III CZP 163/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 163/06

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

Protokolant Izabela Czapowska

w sprawie z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego W. przy uczestnictwie D.

Spółki z o.o. w W. i D. G.

o przyjęcie do akt rejestrowych,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 22 lutego 2007 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w W.

postanowieniem z dnia 5 września 2006 r.,

„Czy jest skuteczne zajęcie udziałów w spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością

w

trybie

postępowania

egzekucyjnego

w administracji w sytuacji, gdy dłużnik ujawniony jest w Krajowym

Rejestrze Sądowym jako wspólnik tej spółki, pomimo dokonanego już

zbycia udziałów w warunkach, gdy zawiadomienie o zajęciu zostało

wystawione przed zbyciem udziałów w spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością przez dłużnika a doręczone po zbyciu tych

udziałów.”

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego wydanego na podstawie

art. 390§ 1 k.p.c. wynika, że dłużnik D. G. miał 8500 udziałów, wartości 100 zł

każdy, w spółce D. z o. o. i sprzedał je trzem osobom dnia 31 stycznia 2006 r.

zawiadamiając spółkę o zbyciu w tym samym dniu.

Wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców wpłynął

3 lutego 2006 r. i Sąd prowadzący Krajowy Rejestr Sądowy wykreślił D. G. z

rejestru wspólników a wpisał w jego miejsce troje nabywców jako wspólników w

dniu 10 lutego 2006 r.

Zajęcia tych udziałów dokonał Naczelnik Urzędu Skarbowego, wystawiając 30

stycznia 2006 r. zawiadomienie o zajęciu, doręczone spółce 1 lutego 2006 r. W

tym samym dniu zawiadomienie zostało złożone w Sądzie Rejonowym – Wydział

Gospodarczy

Krajowego

Rejestru

Sądowego

i

przyjęte

postanowieniem

referendarza sądowego z 2 lutego 2006 r., na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o

KRS i art. 96j § 1 i 3

ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U.2005 r., nr 229, poz.1954 ze

zm.; dalej: u.p.e.a.).

W wyniku skargi na czynność referendarza sądowego, wniosek rozpoznał

Sąd prowadzący Rejestr, przyjmując postanowieniem z 13 kwietnia 2006 r.

zawiadomienie o zajęciu udziałów do akt rejestrowych.

Według oceny Sądu Rejonowego, zajęcie dokonane przed wpisem zmiany

wspólników i ogłoszeniem tego wpisu jest skuteczne. Apelację wniosła spółka „D.” z

o. o. Wątpliwości powstały na tle wykładni art. 96j, z którego Sądu Okręgowy

wyprowadza wniosek, że w chwili doręczenia zawiadomienia o zajęciu dłużnik

powinien być wspólnikiem, powołując przy tym również odmienne poglądy

określające granice skutecznego zajęcia według daty wpisu nabywcy i ogłoszenia

w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, jako zapewniające skuteczność egzekucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne przedstawione przez sąd

odwoławczy, ze względu na wiążący jej charakter (art. 390 § 2 k.p.c.) stanowi

wyjątek od zasady samodzielnego rozstrzygania całej sprawy przez sąd właściwy.

Dlatego ta przesłanka stosowania art. 390 k.p.c. wykładana jest ściśle. W taki też

sposób tłumaczone jest ograniczenie wymagające istnienia związku między

przedstawionym zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem środka odwoławczego.

Nie

wszystkie

bowiem

wątpliwości

prawne

wyłaniające

się

w

sprawie

usprawiedliwiają podejmowanie uchwały na podstawie art. 390 k.p.c., lecz tylko

takie, które kształtowałyby podstawę prawną rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej

sprawie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zawiadomienie organu

egzekucyjnego dotyczyło zajęcia egzekucyjnego, to jest pierwszej czynności

egzekucyjnej sensu stricto, zmierzającej do uzyskanie pieniędzy z tytułu dochodów,

jakie przynosiły udziały lub z tytułu ich egzekucyjnej sprzedaży. W jednym i drugim

wypadku zajęcie nie było czynnością oderwaną od dalszego postępowania lecz

stanowiło jego integralną część, ponieważ bez zajęcia nie mogło dojść do

przymusowego spieniężenia praw osoby, której udziały przysługiwały (arg. z art. 1a

pkt 18 u. p.e.a.).

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przesądza, że będzie ono

kontynuowane, ponieważ wnioskodawca może cofnąć wniosek albo zajdzie

konieczność jego umorzenia np. wskutek wygaśnięcia obowiązku zgodnie z art. 33

pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 968 ze zm.).

Dla rozpoznawanej sprawy istotne są okoliczności ujawnione w złożonych

do akt odpisach pism Naczelnika Urzędu Skarbowego z 11 i 12 lipca 2006 r.:

1. powiadamiającego o uchyleniu zajęcia z 30 stycznia 2006 r. oraz

wycofaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego z obrotu

prawnego;

2. zawierającego wniosek o wykreślenie wpisu zajęcia udziałów

w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Sąd Okręgowy uznał, że złożenie wniosku o wykreślenie wpisu o zajęcie udziałów

nie oznacza jego cofnięcia, w związku z tym wpływ dalszych czynności

egzekucyjnych na zasadność złożonego wniosku o przyjęcie do akt zawiadomienia

o zajęciu udziałów

w spółce będzie oceniany po rozstrzygnięciu zagadnienia

prawnego.

Stanowiska tego nie można podzielić. Wycofanie tytułu wykonawczego

„z obrotu prawnego” oznacza dla innych osób i organów władzy brak tego tytułu,

a tym samym brak podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 29 ust. 1

u.p.e.a.), tym bardziej, że jednocześnie uchylono dokonane zajęcie egzekucyjne.

W takim razie odpadła podstawa dokonywania wpisu zawiadomienia polegającego

w rzeczywistości na złożeniu pisma do akt rejestrowych. Ponieważ wydane w dniu

13 kwietnia 2006 r postanowienie o przyjęciu wskutek zaskarżenia jest

nieprawomocne, podstawą rozstrzygnięcia apelacji winien być art. 386 § 3 k.p.c.

Nie wymaga to jednak wyjaśniania wątpliwości przedstawionych w zagadnieniu

prawnym.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu (art. 61 § 1

ustawy o Sądzie Najwyższym).

db