III CZP 17/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 17/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie egzekucyjnej ze skargi Przemysława G. na czynność Komornika

Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Andrzeja R.

w sprawie z wniosku wierzyciela M. sp. z o.o. w K.

przeciwko dłużnikowi Waldemarowi B.

o świadczenie pieniężne,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 18 maja 2011 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 3 stycznia 2011 r., ,

„Czy komornik może prowadzić egzekucję przeciwko

dłużnikowi Waldemarowi B. z nieruchomości lokalowej aktualnie

stanowiącej własność osoby trzeciej Przemysława G. a powstałej z

połączenia dwóch nieruchomości lokalowych stanowiących w chwili

połączenia własność osoby trzeciej Przemysława G.:

- nieruchomości lokalowej położonej w P. przy ulicy M. 11/4 objętej

księgą wieczystą […] Sądu Rejonowego

w P. nabytej

w drodze umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Jagodą B. a osobą

trzecią Przemysławem G., która to umowa sprzedaży wyrokiem Sądu

Okręgowego w K. z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt […] 223/07 została

uznana za bezskuteczną

w stosunku do wierzyciela celem

umożliwienia

zaspokojenia

wierzytelności

przysługującej

wierzycielowi w stosunku do Waldemara B., Marceli B., Marka S.,

Zofii S. wynikających z:

- nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 grudnia 2000 r.,

sygn. akt […] 3980/00, w zakresie należności głównej w kwocie

28.430,10 zł z odsetkami ustawowymi, kosztami postępowania

sądowego w kwocie 8.271,93 zł,

- z kosztów postępowań egzekucyjnych w sprawie […] 358/02 przez

Komornika

Sądowego

przy

Sądzie

Rejonowym

w P. w kwocie 2000 zł i w sprawie […] 573/05 przez Komornika

Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.

w

kwocie 1.800 zł,

- z nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w B. z dnia 20 grudnia 2000 r.,

sygn. akt […] 4220/00, w zakresie należności głównej

w

kwocie 27.581,70 zł z odsetkami ustawowymi, kosztami

postępowania sądowego w kwocie 8.216,02 zł,

- z kosztów wynikających z postępowań egzekucyjnych w sprawie

[…] 356/02 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w

P. w kwocie 2000 zł i w sprawie […] 574/05 przez Komornika

Sądowego przy Sądzie Rejonowym

w P. w kwocie

1.800 zł,

- nieruchomości lokalowej położonej w P. przy ulicy M. 11/3 objętej

księgą wieczystą […] Sądu Rejonowego

w P. nabytej

w drodze umowy sprzedaży zawartej pomiędzy Wojciechem B. a

osobą trzecią Przemysławem G., która to umowa sprzedaży

wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn.

akt […] 196/07 została uznana za bezskuteczną w stosunku do

wierzyciela celem umożliwienia zaspokojenia wierzytelności

przysługującej wierzycielowi w stosunku do Waldemara B., Marceli

B., Marka S., Zofii S. wynikających z:

- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B.

w

sprawie […] 3930/00,

- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B.

w

sprawie […] 3970/00,

- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B.

w

sprawie […] 3960/00,

- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B.

w

sprawie […] 3970/00,

- nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w B.

w sprawie […] 3980/00,

- wyroku Sądu Rejonowego w B. w sprawie […] 408/02,

czy też komornik powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne

z nieruchomości na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. z uwagi na brak

tytułów zezwalających na prowadzenie egzekucji z nieruchomości

położonej w P. przy ulicy M. 11/3-4 zapisanej w księdze wieczystej

Sądu Rejonowego w P. Nr […] ?”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy

rozpoznaniu zażalenia Przemysława G. na postanowienie Rejonowego w P. z

dnia 18 czerwca 2010 r., który oddalił skargę na czynności komornika sądowego

wniesioną przez Przemysława G. na postanowienie Komornika Sądowego przy

Sądzie Rejonowym w P. z dnia 5 stycznia 2010 r. odmawiające zajęcia

nieruchomości lokalowej objętej księgą wieczystą […] oraz umorzenia w tej części

postępowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości lokalowej położonej

w P. przy ul. M. 11, nr 3-4, która powstała z połączenia z nieruchomości lokalowych

3 i 4 położonych w P. przy ul. M. 1, dla których były urządzone księgi wieczyste.

Nieruchomości sprzed połączenia objęte były czynnościami prawnymi zdziałanymi

przez Przemysława G., co do których sąd prawomocnie uznał je za bezskuteczne

wobec wierzyciela występującego w niniejszej sprawie.

