III CZP 115/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 115/13 POSTANOWIENIE Dnia 23 maja 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący)‎SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)‎SSN Irena Gromska-SzusterProtokolant Bożena Kowalska w sprawie z powództwa W. K.‎przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej‎w dniu 23 maja 2014 r.,‎na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w S.‎postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r., "Czy jest zgodny z przepisami prawa skład Sądu Rejonowego w S. wydający wyrok z dnia 4 września 2012 r. w sprawie I C …/11, w którym orzekał sędzia przeniesiony w trybie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 u.s.p., w sytuacji gdy decyzję o przeniesieniu podpisał Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości?" odmawia podjęcia uchwały.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 września 2012 r. Sądu Rejonowego w S. oddalono powództwo. Rozpoznając apelację powoda wniesioną od tego wyroku, Sąd Okręgowy w S. powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz w postanowieniu z dnia 15 listopada 2013 r. o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Wątpliwości te zostały wywołane tym, że w składzie Sądu pierwszej instancji zasiadał sędzia A. M., który decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 2008 r., podpisaną przez podsekretarza stanu został w związku z likwidacją z dniem 1 stycznia 2009 r.

Sądu Rejonowego w S., przeniesiony do Sądu Rejonowego C. Przeniesienie było następstwem wydania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie zniesienia Sądu Rejonowego w S., utworzenia Sądu Rejonowego C. i Sądu Rejonowego P. i Z. oraz zmiany rozporządzenia w sprawie sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 54, poz. 334 ze zm.). Na tej podstawie zniesiono w obszarze właściwości Sądu Okręgowego w S. – Sąd Rejonowy w S. i jednocześnie utworzono w to miejsce dwa sądy:

Sąd Rejonowy C. oraz Sąd Rejonowy P. i Z. Z aktem tym związane były decyzje Ministra Sprawiedliwości o przeniesieniu sędziów Sądu Rejonowego w S. na miejsca służbowe w dwóch nowoutworzonych Sądach. Żaden z sędziów znoszonego Sądu nie złożył wniosku o przeniesienie na inne miejsce służbowe, ani też nie wyraził pisemnej zgody na przeniesienie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przyczyną uzasadniającą przedstawienie do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego była występująca w chwili orzekania przez Sąd drugiej instancji, rozbieżność stanowisk Sądu Najwyższego dotyczącą prawidłowej wykładni art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm. – dalej: „Pr. o u.s.p.”). Zgodnie z art. 75 § 1 tej ustawy, przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe może nastąpić tylko za jego zgodą. Jak stanowi art. 75 § 2 Pr. o u.s.p., zgoda sędziego na przeniesienie na inne miejsce służbowe nie jest wymagana w przypadkach wymienionych w punktach 1-4, w tym, w razie zniesienia stanowiska wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu (pkt 1).

Według jednego ze stanowisk Sądu Najwyższego, wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 r., III CZP 46/13 (OSNC 2013, nr 12, poz. 135), uprawnienie do przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe przewidziane w art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p. przysługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości, w związku z czym nie może być przekazane innej osobie, w tym sekretarzowi i podsekretarzowi stanu. Wskazane wyżej uprawnienie Ministra Sprawiedliwości nie należy do władzy wykonawczej i nie jest decyzją administracyjną, nie ma więc do niego zastosowania art. 37 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (jedn. tekst:

Dz. U. z 2012 r., poz. 392 – dalej: u.RM”), ani przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 743). Wydając decyzję o przeniesieniu sędziego, Minister Sprawiedliwości nie działa jako organ administracji publicznej, lecz organ władzy publicznej, a w konsekwencji może być zastąpiony jedynie przez Prezesa Rady Ministrów lub innego wskazanego członka Rady Ministrów, w warunkach określonych w art. 36 u.RM. Według drugiego, odmiennego stanowiska, wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 r., III KK 280/13 (nie publ.) Minister Sprawiedliwości może być zastąpiony w realizacji uprawnienia wynikającego z art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p. przez sekretarza lub podsekretarza stanu, co wynika z argumentów wynikających z uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2007 r., BSA I-4110-5/07 (OSNC 2008, nr 4, poz. 42), w której przyjęto, że uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (art. 77 § 1 Pr. o u.s.p.) może być w jego zastępstwie (art. 37 ust. 5 u.RM) albo z jego upoważnienia (art. 37 ust. 1 u.RM) wykonywane przez sekretarza lub podsekretarza stanu.Przedstawiona wyżej rozbieżność stanowisk Sądu Najwyższego co do omawianego zagadnienia prawnego – mającego znaczenie dla oceny prawidłowości obsady sądów, w których składzie zasiadali sędziowie przeniesieni na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości podpisanych przez sekretarza lub podsekretarza stanu - stała się podstawą podjęcia, na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, uchwały Pełnego Składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r., BSA-4110-4/13 (OSNC 2014, nr 5, poz. 49), w której przyjęto, że w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe na podstawie art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p., Minister Sprawiedliwości nie może być zastąpiony przez sekretarza ani podsekretarza stanu (pkt 1) oraz że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia (pkt 2).

Uchwała ta z chwilą jej podjęcia, zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.), uzyskała moc zasady prawnej, wiążącej, według art. 62 tej ustawy, wszystkich sędziów Sądu Najwyższego.W tej sytuacji wątpliwości prawne Sądu Okręgowego, które słały się przyczyną przedstawienia zagadnienia prawnego, zostały jednoznacznie rozstrzygnięte w powołanej wyżej uchwale Pełnego Składu Sądu Najwyższego, co uzasadnia odmowę podjęcia uchwały (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., III CZP 7/00, OSNCP 2000, nr 12, poz. 221).Z tych względów na podstawie art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym postanowiono, jak w sentencji.