III CZP 11/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZP 11/14

POSTANOWIENIE

Dnia 23 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marta Romańska (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

Protokolant Bożena Kowalska

w sprawie z powództwa K. Ś.

przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w S.

o zapłatę,

na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 maja 2014 r.,

na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego

przez Sąd Okręgowy w S.

postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r.,

"Czy jest zgodny z przepisami prawa skład Sądu Rejonowego S. – C.

w S. wydający wyrok z dnia 3 stycznia

2013 r. w sprawie …

509/10, w którym orzekał sędzia przeniesiony

w trybie art.

75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 u.s.p., w sytuacji gdy decyzję o

przeniesieniu podpisał Podsekretarz Stanu w Ministerstwie

Sprawiedliwości?"

odmawia podjęcia uchwały.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy S.-C. w S. uwzględnił

częściowo powództwo.

Rozpoznając apelację wniesioną od tego orzeczenia przez powoda, Sąd

Okręgowy w S. powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz

w postanowieniu z dnia 15 listopada 2013 r. o przedstawieniu Sądowi

Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Wątpliwości te zostały

wywołane tym, że w składzie Sądu pierwszej instancji zasiadała sędzia J. R.-S.,

która decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2008 r., podpisaną przez

podsekretarza stanu, została w związku z likwidacją z dniem 1 stycznia 2009 r.

Sądu Rejonowego w S., przeniesiona do Sądu Rejonowego S.-C. w S.

Przeniesienie było następstwem wydania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie zniesienia Sądu Rejonowego w S., utworzenia

Sądu Rejonowego S.-C. w S. i Sądu Rejonowego S.-P. i Z. w S. oraz zmiany

rozporządzenia w sprawie sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów

rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 54, poz.

334 ze zm.). Na tej podstawie zniesiono w obszarze właściwości Sądu Okręgowego

w S. – Sąd Rejonowy w S. i jednocześnie utworzono w to miejsce dwa sądy: Sąd

Rejonowy S.-C. w S. oraz Sąd Rejonowy S.-P. i Z. w S. Z aktem tym związane były

decyzje Ministra Sprawiedliwości o przeniesieniu sędziów Sądu Rejonowego w S.

na miejsca służbowe w dwóch nowoutworzonych Sądach. Żaden z sędziów

znoszonego Sądu nie złożył wniosku o przeniesienie na inne miejsce służbowe, ani

też nie wyraził pisemnej zgody na przeniesienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przyczyną uzasadniającą przedstawienie do rozstrzygnięcia zagadnienia

prawnego była występująca w chwili orzekania przez Sąd drugiej instancji,

rozbieżność stanowisk Sądu Najwyższego dotyczącą prawidłowej wykładni art. 75

§ 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm. – dalej: „Pr. o u.s.p.”).

Zgodnie z art. 75 § 1 tej ustawy, przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe

może nastąpić tylko za jego zgodą. Jak stanowi art. 75 § 2 Pr. o u.s.p., zgoda

sędziego na przeniesienie na inne miejsce służbowe nie jest wymagana

w przypadkach wymienionych w punktach 1-4, w tym, w razie zniesienia

stanowiska wywołanego zmianą organizacji sądownictwa lub zniesienia danego

sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu (pkt 1). Według

jednego ze stanowisk Sądu Najwyższego, wyrażonego w uchwale składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 r., III CZP 46/13 (OSNC 2013,

nr 12, poz. 135), uprawnienie do przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe

przewidziane w art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p. przysługuje

wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości, w związku z czym nie może być przekazane

innej osobie, w tym sekretarzowi i podsekretarzowi stanu. Wskazane wyżej

uprawnienie Ministra Sprawiedliwości nie należy do władzy wykonawczej i nie jest

decyzją administracyjną, nie ma więc do niego zastosowania art. 37 ust. 1 i 5

ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (jedn. tekst: Dz. U. z 2012 r.,

poz. 392 – dalej: u.RM”), ani przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach

administracji rządowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 743). Wydając decyzję

o przeniesieniu sędziego, Minister Sprawiedliwości nie działa jako organ

administracji publicznej, lecz organ władzy publicznej, a w konsekwencji może być

zastąpiony jedynie przez Prezesa Rady Ministrów lub innego wskazanego członka

Rady Ministrów, w warunkach określonych w art. 36 u.RM. Według drugiego,

odmiennego stanowiska, wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia

16 października 2013 r., III KK 280/13 (nie publ.) Minister Sprawiedliwości może

być zastąpiony w realizacji uprawnienia wynikającego z art. 75 § 3 w zw. z art. 75

§ 2 pkt 1 Pr. o u.s.p. przez sekretarza lub podsekretarza stanu, co wynika

z argumentów wynikających z uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia

14 listopada 2007 r., BSA I-4110-5/07 (OSNC 2008, nr 4, poz. 42), w której

przyjęto, że uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego do

pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (art. 77 § 1 Pr. o u.s.p.) może być

w jego zastępstwie (art. 37 ust. 5 u.RM) albo z jego upoważnienia (art. 37 ust.

1 u.RM) wykonywane przez sekretarza lub podsekretarza stanu.

Przedstawiona wyżej rozbieżność stanowisk Sądu Najwyższego co do

omawianego

zagadnienia

prawnego

–

mającego

znaczenie

dla

oceny

prawidłowości obsady sądów, w których składzie zasiadali sędziowie przeniesieni

na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości podpisanych przez sekretarza lub

podsekretarza stanu - stała się podstawą podjęcia, na wniosek Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego, uchwały Pełnego Składu Sądu Najwyższego z dnia

28 stycznia 2014 r., BSA-4110-4/13 (OSNC 2014, nr 5, poz. 49), w której przyjęto,

że w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe na

podstawie art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p., Minister Sprawiedliwości

nie może być zastąpiony przez sekretarza ani podsekretarza stanu (pkt 1) oraz

że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia (pkt 2). Uchwała ta

z chwilą jej podjęcia, zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r.

o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.), uzyskała moc

zasady prawnej, wiążącej, według art. 62 tej ustawy, wszystkich sędziów Sądu

Najwyższego.

W tej sytuacji wątpliwości prawne Sądu Okręgowego, które słały się

przyczyną

przedstawienia

zagadnienia

prawnego,

zostały

jednoznacznie

rozstrzygnięte w powołanej wyżej uchwale Pełnego Składu Sądu Najwyższego, co

uzasadnia odmowę podjęcia uchwały (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 10 maja 2000 r., III CZP 7/00, OSNCP 2000, nr 12, poz. 221).

Z tych względów na podstawie art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym

postanowiono, jak w sentencji.