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu zagadnienia

prawnego podniósł, że w dacie wydania wyroków ze skarg pauliańskich istniały

dwa, samodzielne lokale mieszkalne o numerach 3 i 4 położone w budynku przy ul.

M. 11, których właścicielem był skarżący Przemysław G., natomiast w chwili

wszczęcia egzekucji wskazane lokale już nie istniały, gdyż Przemysław G. złożył

przed notariuszem oświadczenie o połączeniu lokalu nr 3 z lokalem nr 4 i

ustanowieniu odrębnej własności lokalu nr 3-4, dla którego założono nową księgę

wieczystą. Sąd Okręgowy wskazał, że wprawdzie połączenie wymienionych lokali

nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 4 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali, to

jednak jest dopuszczalna w dalszym ciągu egzekucja skierowana do lokalu

powstałego

wyniku

połączenia.

Wyrok

uwzględniający

skargi

pauliańskie

wierzyciela powinien automatycznie wywrzeć skutek także w stosunku do lokalu

powstałego w wyniku połączenia. Stanowisko to Sąd wywiódł z konstytucyjnej

zasady praworządności oraz potrzeby zapewnienia skutecznej ochrony prawnej

wierzyciela, tym bardziej, że połączenie przez Przemysława G. lokali objętych

wyrokami uwzględniającymi skargi pauliańskie było świadomym i celowym

działaniem

zmierzającym

do

uniemożliwienia

egzekucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

przeprowadzenia

skutecznej

Z treści przedstawionego zagadnienia prawnego wynika w oczywisty sposób,

że Sąd Okręgowy oczekuje konkretnego rozstrzygnięcia, odnoszącego się do

uczestników postępowania i oznaczonych indywidualnie nieruchomości. Przy tak

sformułowanym

zagadnieniu

pozostaje

jedynie

rozstrzygnięcie,

czy

organ

egzekucyjny może prowadzić egzekucję z nieruchomości lokalowej położonej

w budynku przy ul. M. 11 w P., czy też powinien umorzyć w całości postępowanie

egzekucyjne. Rozstrzygnięcie to należy jednak do sądów orzekających w pierwszej

i drugiej instancji. Według utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego

stanowiska, przedmiotem przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.

zagadnienia prawnego nie może być pytanie o sposób rozstrzygnięcia sprawy w

konkretnym stanie faktycznym (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

7 września 2005 r. II UZP 8/05, OSNC 2006, nr 15-16, poz. 252; z dnia 10 maja

2007 r., III UZP 1/07, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 49; z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP

17/10, nie publ.; z dnia 8 kwietnia 2010 r., III UZP 1/10, nie publ.; z dnia 9 lipca

2009 r., III CZP 38/09, nie publ.). Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia powinno być postawione ogólnie i abstrakcyjnie,

by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego.

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie nie spełnia tych kryteriów.

Przepis art. 390 § 1 k.p.c. przyznaje sądowi rozpoznającemu sprawę

w drugiej instancji, w wypadku powstania zagadnienia prawnego budzącego

poważne

wątpliwości,

możliwość

przedstawienia

tego

zagadnienia

do

rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Instytucja ta, prowadząca do związania

sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym

w uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko

Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) i reguły

samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę

wyjątkowość, przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana

ściśle. Zagadnienie prawne, stanowiące przedmiot pytania sądu drugiej instancji poza wymaganiem przedstawienia

w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by

umożliwić

udzielenie

Sądowi

Najwyższemu

uniwersalnej

odpowiedzi,

nie

sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu - musi

budzić poważne wątpliwości, gdyż użycie przez ustawodawcę przymiotnika

kwalifikującego oznacza, że w razie powstania wątpliwości pierwszego stopnia, tj.

zwykłych, sąd drugiej instancji obowiązany jest rozwiązać je we własnym zakresie

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2005 r., III CZP 68/05,

LEX nr 175457). Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia przedstawiającego

do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, dokonał określonej

oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Opowiedział się zdecydowanie za

jednym z rozstrzygnięć. Wobec tego udzielona przez Sąd Najwyższy odpowiedź

miałaby służyć jedynie potwierdzeniu prawidłowości przyjętego przez Sąd drugiej

instancji stanowiska. Jest to także przyczyna odmowy udzielenia odpowiedzi (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 144/08, nie

publ.)

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

postanowił, jak w sentencji.