III CZP 17/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 17/02

POSTANOWIENIE

Dnia 19 kwietnia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Stanisław Dąbrowski

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa T. T.

przeciwko K. Spółdzielni Mieszkaniowej w I.

o ustalenie,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 19 kwietnia 2002 r.,

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w B.

postanowieniem z dnia 21 lutego 2002 r.,

„Czy zmiana powództwa polegająca na wystąpieniu z nowym

roszczeniem zamiast pierwotnego powoduje, że sąd orzeka tylko

o nowym

roszczeniu,

nie

wydając

odrębnego

orzeczenia

co

do

pierwotnego żądania, czy też przyjmując, że nastąpiło jednoczesne

cofnięcie pozwu, podejmuje w zakresie dawnego roszczenia działania

przewidziane w art. 203 k.p.c.?”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Powód domagał się ustalenia, że jego wkład mieszkaniowy w pozwanej

spółdzielni „przedstawia nominalną wartość 7000 zł”. W uzasadnieniu pozwu podał,

że dnia 15 czerwca 1977 r. zakład pracy jego ojca przekazał na konto pozwanej

kwotę 23.000 zł, która wówczas odpowiadała pełnemu wkładowi na mieszkanie

spółdzielcze lokatorskie typu M-2. Spółdzielnia, po zdenominowaniu tej kwoty, dnia

14 października 1996 r. przekazała na książeczkę mieszkaniową powoda 5 zł. T.

T., przyjmując, że przekazana pozwanej kwota odpowiadała w 1977 r. pięciu

średnim wynagrodzeniom w gospodarce uspołecznionej, wniósł o ustalenie, że jej

aktualna wartość wynosi 7.000 zł.

Po zamknięciu rozprawy przed Sądem Rejonowym w I., a przed wydaniem

wyroku pełnomocnik powoda w piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 1999 r.

„zgłosił modyfikację powództwa” i wniósł „o stwierdzenie, że pozwana Spółdzielnia

jest zobowiązana do przydzielenia powodowi pierwszego wolnego lokalu kategorii

M-2, jaki wystąpi w jej zasobach a ponadto do zaliczenia na poczet wkładu

mieszkaniowego zwaloryzowanej kwoty wpłaconej na rzecz powoda w 1977 r.”.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 7 listopada 2000 r. oddalił powództwo,

uznając, że waloryzacja na podstawie art. 3581 § 3 k.c. jest niedopuszczalna,

ponieważ

świadczenie

Spółdzielni

ma

charakter

niepieniężny.

Ponadto

w uzasadnieniu stwierdził, że: „Na marginesie dodać należy, iż pismo pełnomocnika

powoda z dnia 23 czerwca 1999 r., w którym pełnomocnik zgłosił modyfikację

powództwa wpłynęło do Sądu Rejonowego w I. dnia 24 października 2000 r. już po

zamknięciu rozprawy, a więc nie mogło wywołać żadnych skutków”.

W apelacji od tego wyroku pełnomocnik powoda wniósł „o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie powództwa (przy czym wartość

zwaloryzowanej kwoty winna być wyliczona na dzień orzekania)”. W uzasadnieniu

apelacji stwierdził zaś, że: „Zupełnie innym aspektem wzajemnych stosunków stron

jest zobowiązanie do przydziału mieszkania. Zmodyfikowane żądanie dotyczące

tego ostatniego nie było przez Sąd, jak wynika z uzasadnienia, w ogóle

rozpatrywane i wobec tego jego analiza wykracza poza zakres niniejszej apelacji.

Żądanie takie mogłoby być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu”.

Sąd Okręgowy w B., rozpoznając apelację powoda przedstawił – na

podstawie art. 390 § 1 k.p.c. – przytoczone na wstępie zagadnienie prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje apelację

w granicach zaskarżenia, które określa zakres zaskarżenia oznaczony wiążąco

w apelacji (por. art. 368 § 1 pkt 1 k.p.c.). Działalność sądu odwoławczego jest więc

uzależniona od woli skarżącego, chyba że zachodzą wyjątki od tej zasady, które

mogą mieć charakter przedmiotowy (np. art. 378 § 1 zd. 2 k.p.c.) lub podmiotowy

(art. 378 § 2 k.p.c.) ale i one – co jednoznacznie przesądziła nowelizacja kodeksu

postępowania cywilnego z dnia 24 maja 2000 r. (Dz. U. Nr 48, poz. 554) - muszą

się mieścić w granicach zaskarżenia.

Z apelacji, wniesionej w rozpoznawanej sprawie, wynika, że skarżący

zagadnienie przedmiotowej zmiany powództwa pozostawił poza granicami

zaskarżenia,

zaznaczając

iż

roszczenie,

które

zamierzał

zgłosić

zamiast

pierwotnego, pozostawia do ewentualnego odrębnego postępowania. Zaskarżenie

wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący ograniczył natomiast do rozstrzygnięcia

oddalającego roszczenie o ustalenie aktualnej wartości wkładu mieszkaniowego i

zgłosił odpowiedni do zakresu zaskarżenia wniosek apelacyjny. Ten wniosek, choć

wadliwie

sformułowany,

wskazuje

wyraźnie

na

żądane

wydanie

wyroku

reformatoryjnego, który – zdaniem skarżącego – powinien uwzględniać roszczenie

zawarte w pozwie, a nie zgłoszone dopiero w piśmie z dnia 23 czerwca 1999 r.

(złożonym w sądzie dnia 24 października 2000 r.). W tej sytuacji należało przyjąć,

że

kwestia

zaskarżenia

przedmiotowej

zmiany

powództwa

wyroku

podlega

rozpoznaniu

i

nie

pozostaje

przez

poza

sąd

granicami

odwoławczy.

W konsekwencji przedstawione zagadnienie prawne nie kwalifikuje się do

rozpoznania. Przedmiotem przedstawionego Sądowi Najwyższemu do rozpoznania

zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości może być bowiem tylko

taka wątpliwość, na którą odpowiedź jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy

(por. postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 1996 r. III CZP 91/96 OSNC 1997, nr 1,

poz. 9; uchwała (7) SN z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10,

poz. 166).

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 20

ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 o Sądzie Najwyższym, jedn. tekst. Dz. U.

z 1994 r., Nr 13, poz. 48 ze zm.).

db