III CZP 145/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 145/07

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z powództwa D. K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w K.

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lutego 2008 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Apelacyjny

postanowieniem z dnia 20 września 2007 r.,

„Czy przez wydanie w rozumieniu art. 226 § 1 zdanie drugie k.c.

można uznać utratę posiadania poprzez samowolne pozbawienie

dotychczasowego posiadacza lokalu przez osobę, której według

twierdzeń właściciela przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do

tego lokalu ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozpoznania zagadnienie prawne

wyłoniło się w sprawie z powództwa D. K. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „P.”

w K. o zasądzenie m.in. 110 000 zł z tytułu nakładów poniesionych przez powoda

na adaptację strychu na lokal mieszkalny. Z okoliczności sprawy wynika, że powód

w 1996 r. kupił od pozwanej strych, znajdujący się w budynku stanowiącym jej

własność, w celu zaadoptowania go na lokal mieszkalny. W tym samym roku

powód otrzymał także przydział wymienionego strychu jako lokalu mieszkalnego.

Pozwana stwierdziła jednak nieważność tego przydziału w 1998 r. Okazało się

bowiem, że R. R., który uzyskał od pozwanej przydział strychu przed jego

sprzedażą powodowi, zachował nabyte prawo. Po dokonaniu nakładów na

adaptację strychu na mieszkanie, powód utracił posiadanie lokalu. R. R.

samowolnie zajął wymieniony lokal i sprzedał go. Powództwo D. K. o ustalenie, że

przysługuje mu spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu zostało prawomocnie

oddalone. Sąd stwierdził również, że nieważna jest umowa sprzedaży strychu.

Sąd

Apelacyjny,

uwzględniającego

rozpoznając

dochodzone

apelację

żądanie

wyroku

powoda

Sądu

od

częściowo

Okręgowego

w K.,

przedstawił – na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. – przytoczone na wstępie

zagadnienie prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawodawca,

przyznając

sądowi

drugiej

instancji

uprawnienie

do

przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390

§ 1 k.p.c., uzależnił skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie

poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi dla

rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 grudnia

1991 r., III CZP 129/91, Przegląd Sądowy 1994, z. 3, s. 76 oraz z dnia 27 sierpnia

1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9).

Należy też przypomnieć, że instytucja pytań prawnych – co podkreślił Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98 (OSNC 1999, nr 10,

poz. 166) – prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie

poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem od

konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust.

1 Konstytucji RP). Ze względów na tę wyjątkowość, powinna być zatem stosowana

w sposób jak najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na rzecz argumentów

o nastawieniu celowościowym i utylitarnym.

Przedstawione zagadnienie prawne nie spełnia wymagania niezbędności

oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Powodowi nie przysługuje

w stosunku do pozwanej roszczenie oparte na art. 226 § 1 zdanie drugi k.c.

Przesłanką tego roszczenia jest bowiem zwrot rzeczy (por. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1971 r., III CRN 43/70, OSNC 1972, nr 1, poz. 9).

Tymczasem pozwana spółdzielnia, co zostało podkreślone w uzasadnieniu

postanowienia, w ogóle nie wystąpiła przeciwko powodowi z żądaniem wydania

lokalu mieszkalnego. Ponadto obecnie nie może ona już skutecznie wystąpić

przeciwko niemu z takim żądaniem ze względu na utratę przezeń posiadania

lokalu. Zgodnie z art. 222 § 1 k.c. powództwo windykacyjne przysługuje bowiem

przeciwko osobie, która faktycznie włada rzeczą (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 23 września 1992 r., II CRN 99/92 niepubl.).

Legitymowanym biernie w sprawie o zwrot nakładów może być natomiast

osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W myśl art.

251 k.c. do ochrony ograniczonych praw rzeczowych stosuje się bowiem

odpowiednio przepisy o ochronie własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

6 września 2000 r., II CKN 322/00, niepubl.). Zawarte w przytoczonym przepisie

szerokie odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o ochronie własności

dotyczy nie tylko roszczenia windykacyjnego (art. 222 § 1 k.c.) i negatoryjnego

(art. 222 § 2 k.c.), ale także przepisów regulujących rozliczenia między

właścicielem a posiadaczem rzeczy (art. 224-226 k.c.). Rzecz jednak w tym, że ani

Rafał R., ani jego następca prawny nie są stroną w sprawie. W konsekwencji

rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego nie jest niezbędne dla

rozstrzygnięcia sprawy.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia.