawia w szczególności funkcjonalny charakter takiej skargi,

przedmiotowo odpowiadającej zażaleniu i konieczność zapewnienia spójności

systemowej przepisów regulujących koszty sądowe w sprawach cywilnych.

Oparcie się wyłącznie na wykładni językowej art. 34 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

prowadzi

ponadto

do

niemożliwego

do

zaakceptowania

ze

względów

aksjologicznych wniosku, że opłata sądowa od środka odwoławczego może

być wyższa od wartości przedmiotu zaskarżenia oraz do sprzeczności z innymi

normami systemu prawa. Nie jest pozbawiona znaczenia także wykładnia

historyczna.

Problem wykładni i stosowania art. 34 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dostrzeżony został przez prawodawcę.

Projekt zmiany art. 34 ust. 2 przewiduje w sprawach, o których mowa w ust. 1,

pobieranie

od skargi

odwoławczego

opłaty

dotyczącej

orzeczenia

stosunkowej

w wysokości

o

kosztach

5%

postępowania

wartości przedmiotu

zaskarżenia, jednak nie wyższej niż 100.000 zł.

Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie

prawne jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).