III CZP 123/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 123/05

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie ze skargi J . S.A.

przeciwko zamawiającemu Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej

w D. S.A.

o rozpoznanie skargi,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 27 stycznia 2006 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w R.

postanowieniem z dnia 15 listopada 2005 r.,

"Czy do rozpoznania skargi wniesionej od wyroku zespołu arbitrów,

oraz postanowień zespołu arbitrów kończących postępowania

odwoławcze - na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia

2004 r. Prawo Zamówień Publicznych (Dz.U. Nr 19 poz. 177 z późn.

zm.) - sądem rzeczowo właściwym jest Sąd Okręgowy Wydział

Cywilny, bez względu na status prawny stron postępowania

(podmioty

gospodarcze, osoby fizyczne - w tym prowadzące

działalność gospodarczą, podmioty nie prowadzące działalności

gospodarczej), czy też w sprawach w których po obu stronach, (tj.

zamawiającego i skarżącego) występują podmioty prowadzące

działalność gospodarczą - właściwy jest Sąd Okręgowy Sąd

Gospodarczy ?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu na podstawie art.

390 § 1 k.p.c. przez Sąd Okręgowy w R. powstało przy rozpoznawaniu skargi

Spółki Akcyjnej J. wniesionej na postanowienie zespołu arbitrów z dnia 30 czerwca

2005 r.

Powyższa skarga została skierowana przez Prezesa Urzędu Zamówień

Publicznych do Wydziału I Cywilnego Sądu Okręgowego w R. Przewodniczący tego

wydziału zarządził przekazanie skargi do Wydziału Gospodarczego na podstawie §

61 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych. W

oparciu o § 61 ust. 2 wskazanego wyżej regulaminu akta sprawy zostały następnie

przedstawione Prezesowi Sądu Okręgowego w R. celem wskazania wydziału

właściwego do prowadzenia sprawy. Prezes zarządzeniem z dnia 25 października

2005 r. wskazał jako właściwy do rozpoznania skargi Wydział Gospodarczy. Mimo

rozstrzygniętego w tym trybie sporu kompetencyjnego Sąd Okręgowy powziął

wątpliwość, czy do rozpoznania skargi na orzeczenie zespołu arbitrów wskazane w

art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych

właściwy jest wydział cywilny, bez względu na status prawny stron postępowania,

czy też w sprawach, w których po obu stronach występują podmioty prowadzące

działalność gospodarczą właściwy jest Sąd Gospodarczy. W ocenie Sądu

Okręgowego w R. wątpliwość ta wynika z faktu, że w art. 195 ust. 1 ustawy Prawo

zamówień publicznych mowa jest wyłącznie o sądzie okręgowym właściwym dla

miejsca siedziby lub miejsca zamieszkania zamawiającego. Gdyby zatem

ustawodawca chciał uzależnić właściwość sądu od tego, czy w sprawach

rozpoznawanych na podstawie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych

występują podmioty gospodarcze, czy też nie, to wskazałby w ustawie, że

w przypadku, gdy występują w postępowaniu wszczętym na skutek skargi podmioty

gospodarcze, właściwym do rozpoznania skargi jest sąd gospodarczy. Zdaniem

Sądu Okręgowego brak takiej regulacji oznacza, że w przypadku każdej skargi na

orzeczenie zespołu arbitrów właściwym do jej rozpoznania jest wydział cywilny.

Wyrażając taki pogląd Sąd ten podkreślił też, że skarga została skierowana

przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do wydziału cywilnego, a z faktu, że

w Oddziale 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości

wpisów w sprawach cywilnych, dotyczącym spraw gospodarczych, została

określona wysokość wpisu od tego rodzaju skargi nie można wyciągać wniosku, że

sprawy tego rodzaju, bez względu na podmioty w nich występujące, będą zawsze

sprawami gospodarczymi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione zagadnienie prawne oraz jego uzasadnienie wskazują, że

wątpliwość którą powziął Sąd Okręgowy dotyczy właściwości „rzeczowej” wydziału

tego Sądu, który miałby rozpoznać skargę. W rzeczywistości w tej sytuacji chodzi o

właściwość funkcjonalną, która nie jest regulowana w powołanym przez Sąd

Okręgowy art. 195 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. Przepis ten określa

wyłącznie właściwość rzeczową i miejscową Sądu przy rozpoznawaniu skarg na

orzeczenia zespołu arbitrów. Jego wykładnia nie może służyć zatem do

rozstrzygnięcia problemu zasygnalizowanego w pytaniu przedstawionym Sądowi

Najwyższemu. Przepisy o właściwości miejscowej i rzeczowej dotyczą Sądów w

ogólności. Właściwość funkcjonalna jest natomiast związana z wewnętrznym

podziałem pracy w strukturze konkretnego sądu, która to kwestia nie ma charakteru

procesowego. Zwracał na to uwagę Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 marca

1958 r., 4 CZ 23/58, OSPiKA 1959, nr 6, poz. 156 i uchwale z dnia 14 marca 1989

r. III CZP 45/88, OSNC 1989, nr 11, poz. 167.

W rozstrzyganej sprawie problem właściwości miejscowej i rzeczowej sądu

nie budzi wątpliwości. Kwestia właściwości funkcjonalnej została już przesądzona

w trybie administracyjnym przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. Jak już wyżej

podkreślono problem kompetencji poszczególnych wydziałów tego samego sądu

stanowi jedynie kwestię wewnątrzorganizacyjną, a kwalifikacja dokonana przez

prezesa sądu przekazującego sprawę właściwemu jego zdaniem wydziałowi, nie

może wiązać sądu co do sposobu rozpoznania sprawy. Powinien on rozpoznać

sprawę według właściwych dla niej przepisów. Rozstrzygnięcie przedstawionego

zagadnienia prawnego, które sprowadza się w istocie do pytania, czy sprawy ze

skargi na orzeczenie zespołu arbitrów o jakich mowa w art. 194 ust. 1 ustawy

Prawo zamówień publicznych należą do właściwości wydziału cywilnego czy

wydziału gospodarczego (sądu gospodarczego) określonego sądu okręgowego nie

ma też zatem żadnych skutków dla sposobu rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi.

W świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezbędnym

warunkiem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w trybie art. 390 § 1 k.p.c. jest

konieczność wyjaśnienia powziętych przez sąd wątpliwości mających znaczenie dla

rozstrzygnięcia sprawy. (Przykładowo wskazać można postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., III CZP 2/02, LEX 75353 i 24 stycznia 2002

r., III CZP 76/01, LEX 53308). Wobec braku takiej przesłanki zachodziła

konieczność odmowy podjęcia uchwały zawierającej odpowiedź na przedstawione

zagadnienie prawne.

Wobec sygnalizowanego w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu

zagadnienia prawnego występowania rozbieżności w praktyce sądowej przy

rozstrzyganiu kwestii właściwości funkcjonalnej w sprawach dotyczących skarg na

orzeczenia zespołu arbitrów wymaga jednak podkreślenia, że skoro ustawa Prawo

o zamówieniach publicznych nie zawiera regulacji pozwalającej na udzielenie

odpowiedzi na pytanie o przynależność sprawy ze skargi na orzeczenie zespołu

arbitrów do jednego z wchodzących w rachubę wydziałów sądu okręgowego, to

rozstrzygnięcia tej kwestii należy poszukiwać w normach ogólnych wyznaczających

kompetencje wydziałów sądu. W przypadku wydziałów gospodarczych należy mieć

na uwadze przepisy art. 12 § 3 i art. 16 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.

o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych. Także pewna specyfika sprawy

ze skargi na orzeczenie zespołu arbitrów polegająca głównie na sposobie

wszczęcia takiego postępowania nie może być uznana za przeszkodę w posłużeniu

się kryteriami ogólnymi przy kwalifikowaniu jej jako ewentualnie sprawy

gospodarczej. W konsekwencji należy przyjąć, że sprawa ze skargi na orzeczenie

zespołu arbitrów może należeć do właściwości zarówno wydziałów cywilnych, jak

i gospodarczych sądów okręgowych w zależności od występowania w konkretnym

przypadku elementów pozwalających uznać ją za sprawę gospodarczą. Pośrednio

wskazuje

na

to

również

regulacja

zawarta

w

Rozporządzeniu

Ministra

Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych

oraz nowym brzmieniu ustawy o kosztach sądowych (art. 34) gdzie przewidziano

wprost opłatę od tego rodzaju skargi rozpatrywanej w sprawach gospodarczych.

jc